|
Komite Tarafından İhtiyari Protokol Kapsamında Kabul Edilen Görüşler, Başvuru No. 4067/2021 ile İlgili |
İnsan Hakları Komitesi |
Tevfik Soylu |
— |
2026-03-12 |
CCPR/C/145/D/4067/2021 |
|
Bu İnsan Hakları Komitesi kararı (145. oturum, 12 Mart 2026'da kabul edildi), 1967 doğumlu Türk vatandaşı Tevfik Soylu'yu konu almaktadır. Soylu, Ekim 2017'de tutuklanmış, yaklaşık bir yıl tutuklu kaldıktan sonra İstanbul 33. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından Ekim 2018'de Gülen hareketi üyeliği gerekçesiyle 8 yıl 1 ay 15 gün hapis cezasına çarptırılmıştır. Mahkûmiyet; ByLock şifreli mesajlaşma uygulamasının kullanımı, Bank Asya'daki mevduat hesabı ve hükümet kararnamesiyle kapatılan bir şirkette çalışması esas alınarak verilmiştir. Komite; tutukluluk uzatma duruşmalarının başvurucu ve avukatı olmaksızın yalnızca savcının katılımıyla yürütülmesi dahil Madde 9(1)–(4)'ü, aşırı kalabalık gözaltı ve cezaevi koşulları gerekçesiyle Madde 10'u, arama kararı olmaksızın gece gerçekleştirilen ev araması gerekçesiyle Madde 17'yi ihlal ettiğine hükmetti. Türkiye'nin başvurucuya uygun tazminat ödemesi ve benzer ihlallerin önlenmesi talep edildi. |
|
Komite Tarafından İhtiyari Protokol Kapsamında Kabul Edilen Görüşler, Başvuru No. 3697/2020 ile İlgili |
İnsan Hakları Komitesi |
Ahmet Akdoğan |
— |
2026-03-12 |
CCPR/C/145/D/3697/2020 |
|
Bu İnsan Hakları Komitesi kararı (145. oturum, 12 Mart 2026'da kabul edildi), 1947 doğumlu Türk vatandaşı Ahmet Akdoğan'ı konu almaktadır. Akdoğan, Temmuz 2016 darbe girişiminin ardından Ağustos 2016'da tutuklanmış; Uşak Ağır Ceza Mahkemesi tarafından Temmuz 2018'de Gülen hareketi üyeliği suçlamasıyla sekiz yıl dokuz ay hapis cezasına çarptırılmıştır. Komite, başvurucunun ve avukatının tutukluluk uzatma duruşmalarına katılamaması da dahil olmak üzere uzun tutukluluk sürecinin olağanüstü hal derogasyonu kapsamında dahi makul, orantılı ve zorunluluk kriterlerini karşılamadığını tespit ederek Türkiye'nin ICCPR'nin 9. maddesini ihlal ettiğine hükmetti. AİHM'de derdest olan Madde 6, 7 ve 10 ile Madde 14 ve 15 kapsamındaki iddialar kabul edilemez bulundu. Türkiye'nin başvurucuya uygun tazminat ödemesi ve benzer ihlallerin önlenmesi talep edildi. |
|
Özel Prosedürler İletişimi – Türk Hukuki Reformlarının LGBT Hakları ve Gizliliğe Etkileri Hakkında Endişeler |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Ana Brian Nougrères,Graeme Reid,Claudia Flores |
Nisan 2025 - devam ediyor |
2025-11-07 |
OL TUR 13/2025 |
|
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri, 2025 Nisan ayında HÜDAPAR tarafından sunulan anti-LGBT tasarısı ile Türkiye Medeni Kanunu’nun 40. maddesi ve Ceza Kanunu’nun 225. maddesindeki değişiklikler de dahil olmak üzere devam eden hukuki reformlarla ilgili olarak Türkiye hükümetine hitap etmektedir. İletişimde, cinsel yönelim ve cinsiyet kimliğine dayalı ayrımcılık, gizlilik hakkı, ifade özgürlüğü ve ceza yaptırımlarının orantılılığı konularında endişeler dile getirilmektedir. Yetki Sahipleri, yasama süreci, insan hakları etki değerlendirmeleri ve ayrımcılığı önleyici tedbirler hakkında bilgi talep etmektedir. |
|
Özel Prosedürler İletişimi – Türkiye'deki Cumartesi Anneleri/İnsanlarına Yönelik Tehditler ve Tacizler |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Gabriella Citroni, Morris Tidball-Binz, Gina Romero, Mary Lawlor, Bernard Duhaime, Reem Alsalem |
1980'ler-2025, devam ediyor |
2025-11-03 |
AL TUR 12/2025 |
|
Bu ileti, 1980'ler ve 1990'larda zorla kaybedilenler ve siyasi cinayetlerin mağdurlarının yakınlarından oluşan Türkiye'deki Cumartesi Anneleri/İnsanları adlı insan hakları grubuna yönelik iddia edilen tehditler ve çevrimiçi tacizler hakkında bilgi vermektedir. Grup, zorla kaybedilen mağdurlarla ilgili hakaret içeren tişörtlerin satışını kınadıkları için tacizlere maruz kalmaktadır. Mektup, barışçıl toplanma ve ifade özgürlüğü haklarını kullanan üyeler aleyhindeki sindirme, ölüm tehditleri ve yargısal tacizler konusunda ciddi endişe ifade etmektedir. |
|
Özel Prosedürler İletisi – Türkiye’de Kürt Azınlıklara Yönelik İddia Edilen Taciz ve Şiddet |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Yildiz Kaya, Zeynep Yaman, Ahmet Kaya, Yakup Kaya, Sabiha Nazlı |
Temmuz-Ağustos 2025 |
2025-10-03 |
AL TUR 11/2025 |
|
Bu ileti, Türkiye’de Kürt azınlıklara yönelik sürekli taciz, şiddet ve keyfi gözaltılarla ilgili iddialara değinmekte olup, özellikle İstanbul ve Kisecik’teki Kürt aileleri içeren olaylara odaklanmaktadır. Polis zorbalığı, Kürtçe müzik çalma gibi kültürel ifadelerle bağlantılı aşırı güç kullanımı ve gözaltında yapılan saldırılar sonucu acil sezaryen ve yenidoğanın olası engelliliği dahil ciddi yaralanmalar yaşanmıştır. Yetki sahipleri sistematik ayrımcılık, uluslararası insan hakları anlaşmalarının ihlali ve faillerin cezasız kalması konusunda ciddi endişelerini dile getirmiştir. |
|
Özel Prosedürler İletişimi – Türkiye'de İnsan Hakları Savunucusu Enes Hocaoğulları'nın Keyfi Gözaltı ve Yargı Tacizi |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Enes Hocaoğulları,Irene Khan,Gina Romero,Mary Lawlor,Graeme Reid,Marc Cools,Michael O’Flaherty |
Mart 2025 - devam ediyor |
2025-09-08 |
AL TUR 10/2025 |
|
İletişim, Mart 2025'te Avrupa Konseyi Yerel ve Bölgesel Yetkililer Kongresi'nin 48. oturumunda yaptığı bir konuşmayla bağlantılı olarak Türkiye'de insan hakları savunucusu Enes Hocaoğulları'nın iddia edilen keyfi gözaltı ve ayrımcı yargı tacizi ile ilgilidir. 5 Ağustos 2025'te Ankara Esenboğa Havalimanı'nda tutuklanmış ve polis şiddeti ve insan hakları ihlallerine dair konuşması nedeniyle başlatılan soruşturmalar kapsamında çeşitli Türk Ceza Kanunu maddelerinden yargılanmaktadır. Halen tutuklu bulunan Hocaoğulları'nın ifade özgürlüğü, toplanma özgürlüğü ve keyfi gözaltı yasağı gibi haklarının ihlal edilmesine ilişkin ciddi endişeler bulunmaktadır. |
|
Özel Prosedürler İletişimi: 7 Mayıs 2024 ve 6 Mayıs 2025’te Gerçekleştirilen Koordineli Terörle Mücadele Operasyonları—Sırasıyla 55 ve 208 Kişinin Gözaltına Alınması (Çoğunluğu Kadınlar, Öğrenciler ve Gençler) |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Elif Değirmenci |
— |
2025-08-10 |
AL TUR 9/2025 |
|
Bu Özel Prosedürler yazışması (AL TUR 9/2025, 8 Ekim 2025)—çeşitli BM insan hakları yetki sahipleri tarafından birlikte hazırlanmış olup—Türkiye’de 7 Mayıs 2024 ve 6 Mayıs 2025 tarihlerindeki iki koordineli terörle mücadele operasyonunda sırasıyla 55 ve 208 kişinin, çoğunlukla kadınlar, öğrenciler ve çocuklar/gençler olmak üzere gözaltına alındığına dair endişeleri aktarır. Metin, bu operasyonların Gülen (Hizmet) hareketi ile iddia edilen ailevi veya sosyal bağlantılar üzerinden, “ilişkilendirme yoluyla suçlama” yaklaşımıyla, aslında hukuka uygun faaliyetlerin kriminalize edilmesi yönünde daha geniş bir örüntünün parçası gibi göründüğünü; ayrıca yoğun/istilacı gözetim, avukata zamanında erişimin engellenmesi, usule ilişkin düzensizlikler ve kötü muamele (çocuklar dâhil) iddialarını vurguladığını belirtir. Elif Değirmenci vakasına özel olarak değinen yazı, iddiaların doğrulanması hâlinde uygulamaların ICCPR, AİHS, CAT, ICESCR, ÇHS (CRC) ve CEDAW kapsamındaki yükümlülüklerle bağdaşmayabileceğini ifade eder ve Hükümetten hukuki dayanak, deliller, çocuklara yönelik güvenceler ile kötü muamele iddialarının soruşturulmasına ilişkin açıklama talep eder. |
|
Özel Prosedürler İletişimi – Türkiye'de Kürt Kadın İnsan Hakları Savunucularının Baskı Altında Olması |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
- |
2022-2025 |
2025-08-07 |
AL TUR 8/2025 |
|
İletişim, özellikle Kürt kadınlarının öncülüğünü yaptığı Türkiye'deki kadın hakları savunucuları ve kuruluşlarının artan baskı altında olduğunu ele almaktadır. Kadınların Uluslararası Kadınlar Günü'nde düzenledikleri Feminist Gece Yürüyüşü gibi barışçıl gösterilere yapılan polis baskınları, keyfi tutuklamalar, yargı tacizleri ve Türkiye'nin Terörle Mücadele Yasası'nın kötüye kullanımı vurgulanmaktadır. 2022-2025 yılları arasında gerçekleşen tutuklamalar, kötü muameleler, toplanma özgürlüğü kısıtlamaları, devam eden davalar ve sivil toplum kuruluşlarının sosyal medya hesaplarının engellenmesi gibi somut olaylar bildirilmiştir. |
|
Özel Prosedürler İletisi – Türk Kayıtlı ElHiblu 1 Gemisi ile İlgili Kurtarma ve İade Yasağı Endişeleri |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
- |
2019 |
2025-07-29 |
AL TUR 7/2025 |
|
Bu ileti, 2019 yılında Akdeniz uluslararası sularında kurtarılan 100'den fazla göçmenin zorla geri gönderilmesi girişiminde yer alan Türk kayıtlı ticari gemi ElHiblu 1 hakkındaki endişeleri ele almaktadır. Göçmenler Libya'da ciddi insan hakları ihlallerinden korkmalarına rağmen, gemi Libya Sahil Güvenlik tarafından Libya'ya geri dönmesi talimatı almıştır. Özel Prosedürler, uluslararası insan hakları, mülteci hukuku ve deniz hukuku kapsamında iade yasağı ilkesinin ihlal edilme olasılığını vurgulamaktadır. |
|
Özel Prosedürler Yazısı – Türkiye Protestolarında Orantısız Güç Kullanımı ve Keyfi Gözaltılar |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Ekrem İmamoğlu |
Mart 2025 |
2025-06-19 |
AL TUR 6/2025 |
|
Bu yazı, Mart 2025'te Türkiye'deki barışçıl protestolar sırasında orantısız güç kullanımı, keyfi gözaltılar ve kötü muamele iddialarını ele almaktadır. Göstericiler, çocuklar, gazeteciler ve avukatlar dahil olmak üzere, darp, kimyasal maddeler ve kısıtlayıcı gözaltı koşullarına maruz kalmıştır. Yetkililerin bu ihlalleri yeterince soruşturmadığı ve "yanıltıcı iddialar" yayılmaması konusunda uyarılar yaptığı bildirilmektedir. |
|
Özel Prosedürler Yazışması – Türkiye’de LGBT Haklarını Etkileyecek Önerilen Yasal Reformlar Hakkında Endişeler |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
- |
Ocak 2025 - devam ediyor |
2025-06-10 |
OL TUR 5/2025 |
|
Yazışma, Türkiye’de Türk Medeni Kanunu ve Türk Ceza Kanunu’nda önerilen değişiklikler ile HÜDA PAR tarafından Nisan 2025’te sunulan bir yasa tasarısını ele almaktadır. Reformlar, cinsiyet onaylayıcı bakım için zorlayıcı koşullar getirmek, LGBT kimliklerinin tanıtımını suç haline getirmek ve ifade, dernek kurma ve gizlilik özgürlüklerini kısıtlamak suretiyle LGBT bireylerin haklarını ihlal etme riski taşımaktadır. Ana endişeler, cinsiyet tanıması için zorunlu kısırlaştırma, eşcinsel evliliklere ceza ve medya ile eğitimde sansürdür. |
|
Özel Prosedürler Yazışı – Türkiye’de Kadınların Soyadı Haklarına İlişkin Ayrımcılık |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
- |
Şubat 2023 ve devam ediyor |
2025-05-19 |
OL TUR 4/2025 |
|
Kadınlara karşı ayrımcılıkla mücadele Çalışma Grubu tarafından hazırlanan bu yazışmada, Türkiye Anayasa Mahkemesi’nin Medeni Kanun madde 187’yi iptal eden kararının uygulanmaması konusu ele alınmaktadır. Karar, kadınların bağımsızlığını korumak ve ayrımcılığı önlemek amacı taşımaktadır. Fakat yasama ve idari boşluklar devam etmekte olup, eşin soyadının zorunlu olarak benimsenmesini yeniden getirmeye yönelik tasarılar sunulmaktadır. Bu durum Anayasa’ya ve CEDAW ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları gibi uluslararası insan hakları yükümlülüklerine aykırıdır. |
|
Özel Prosedürler Yazışması – Türkiye’den Suudi Arabistan’a Mohamad al-Kayali’nin İşkence Riski ve İadesi |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Mohamad al-Kayali |
Şubat 2013 – devam ediyor |
2025-05-02 |
UA TUR 3/2025 |
|
Yazışma, Türkiye’de bulunan Suriye vatandaşı Mohamad al-Kayali’nin tutuklanması ve işkence riski bulunan Suudi Arabistan’a iadesi konusundaki endişeleri ele almaktadır. Geçici koruma statüsü altında Türkiye’de gözaltında tutulmakta, ayrıca adli inceleme ve ziyaret hakları engellenmektedir. Dava, sivil topluma yönelik baskılar, al-Kayali ve ailesine yönelik tehditler ve alıkonma süresince sağlığının kötüleşmesini içermektedir. |
|
Terörle mücadele ederken insan haklarının ve temel özgürlüklerin teşviki ve korunması özel raportörünün açıklamaları, Ben Saul |
Terörle mücadele sırasında insan haklarının ve temel özgürlüklerin teşviki ve korunması konusundaki Özel Raportör |
- |
— |
2025-03-10 |
— |
|
Ben Saul, Türkiye’nin terörle mücadele yasalarını eleştirerek, "terör" ve "aşırılık" kavramlarının hukuken belirsiz ve çok geniş tanımlandığını belirtti. Bu durumun, sivil alanın daraltılması ve insan haklarının kısıtlanması için istismar edildiğini vurguladı. Türkiye’de adil yargılanma hakkına dair ciddi ihlaller bulunduğunu, özellikle bağımsız yargının zayıflatıldığını, siyasi baskıların yargıya müdahale ettiğini ve Gülen hareketine yönelik yargılamaların bunun örneği olduğunu ifade etti. Zorla itiraflar, uzun tutukluluk süreleri, avukata erişimin engellenmesi ve kaçak durumdaki kişilere gıyabında verilen mahkûmiyet kararları gibi uygulamaların insan haklarına aykırı olduğunu belirtti. Türkiye’nin bu bağlamda hem iç hukukunda hem de uygulamada ciddi reformlara ihtiyaç duyduğunu ima etti. |
|
Özel Prosedürler İletişimi – İstanbul Barosu'na Yönelik İşlemler ve Yönetim Kurulu Üyesinin Tutuklanması |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Firat Epözdemir |
Aralık 2024 - devam ediyor |
2025-02-28 |
AL TUR 2/2025 |
|
Bu iletişim, İstanbul Barosu'na yönelik işlemler ve bir yönetim kurulu üyesinin tutuklanması sonrasında hukuki ve yargı bağımsızlığına ilişkin endişeleri ele almaktadır. Olay, Baro'nun Suriye'nin kuzeyinde gerçekleştirilen insansız hava aracı saldırısında hayatını kaybeden iki gazetecinin ölümünü kınaması ve soruşturma talep etmesi üzerine başlamıştır. Yetkililer Baro yönetimini terör propagandası yapmak ve yanıltıcı bilgi yaymakla suçlamış, bu suçlamalar sonucunda ceza soruşturması ve Baro'nun yetkisinin sorgulandığı, yönetim kurulunun yeniden seçilmesini talep eden bir hukuk davası açılmıştır. |
|
Özel Prosedürler İletisi – Türkiye'nin Devlet Güvenliği ile İlgili Önerilen 339/A Maddesine İlişkin Endişeler |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
- |
Ekim 2024 - Kasım 2024 |
2025-02-12 |
OL TUR 1/2025 |
|
Özel Raportörler, Türkiye’nin Ceza Kanunu’na, yabancı etkisi altında devlet güvenliğine zarar veren eylemleri suç haline getiren 339/A maddesini içeren yasa tasarısıyla ilgili endişelerini dile getirdi. Maddenin belirsiz ve geniş kapsamlı terimleri, dernek kurma, ifade ve toplantı özgürlüklerine yönelik keyfi uygulamalara yol açma riski taşımaktadır. İletişimde, uluslararası insan hakları yükümlülüklerine potansiyel aykırılıklar vurgulanmakta ve terörle mücadelede hukuki kesinlik ile orantılılık talep edilmektedir. |
|
Türkiye'de İnsan Hakları Savunucularını Gözaltına Almak İçin Terörle Mücadele Yasasının Kötüye Kullanılmasına İlişkin Özel Prosedürler Basın Açıklaması: Uzman Endişeleri |
İnsan Hakları Savunucularının Durumu Özel Raportörü |
Selçuk Kozağaçlı, Oya Aslan, Barkin Timtik, Aytaç Ünsal, Özgür Yılmaz, Behiç Aşçı, Engin Gökoğlu, Süleyman Gökten, Turan Canpolat |
— |
2025-01-16 |
— |
|
BM İnsan Hakları Savunucularının Durumu Özel Raportörü Mary Lawlor, Türkiye’nin terörle mücadele yasalarını kötüye kullanarak dokuz önde gelen insan hakları savunucusu ve avukatı haksız yere tutuklamasını, adil olmayan yargılamalar sonucunda mahkûm etmesini ve uzun süreli hapis cezalarına çarptırmasını kınadı. Bu kişilerin çoğu, polis şiddeti ve siyasi baskı mağdurlarını savunmasıyla bilinen Çağdaş Hukukçular Derneği (ÇHD) üyesidir. Lawlor, Türkiye’nin terörle mücadele yasalarını barışçıl muhalefeti susturmak için kullanmasını ve uluslararası standartlara uymayan adaletsiz yargılamalar yapmasını eleştirdi. Ayrıca, 2016 yılından bu yana zorla alınan ifadeler temelinde tutuklu bulunan avukat Turan Canpolat’ın uzun süreli tecritte tutulmasını da kınadı. Türk yetkililerle daha önce yapılan yazışmalara rağmen, insan hakları savunucularının kriminalize edilmesine devam edildiğini belirten Lawlor, Türkiye’yi uluslararası insan hakları yükümlülüklerine uymaya, adil yargılamaları sağlamaya ve tutukluların kötü muamele görmesini önlemeye çağırdı. Açıklama, yargı bağımsızlığı ve terörle mücadele kapsamında insan haklarının korunmasına yönelik endişeleri vurgulayan iki diğer BM Özel Raportörü tarafından da desteklendi. |
|
Özel Prosedürler İletişimi – Türkiye’de İnsan Hakları Savunucuları ve Terörle İlişkili Suçlamalar |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Özgür Yılmaz, Behiç Aşçı, Engin Gökoğlu, Süleyman Gökten, Barkın Timtik, Selçuk Kozağaçlı, Oya Aslan, Aytaç Ünsal, Turan Canpolat |
2013-2024 |
2024-12-13 |
AL TUR 7/2024 |
|
BM Özel Prosedürler Yetki Sahipleri tarafından yapılan bu iletişim, Türkiye’de insan hakları savunucularının, özellikle kapatılan Çağdaş Hukukçular Derneği üyelerinin muamelesi ve yargılanması ile ilgili endişeleri gündeme getirmektedir. Yazıda, Özgür Yılmaz, Behiç Aşçı, Engin Gökoğlu, Süleyman Gökten, Barkın Timtik, Selçuk Kozağaçlı, Oya Aslan, Aytaç Ünsal ve Turan Canpolat dahil olmak üzere birçok şahsa yönelik keyfi tutuklama, cezaevinde kötü muamele ve terörle bağlantılı suçlamalar belirtilmektedir. Ayrıca kötü muamele vakaları, adil yargılanma haklarının ihlali ve devam eden temyiz süreçleri vurgulanmaktadır. |
|
Keyfi Gözaltı Çalışma Grubu Tarafından 26-30 Ağustos 2024 Tarihleri Arasında Gerçekleştirilen 100. Oturumda Benimsenen Görüşler |
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu |
Akın Öztürk
|
— |
2024-11-29 |
A/HRC/WGAD/2024/33 |
|
Birleşmiş Milletler Keyfi Gözaltı Çalışma Grubu’nun 100. oturumunda (26-30 Ağustos 2024), Akin Öztürk’ün gözaltı sürecinin keyfi olduğu yönünde bir görüş benimsendi. Çalışma Grubu, Öztürk’ün hukuki dayanak olmaksızın tutuklandığını, adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ve siyasi ayrımcılığa maruz kaldığını belirtti. Öztürk, 15 Temmuz 2016 darbe girişimiyle suçlanarak işkenceye uğramış, adil bir yargılama sürecinden mahrum bırakılmış ve ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırılmıştır. Çalışma Grubu, Türkiye hükümetine Öztürk’ün derhal serbest bırakılmasını, tazminat ödenmesini ve sürecin bağımsız bir şekilde soruşturulmasını tavsiye etti. |
|
Komite Tarafından İhtiyari Protokol Kapsamında, 3668/2019 No’lu Başvuru İlgili Alınan Karar |
İnsan Hakları Komitesi |
E.A |
— |
2024-11-07 |
CCPR/C/142/D/3668/2019 |
|
İnsan Hakları Komitesi, Türkiye vatandaşı E.A. tarafından sunulan 3668/2019 numaralı iletişimi inceledi. E.A., Gülen hareketi (FETÖ) ile bağlantılı olduğu iddiasıyla tutuklanmasının ardından keyfi gözaltı, insanlık dışı muamele ve adil yargılanma hakkının ihlali gibi iddialarda bulundu. Ayrıca, diyabet hastalığının cezaevinde ihmal edilmesi nedeniyle sağlığının kötüleştiğini belirtti. Türkiye, iç hukuk yollarının tüketilmediğini ve başvurunun kabul edilemez olduğunu savundu. Komite, E.A.'nın benzer gerekçelerle Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nde görülen davası nedeniyle, İhtiyari Protokol’ün 2 ve 5 (2) (a) maddeleri uyarınca başvurunun kabul edilemez olduğuna karar verdi. Diğer iddialar, yeterli delil sunulmadığı gerekçesiyle reddedildi. |
|
Komite Tarafından İhtiyari Protokol Kapsamında, 3592/2019 No’lu Başvuru İlgili Alınan Karar |
İnsan Hakları Komitesi |
G.B. |
— |
2024-11-07 |
CCPR/C/142/D/3592/2019 |
|
İnsan Hakları Komitesi, G.B. tarafından sunulan ve Türkiye'ye yönelik 3592/2019 numaralı başvuruyu inceledi. G.B., FETÖ ile bağları olduğu iddiasıyla memuriyetten çıkarıldığını, hak ihlallerine uğradığını ve etkili hukuk yollarına erişemediğini öne sürdü. Kendisi hakkında yakalama kararı çıkarılmış, hareket özgürlüğü kısıtlanmış ve yalnızlığa mahkûm edilmiştir. Türkiye, G.B.’nin yerel hukuk yollarını tüketmediğini savundu. Komite, G.B.’nin mevcut hukuki itiraz yollarını, özellikle OHAL Komisyonu, idare mahkemeleri ve Anayasa Mahkemesi başvurularını tam anlamıyla kullanmadığını tespit etti. Bu nedenle, ICCPR’nin çeşitli maddeleri altındaki iddialarını yetersiz veya kabul edilemez buldu. Sonuç olarak, başvuru kabul edilemez ilan edildi. |
|
Türkiye'nin İkinci Periyodik Raporuna İlişkin Sonuç Gözlemleri |
İnsan Hakları Komitesi |
- |
— |
2024-11-07 |
CCPR/C/TUR/CO/2 |
|
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Komitesi'nin, Türkiye'nin Uluslararası Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi (ICCPR) kapsamındaki ikinci periyodik raporuna ilişkin Sonuç Gözlemleri, Türkiye'nin insan hakları uygulamalarındaki ilerlemeyi ve iyileştirilmesi gereken alanları özetlemektedir. Komite, toplumsal cinsiyete dayalı şiddete yönelik yeni tedbirler gibi olumlu adımları kabul etmekle birlikte, yargı bağımsızlığı, terörle mücadele mevzuatının kötüye kullanılması, ifade ve örgütlenme özgürlüklerine getirilen kısıtlamalar ve marjinal gruplara yönelik korumalar gibi konulardaki endişelerini dile getirmektedir. Belge, bu alanların geliştirilmesine yönelik özel tavsiyeler sunmakta ve Türkiye'nin ICCPR standartlarına uyumunu güçlendirmek için etkili uygulama mekanizmaları çağrısında bulunmaktadır. |
|
Özel Prosedürler İletişimi – Türkiye'den Eritrelilerin Keyfi Gözaltı ve Zorla Geri Gönderilmesi |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
- |
Haziran 2024'ten itibaren |
2024-10-16 |
UA TUR 6/2024 |
|
Özel Raportörler ve Çalışma Grubu, Haziran 2024'ten bu yana Türkiye'den Eritre'ye yaklaşık 300 Eritrelinin keyfi gözaltına alınması ve zorla geri gönderilmesine ilişkin endişelerini dile getirmekte, bu durum geri göndermeme ilkesinin ihlali teşkil etmektedir. Ayrıca yaklaşık 50 Eritrelinin Türkiye'deki Aydın Geri Gönderme Merkezi'nde gözaltında tutulduğu ve yakın zamanda sınır dışı edilme tehlikesi ile karşı karşıya olduğu bildirilmektedir. Geri dönen kişiler, işkence, zorla kaybetme, keyfi gözaltı ve zorunlu askerlik gibi ciddi insan hakları ihlalleri riski altındadır. |
|
Özel Prosedürler İletişimi - Gülen Hareketi ile Bağlantılı Kişilere Yönelik Sistematik Baskılar ve İnsan Hakları İhlalleri |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
- |
— |
2024-10-07 |
AL TUR 5/2024 |
|
Terörizmle mücadele ederken insan haklarının geliştirilmesi ve korunmasına ilişkin Özel Raportör'ün yetkileri, diğer BM Özel Prosedürleriyle birlikte, kitlesel tutuklamalar, zorla kaybetmeler, gözetim ve terörle mücadele yasalarının kötüye kullanılması gibi sistemik konuları ele almaktadır. Bu mekanizmalar, Türkiye'nin Gülen Hareketi ile bağlantılı bireylere yönelik iddia edilen baskısında örneklendiği gibi, keyfi gözaltılar, tutuklulara kötü muamele, ulusötesi iadeler ve ifade, toplanma ve örgütlenme özgürlüklerine getirilen kısıtlamalar gibi insan hakları ihlallerine ilişkin endişeleri vurgulamaktadır. Yönergeler, uluslararası hukuk standartlarına, yargı sürecine ve mağdurlar için çözüm yollarına uyulmasını savunurken, Türkiye'yi terörle mücadele çabalarını insan hakları yükümlülükleriyle uyumlu hale getirmeye çağırıyor. |
|
Komite Tarafından İhtiyari Protokol Kapsamında, 4275/2022 No’lu Başvuru İlgili Alınan Karar |
İnsan Hakları Komitesi |
S.N.K. - Y.T. |
— |
2024-09-23 |
CCPR/C/141/D/4275/2022 |
|
İnsan Hakları Komitesi, S.N.K. tarafından kendisi ve kaybolan kardeşi Y.T. adına sunulan 4275/2022 numaralı iletişimi inceledi. Gülen hareketi destekçisi Y.T., 2016 darbe girişimi sonrası çıkarılan KHK'lar ile kamu görevinden ihraç edilmesinin ardından kayboldu. İddialar arasında zorla kaybetme, etkili soruşturma eksikliği ve Y.T.’nin akıbetinin belirlenememesi nedeniyle ailesine yapılan insanlık dışı muamele yer aldı. Türkiye, devam eden soruşturma ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin (AİHM) önceki kararını gerekçe göstererek davanın kabul edilemez olduğunu savundu. Komite, davayı İhtiyari Protokol’ün 5(2)(a) maddesi uyarınca AİHM tarafından incelenmiş olması nedeniyle kabul edilemez buldu. Ayrı bir görüşte, AİHM'nin zorla kaybetme ve Gülen hareketi destekçilerinin sistematik baskısı konularındaki gerekçelerinin yetersiz olduğu eleştirildi. |
|
Özel Prosedürler Yazısı – Türkiye’de Patnos Cezaevinde Kadın PKK Üyelerine Yönelik İddiaya Dayalı İşkence ve Kötü Muamele |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Mizgin Atabey, Lale Kabişen, Nazlican Barişer |
29 Temmuz 2018 – devam ediyor |
2024-08-15 |
AL TUR 4/2024 |
|
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri, Türkiye’nin Patnos Cezaevinde tutulan Kürdistan İşçi Partisi (PKK) üyesi üç kadın — Mizgin Atabey, Lale Kabişen ve Nazlican Barişer — hakkında işkence ve zalim, insanlık dışı veya aşağılayıcı muamele iddialarını gündeme getirmektedir. 31 Ağustos 2023 tarihinde cezaevi görevlileri tarafından dövüldükleri ve ciddi kötü muameleye maruz kaldıkları belirtilmektedir. Ayrıca uzun tutukluluk dönemleri, sağlık hizmetlerine erişimin engellenmesi, iletişim kısıtlamaları ve Türk makamlarınca soruşturma açılmaması gibi kaygılar da ifade edilmiştir. |
|
Türkiye'nin Beşinci Periyodik Raporuna İlişkin Sonuç Gözlemleri |
İşkenceye Karşı Komite |
- |
— |
2024-08-14 |
CAT/C/TUR/CO/5 |
|
İşkenceye Karşı Komite'nin Türkiye'nin İşkenceye Karşı Sözleşme'ye uyumunu değerlendiren bir incelemesi olan belgede, işkencenin uluslararası standartlarla uyumlu net bir hukuki tanımı, tutuklular için daha güçlü güvenceler, insani cezaevi koşulları, hücre hapsine getirilen kısıtlamalar, insan hakları savunucuları için koruma ve iddia edilen ihlallere ilişkin bağımsız soruşturmalar yapılması ihtiyacı vurgulanıyor. Ayrıca, özellikle terörle mücadele ve sınır kontrolünde kolluk kuvvetlerinin güç kullanımında kısıtlama çağrısında bulunuyor ve siyasi müdahale olmaksızın insan haklarını korumak için bağımsız bir yargının savunuluyor. |
|
Komite Tarafından İhtiyari Protokol’ün 5 (4). Maddesi Uyarınca Kabul Edilen Kararlar, Başvuru No. 3923/2021 ve 3924/2021 ile İlgili |
İnsan Hakları Komitesi |
E.T. |
— |
2024-07-23 |
CCPR/C/141/D/3924/2021 |
|
İnsan Hakları Komitesi, 3923/2021 ve 3924/2021 numaralı iletişimleri, sırasıyla İ.K. ve E.T. tarafından Türkiye'ye karşı sunulan şikayetleri inceledi. Her iki başvurucu da, 2016 darbe girişimi sonrası yargı süreçlerinin adil olmadığını ve yargı bağımsızlığının ihlal edildiğini öne sürdü. İ.K., FETÖ üyeliği iddiasıyla mahkumiyetine yönelik adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini iddia ederken, E.T., avukatlık yapmasının engellenmesine yol açan idari süreçlerin adil olmadığını belirtti. Türkiye, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nde (AİHM) aynı konuların ele alındığını belirterek başvuruların kabul edilemez olduğunu savundu. Komite, her iki başvurunun da AİHM’de halihazırda incelenmekte olan konularla örtüştüğünü belirleyerek, İhtiyari Protokol’ün 5 (2) (a) maddesi uyarınca kabul edilemez olduğuna karar verdi. |
|
Komite Tarafından İhtiyari Protokol’ün 5 (4). Maddesi Uyarınca Kabul Edilen Kararlar, Başvuru No. 3923/2021 ve 3924/2021 ile İlgili |
İnsan Hakları Komitesi |
İ.K. |
— |
2024-07-23 |
CCPR/C/141/D/3923/2021 |
|
İnsan Hakları Komitesi, 3923/2021 ve 3924/2021 numaralı iletişimleri, sırasıyla İ.K. ve E.T. tarafından Türkiye'ye karşı sunulan şikayetleri inceledi. Her iki başvurucu da, 2016 darbe girişimi sonrası yargı süreçlerinin adil olmadığını ve yargı bağımsızlığının ihlal edildiğini öne sürdü. İ.K., FETÖ üyeliği iddiasıyla mahkumiyetine yönelik adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini iddia ederken, E.T., avukatlık yapmasının engellenmesine yol açan idari süreçlerin adil olmadığını belirtti. Türkiye, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nde (AİHM) aynı konuların ele alındığını belirterek başvuruların kabul edilemez olduğunu savundu. Komite, her iki başvurunun da AİHM’de halihazırda incelenmekte olan konularla örtüştüğünü belirleyerek, İhtiyari Protokol’ün 5 (2) (a) maddesi uyarınca kabul edilemez olduğuna karar verdi. |
|
Özel Prosedürler İletişimi - Diyarbakır'daki Avukatlar ve İnsan Hakları Savunucuları |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
- |
2016'dan itibaren |
2024-06-21 |
AL TUR 3/2024 |
|
Diyarbakır'da avukatlar ve insan hakları savunucuları, terör iddiaları ile ilgili davalarda sistematik olarak yasal süreç garantilerinin sağlanmadığına dair endişelere ilişkin alınan bilgiler, tutuklamalar ve yargısal tacizle karşı karşıya kalmakta, mesleki faaliyetleri nedeniyle şu anda "silahlı/terör örgütü üyeliği" suçlamasıyla yargılanan kişiler ve halen devam eden soruşturmalar devam etmektedir; Yürütme tarafından Yargıya müdahale eden ve bağımsızlığını ihlal eden eylemler bağlamında. |
|
Özel Prosedürler İletişimi – Türkiye'de Tutuklanan ve Taciz Edilen Mısırlı İnsan Hakları Savunucusu |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Ghada Najibe Sabouny,Hisham Abdallah Abdeldayem Mohamed,Colonel Ahmed Shabaan |
2015'ten günümüze |
2024-06-19 |
AL TUR 2/2024 |
|
İletişim, 2015 yılında zulüm nedeniyle Mısır'dan kaçan Mısırlı insan hakları savunucusu Ghada Najibe Sabouny'nin Türkiye'de tutuklanması ve gözaltına alınmasını ele almaktadır. Hukuka aykırı gözaltı, yasal güvencelerin olmaması, başörtüsünün zorla çıkarılması gibi iddia edilen kötü muameleler ve Türk yetkililer tarafından tekrarlanan tacizler konusundaki endişeler vurgulanmaktadır. Olay, Sabouny'nin Mısır hükümetine karşı aktivizmine ilişkin misilleme ve Türkiye'deki devam eden yıldırma uygulamalarını içermektedir. |
|
Özel Prosedürler İletisi – Gazeteci Ali Kişnir’e Yönelik Yargısal Taciz |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Ali Kişnir, Ersin Tatar |
2020-2022 |
2024-01-15 |
AL TUR 1/2024 |
|
Fikir ve ifade özgürlüğü hakkındaki Özel Raportör, Kıbrıslı Türk gazeteci Ali Kişnir’e yönelik yargısal taciz, yıldırma ve sansür uygulamalarıyla ilgili endişelerini dile getirmektedir. Ersin Tatar’ı eleştiren Kişnir, Türk ve Kıbrıslı Türk makamları tarafından defalarca hedef alınmıştır. Özellikle 2021’de Türkiye’ye girişine izin verilmemiş ve 2022’de güvenlik güçlerini aşağılamakla suçlanarak uzun hapis cezası riskiyle karşı karşıya kalmıştır. |
|
Özel Prosedürler İletisi – Türkiye’de Kadın İnsan Hakları Savunucusunun Giriş Yasağı ve Sınır Dışı Edilmesi |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Tadzhigul Begmedova |
Ocak 2022 - Kasım 2023 |
2023-12-28 |
AL TUR 11/2023 |
|
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri, Türkmenistanlı kadın insan hakları savunucusu ve Türkmenistan Helsinki İnsan Hakları Vakfı başkanı Bayan Tadzhigul Begmedova’nın Türkiye makamları tarafından girişinin reddedilmesi ve sınır dışı edilmesiyle ilgili endişeleri dile getirmiştir. Begmedova, insan hakları çalışmaları nedeniyle güvenlik tehdidi gerekçesiyle önceden bilgilendirilmeden Türkiye’ye beş yıl giriş yasağı almıştır. Yazışmada, yasakların yasalılığı ve orantılılığı sorgulanmakta, kendisine seyahat etmeye çalışınca bu yasakların bildirildiği vurgulanmaktadır. |
|
Özel Prosedürler İletişimi – İstanbul'daki Cumartesi Anneleri'nin Polis Müdahalesi ve Yargısal Tacizi |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Murat Çelik, Besna Tosun, Ali Tosun, Fehmi Tosun |
1995-günümüz, özellikle 2018-2023 yılları arasında |
2023-12-27 |
AL TUR 10/2023 |
|
Bu iletişim, zorla kayıplar ve siyasi cinayetlere kurban gidenleri barışçıl bir şekilde anan İstanbul'daki Cumartesi Anneleri/İnsanları grubuna yönelik polis şiddeti ve yargısal tacizi ele almaktadır. Anayasa Mahkemesi kararlarına rağmen polis, haftalık nöbetlerini aşırı güç kullanarak dağıtmakta ve yasak kararları uygulamaktadır. 2018'deki bir nöbetle ilgili birçok katılımcı, insan hakları savunucuları dahil, devam eden cezai davalarla karşı karşıyadır ve 2023'te tekrar eden gözaltı ve kötü muamele rapor edilmiştir. |
|
Özel Prosedürler İletişimi – İnsan Hakları Savunucusu Mahyar Ahmadi’nin Gözaltı ve Sınır Dışı Edilme Riski ile İlgili Endişeler |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Mahyar Ahmadi, Mary Lawlor |
Şubat 2017 - devam ediyor |
2023-12-05 |
UA TUR 9/2023 |
|
İletişim, İranlı insan hakları savunucusu Mahyar Ahmadi’nin durumu hakkında olup, Türkiye’den İran’a sınır dışı edilme ve yeni suçlamalarla karşı karşıya kalması konusunu ele almaktadır. Türkiye’ye girişinde gözaltına alınmış ve siyasi ilişki iddialarıyla yargılanmayı beklemektedir. Sınır dışı edilmesi halinde işkence, kötü muamele veya infaz riski olduğu ve ruhsal ile fiziksel sağlığının kötüleştiği konusunda ciddi endişeler bulunmaktadır. Özel Raportör, haklarının korunması ve uluslararası hukuka aykırı ihlallerin önlenmesi için acil önlemler çağrısında bulunmaktadır. |
|
Özel Prosedürler İletisi – Türk Milletvekili Sezgin Tanrıkulu'nun Hedef Alınması ve Yasal Takibi |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Sezgin Tanrıkulu, Tayyip Erdoğan, Irene Khan, Fernand de Varennes |
8 Eylül 2023 - devam ediyor |
2023-10-25 |
AL TUR 8/2023 |
|
Bu ileti, Türk muhalefet milletvekili Sezgin Tanrıkulu'nun hedef alınması, ölüm tehditleri alması ve yasal takibe uğramasıyla ilgili endişeleri ele almaktadır. Tanrıkulu'nun Türk Silahlı Kuvvetleri'ni Kürt sivillere yönelik insan hakları ihlalleri nedeniyle eleştirmesi ve devlet kurumlarını küçümsemek ve nefret kışkırtmak suçlamalarıyla yasal soruşturmaların başlatılması detaylandırılmaktadır. İleti, siyasi ifadesine karşı misilleme ve kendisi ile ailesine yönelik güvenlik tehditleri konusundaki endişeyi dile getirmektedir. |
|
Özel Prosedürler İletişimi – Türkiye’de Suriye’li Kadın İnsan Hakları Savunucusuna Yönelik Tehditler ve Çevrimiçi İftira |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Hiba Ezzideen Al-Hajji, Mary Lawlor, Irene Khan, Reem Alsalem |
4 Temmuz 2023 - 8 Ağustos 2023 |
2023-09-12 |
AL TUR 7/2023 |
|
Bu iletişim, Türkiye’de yaşayan Suriye’li kadın insan hakları savunucusu Bayan Hiba Ezzideen Al-Hajji'ye yönelik hedef alınma ve çevrimiçi iftira kampanyasını ele almaktadır. Kendisi ve kadın hakları ile demokrasiye odaklanan kuruluşu Equity and Empowerment, Facebook, Telegram ve WhatsApp gibi sosyal medya platformlarında ölüm tehditleri, tecavüz tehditleri ve kışkırtmalara maruz kalmıştır. Tehditler, Avrupa Demokrasi Vakfı tarafından tanınmasını takiben ortaya çıkmış ve İdlib, Suriye’deki radikal İslamcı gruplardan kaynaklandığına inanılmaktadır. |
|
Özel Prosedürler Yazısı – İnsan Hakları Avukatına ve Hayat İzleme Hareketine Yönelik Saldırılar |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Aytekin Aktaş |
6 Şubat 2023'ten devam etmekte |
2023-07-19 |
AL TUR 5/2023 |
|
Bu yazıda, insan hakları avukatı Aytekin Aktaş'a, Hayat İzleme hareketine verdiği profesyonel destek sırasında gerçekleşen tehditler ve işkence kapsamına girebilecek şiddetli bir saldırı iddiası ele alınmaktadır. Hayat İzleme hareketi, Türkiye'nin Hatay bölgesindeki deprem kriz yönetimindeki tehlikeli uygulamalara karşı sağlık ve çevresel riskleri vurgulamaktadır. Polis ve Jandarma güçlerinin Nisan 2023'ten itibaren eylemciler ve insan hakları savunucularına karşı şiddet, tehdit ve baskı uyguladığı bildirilmektedir. |
|
Özel Prosedürler İletişimi – Türkiye'de Bir İnsan Hakları Savunucusunun İadesi Riski |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
- |
Eylül 2022 - Haziran 2023 |
2023-06-15 |
UA TUR 4/2023 |
|
Özel Raportörler, İran'dan kaçan ve şu anda Türkiye'de gözaltında bulunan bir insan hakları savunucusunun iadesi riskine ilişkin ciddi endişelerini dile getirmiştir. Bahsi geçen kişi, insan hakları faaliyetleri nedeniyle İran'da keyfi olarak tutuklanmış, işkenceye maruz kalmış ve ölüm cezası getiren suçlamalarla karşı karşıyadır. İletişimde, Türk makamlarının non-refoulement ilkesine ve uluslararası hukuka uyması ve iade edilmesi halinde keyfi tutuklama, işkence ve idam riski olduğu vurgulanmaktadır. |
|
Özel Prosedürler İletisi – Türkiye-Bulgaristan Sınırında Ahmedi Dini Azınlığının İade Riski |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Redouane Foufa, Hasan Oyandi |
24 Mayıs 2023 - devam ediyor |
2023-06-09 |
UA TUR 3/2023 |
|
Bu ileti, Türkiye-Bulgaristan sınırında 104 Ahmedi Barış ve Işık Dini Azınlık mensubunun iadeye maruz kalma tehlikesini ele almaktadır. Kadınlar ve çocuklar dahil olan grup, dini zulüm nedeniyle çeşitli Müslüman çoğunluklu ülkelerden kaçmış ve Bulgaristan'da sığınma talebinde bulunmuştur ancak Türk sınır yetkilileri tarafından engellenmiş ve şiddete maruz kalmıştır. Ardından Türkiye'de aşağılayıcı koşullar altında gözaltına alınmışlar, zorla iade edilmeleri durumunda güvenlikleri, işkence, keyfi gözaltı ve adil yargılanma haklarının riske gireceği endişeleri dile getirilmiştir. |
|
Özel Prosedürler İletişimi – 2023 Seçimleri Öncesi Türkiye'de Muhaliflere Yönelik Toplu Keyfi Gözaltılar |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
- |
25 Nisan 2023, 14 Mayıs 2023 seçimleri öncesinde devam eden endişeler |
2023-05-12 |
AL TUR 2/2023 |
|
25 Nisan 2023 tarihinde, Türkiye'nin 21 ilinde geniş çaplı bir polis operasyonu düzenlenmiş ve 120'den fazla kişi, aralarında gazeteciler, avukatlar, insan hakları savunucuları, akademisyenler ve siyasetçilerin bulunduğu, gözaltına alınmıştır. Gözaltılar, Kürdistan İşçi Partisi (PKK) ile bağlantılı terör suçlamalarına dayandırılmıştır. İletişimde keyfi gözaltılar, hukuki süreç ihlalleri ve avukata erişim engelleri gibi endişeler ile 14 Mayıs 2023'te yapılacak özgür ve adil seçimlerin önünün kesilmesine yönelik olası siyasi motivasyonlar vurgulanmaktadır. |
|
Özel Prosedürler İletişimi – Türkiye ve Suriye Depremlerinin Ardından Yerinden Edilen Kadınlar ve Çocukların Riskleri |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
- |
Şubat 2023, devam ediyor |
2023-05-11 |
AL TUR 1/2023 |
|
Özel Raportörler ve Bir Çalışma Grubu, Şubat 2023'te Türkiye ve Suriye'de yaşanan depremler sonrasında, özellikle mülteci, sığınmacı, göçmen ve azınlıklardan oluşan çocuklar ve kadınlar arasındaki istismar ve sömürü risklerine ilişkin acil endişeleri dile getirdi. İletişimde zorla çalıştırma, çocuk evliliği, insan ticareti, göçmen gözaltısı, ayrımcılık ve yetersiz insani yardım gibi sorunlar öne çıkarılmıştır. Korumasız ve ailelerinden ayrı çocukların belgelerinin olmaması ve güvenliklerinin sağlanamaması gibi hassasiyetlere ayrıca vurgu yapılmıştır. Ayrıca, artan mülteci karşıtı söylem ve yetkili mercilerin getirdiği kısıtlamalar da raporda yer almaktadır. |
|
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu'nun 27 Mart–5 Nisan 2023 Tarihlerinde Gerçekleştirilen Doksan Altıncı Oturumunda Kabul Edilen Görüşler |
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu |
Muhammet Şentürk |
— |
2023-04-04 |
A/HRC/WGAD/2023/29 |
|
BM Keyfi Gözaltı Çalışma Grubu, Gülen hareketiyle bağlantılı olmakla suçlanan Türk vatandaşı Muhammet Şentürk'ün tutukluluğunu keyfi ve uluslararası hukuka aykırı buldu. Türkiye'deki darbe girişiminin ardından 2016 yılında tutuklanan Şentürk, ByLock uygulamasını kullanmak, gösterilere katılmak ve Bank Asya'da hesap sahibi olmak gibi o dönemde barışçıl ve yasal kabul edilen faaliyetler gibi iddialarla mahkum edildi. Çalışma Grubu, zorlama tanık ifadelerine güvenme, temel kanıtlara erişim eksikliği ve adil olmayan yargılama uygulamaları dahil olmak üzere önemli usul ihlallerine dikkat çekti. Mahkeme, Şentürk'ün tutukluluğunun ifade özgürlüğü, adil yargılanma ve ayrımcılık yapmama haklarını ihlal ettiğine karar verdi. 2020'de serbest bırakılmasına rağmen, Çalışma Grubu, Türkiye'nin siyasi bağlantılarla bağlantılı ayrımcı gözaltı modelini vurgulayarak tazminat, bağımsız bir soruşturma ve benzer ihlalleri önlemek için reformlar önerdi. |
|
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu'nun 27 Mart–5 Nisan 2023 Tarihlerinde Gerçekleştirilen Doksan Altıncı Oturumunda Kabul Edilen Görüşler |
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu |
Ali Ünal |
— |
2023-03-27 |
A/HRC/WGAD/2023/3 |
|
İnsan Hakları Konseyi Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu, gazeteci ve yazar Ali Ünal'ın Türkiye tarafından gözaltına alınmasının uluslararası hukuka göre keyfi olduğuna ve özgürlük, adil yargılanma ve ifade özgürlüğü haklarını ihlal ettiğine karar verdi. 2016 yılında Gülen hareketiyle bağlantılı olduğu iddia edilen kişilere yönelik bir baskı sırasında tutuklanan Ünal, gazetecilik faaliyetleri ve dernekleri gerekçe gösterilerek, suç veya şiddet eylemlerine karıştığına dair hiçbir kanıt olmaksızın 19,5 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Çalışma Grubu, usule ilişkin kusurlara, yargı bağımsızlığının olmamasına, ayrımcı muameleye ve yetersiz yasal güvencelere dikkat çekmiştir. Ünal'ın derhal serbest bırakılması, tazminat ödenmesi ve hak ihlalleri için hesap vermesi çağrısında bulundu. Dava, Türkiye'de Gülen Hareketi sempatizanı olarak algılananlara yönelik daha geniş bir baskı modelini yansıtıyor. |
|
Komite Tarafından Sözleşme'nin 22. Maddesi Uyarınca Kabul Edilen Karar, Başvuru No. 1081/2021 ile İlgili |
İşkenceye Karşı Komite |
X, Y |
— |
2023-01-19 |
CAT/C/75/D/1081/2021 |
|
Birleşmiş Milletler İşkenceye Karşı Komite, İsviçre aleyhine, Türkiye vatandaşı X ve Y tarafından yapılan bir şikâyeti inceledi. Gülen hareketiyle bağlantılı olan çift, Kosova’ya sınır dışı edilmelerinin kendilerini Türkiye’ye kaçırılma ve işkence riskine maruz bırakacağını iddia etti. İsviçre makamları, Kosova’yı güvenli bir ülke olarak değerlendirdi ve ailenin Türkiye’ye iade edilmeyeceği yönünde Kosova’dan garanti aldıklarını belirtti. Ancak X ve Y, Türkiye’nin Kosova’daki etkisini ve Gülen mensuplarının geçmişte kaçırıldığını vurguladı. Komite, başvuranların kişisel risklerini kanıtlayacak yeterli delil bulunmadığına karar vererek Kosova’nın güvenli üçüncü ülke statüsünü onayladı. |
|
Özel Prosedürler Yazısı – Türkiye’de Dr. Şebnem Korur Fincancı’nın Tutuklanması ve Gözaltı |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Şebnem Korur Fincancı |
Ekim 2022 devam ediyor |
2022-11-03 |
AL TUR 10/2022 |
|
Bu yazı, Türkiye'de önde gelen adli tıp uzmanı ve insan hakları savunucusu Dr. Şebnem Korur Fincancı’nın tutuklanması ve gözaltı sürecini konu almaktadır. Yetkililer, Türk ordusunun kimyasal silah kullanımı hakkındaki açıklamaları nedeniyle terör propagandası ve kamu görevlilerine hakaret suçlamalarıyla soruşturmalar başlatmıştır. Özel Prosedürler Yetki Sahipleri, insan hakları savunucularına yönelik yargısal taciz ve terörle mücadele yasalarının kötüye kullanılması konusunda ciddi endişelerini ifade etmektedir. |
|
Komite Tarafından İhtiyari Protokol’ün 5 (4). Maddesi Uyarınca Kabul Edilen Görüşler, Başvuru No. 3730/2020 ile İlgili |
İnsan Hakları Komitesi |
Gökhan Açıkollu Adına Eşi Mümin Açıkollu |
— |
2022-10-25 |
CCPR/C/136/D/3730/2020 |
|
Bu belge, BM İnsan Hakları Komitesi’nin İhtiyari Protokol’ün 5(4). Maddesi uyarınca Mümüne Açikkollu ve vefat eden eşi Gökhan Açikkollu hakkındaki kararını ele almaktadır. Gökhan Açikkollu, 2016 darbe girişiminden sonra ilan edilen OHAL sırasında Gülen hareketiyle bağlantılı olduğu iddiasıyla tutuklanan ve işkence gören bir öğretmendi. Mevcut sağlık sorunlarına rağmen gözaltında işkenceye uğramış ve kalp krizi geçirerek hayatını kaybetmiştir. Komite, Türkiye’nin Medeni ve Siyasi Haklar Uluslararası Sözleşmesi’nin (ICCPR) 6, 7 ve 9. Maddelerini ihlal ettiğine karar vermiştir. Kararda, yaşam hakkının ihlali, işkenceye karşı koruma eksikliği ve keyfi gözaltı suçlamaları yer almıştır. Komite, bağımsız bir soruşturma yürütülmesini, sorumluların hesap vermesini, aileye tazminat verilmesini ve benzer ihlallerin önlenmesi için tedbirler alınmasını tavsiye etmiştir.
|
|
Özel Prosedürler İletisi – Heybeliada Teoloji Okulu’nun Zorunlu Kapatılması ve Türkiye’deki Hristiyan Ortodoks Azınlık Üzerindeki Etkisi |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Fernand de Varennes, Farida Shaheed |
1971 - devam ediyor |
2022-10-20 |
AL TUR 7/2022 |
|
İleti, 1971’den beri Türkiye Hükümeti tarafından Heybeliada Teoloji Okulu’nun zorunlu kapatılması ve Hristiyan Rum-Ortodoks azınlığının teolojik eğitimine izin verilmemesi konusunu ele almaktadır. Ekümenik Patrikhanenin yasal tanınmaması ve azınlık topluluğunun dini eğitim ve kültürel ifade hakları üzerindeki etkisi hakkındaki endişeleri vurgulamaktadır. Mektup, okulun kapatılmasının hukuki gerekçeleri, uluslararası insan hakları yükümlülükleri ile uyumu ve Sünni Müslüman dini okullarıyla karşılaştırmalı ayrımcı muamele iddiaları hakkında açıklamalar talep etmektedir. |
|
Özel Prosedürler İletişimi – İstanbul Sözleşmesi'nden Çekilme Davalarında Yargı Bağımsızlığı ve Adil Yargılanma Endişeleri |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Deputy Minister of Justice |
2021-2022 |
2022-10-14 |
AL TUR 9/2022 |
|
Bu iletişim, Türkiye’nin İstanbul Sözleşmesi’nden çekilme kararına karşı açılan davalarda görev yapan hakimlerin bağımsızlığının iddia edilen eksikliği ile ilgili endişeleri ele almaktadır. Davalılara adil yargılanma hakkını etkileyen usulsüzlükler, duruşmaların gecikmesi, usulüne uygun olmayan durumlar ve yargı atamalarında siyasi etki yapılmış olma olasılığı vurgulanmaktadır. Olay, Cumhurbaşkanlığı Kararına itiraz eden 220’den fazla birey ve kuruluş tarafından açılan davaları kapsamaktadır. |
|
Özel Prosedürler Yazısı – İnsan Hakları Savunucusu Osman Kavala'nın Keyfi Tutukluluğu |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Osman Kavala |
2017-2022 |
2022-09-21 |
AL TUR 8/2022 |
|
Bu yazı, Türkiye'deki önde gelen insan hakları savunucusu Osman Kavala'nın keyfi olarak uzun süredir tutuklu kalmasına ilişkin endişeleri dile getirmektedir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin tahliye kararları Türkiye'deki mahkemeler tarafından defalarca reddedilmiş ve Kavala'nın tutukluluğu devam ettirilmiştir. Mahkemenin yeterli delil bulunmadığını belirttiği hükümeti devirmeye teşebbüs suçundan verilen suçlamalar sonucunda ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verilmiştir. |
|
Özel Prosedürler İletişimi – Türkiye’de İnsan Hakları Savunucusu Bilal Yıldız’ın Keyfi Gözaltı ve Muamelesi |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Bilal Yıldıız |
3 Haziran 2022 - devam ediyor |
2022-09-16 |
AL TUR 6/2022 |
|
BM Özel Prosedürler Yetki Sahiplerinin bu bildirisi, Türkiye’de insan hakları savunucusu Bilal Yıldız ve Göç İzder derneği üyelerinin tutuklanması, gözaltı ve kovuşturmasına ilişkindir. Bildiride, nezarette kötü muamele iddiaları, avukatlara erişimin kısıtlanması ve terörizmle bağlantılı yasalar kapsamında yasa dışı silahlı örgüt üyeliği suçlamaları yer almaktadır. Bu dava, etnik, dini ve dilsel azınlıklara destek veren insan hakları faaliyetleriyle bağlantılıdır. Bildiri, adil yargılanma ve keyfi gözaltıya karşı koruma çağrısında bulunmaktadır. |
|
Komite Tarafından İhtiyari Protokol’ün 5 (4). Maddesi Uyarınca Kabul Edilen Görüşler, Başvuru No. 3736/2020 ile İlgili |
İnsan Hakları Komitesi |
Mukadder Alakuş |
— |
2022-07-26 |
CCPR/C/135/D/3736/2020 |
|
Belge, BM İnsan Hakları Komitesi'nin İhtiyari Protokol'ün 5(4) Maddesi uyarınca Mukadder Alakuş hakkındaki kararını ele almaktadır. Türkiye'de tutuklu bulunan Alakuş, Uluslararası Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi (ICCPR) kapsamındaki haklarının ihlal edildiğini iddia etmiş; kötü cezaevi koşulları, yetersiz tıbbi bakım, keyfi tutuklama ve adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini öne sürmüştür. Gülen hareketiyle bağlantılı olduğu iddialarıyla suçlanmıştır. Komite, ICCPR'nin 9, 10, 14 ve 15. maddelerinin ihlal edildiğine karar vererek, Alakuş’un serbest bırakılmasını, uygun bir tazminat verilmesini ve benzer ihlallerin önlenmesi için önlemler alınmasını önermiştir. |
|
Özel Prosedürler İletisi – Türk Silahlı Kuvvetlerinin Kuzey Irak'taki Rastgele Hava Saldırıları |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
- |
Haziran 2020 – Şubat 2022 |
2022-07-20 |
AL TUR 5/2022 |
|
Bu ileti, Haziran 2020'den bu yana Türk Silahlı Kuvvetlerinin Kuzey Irak'ta PKK mevzilerini hedef alan ancak sivilleri ve sivil tesisleri, medikal klinikler ve mülteci kampları dahil olmak üzere etkileyen sözde rastgele hava saldırılarını ele almaktadır. Claw-Eagle, Claw-Tiger, Claw-Thunderbolt, Claw-Lightning ve Winter Eagle gibi çeşitli operasyonlar sonucunda sivil ölümler, yaralanmalar ve önemli maddi hasarlar meydana gelmiştir. Mektup, sivillerin korunması için yeterli önlemlerin alınmaması ve bu olaylarla ilgili soruşturmaların yapılmaması konusundaki endişeleri vurgulamaktadır. |
|
Türkiye Tarafından Sözleşme'nin 19. Maddesi Uyarınca Basitleştirilmiş Raporlama Usulüne Göre Hazırlanan ve 2020'de Sunulması Gereken Beşinci Periyodik Rapor |
İşkenceye Karşı Komite |
- |
— |
2022-04-04 |
CAT/C/TUR/5 |
|
Rapor, Türkiye'nin BM İşkenceye Karşı Sözleşme kapsamında sunduğu beşinci periyodik rapordur ve işkence ile kötü muamelenin önlenmesine yönelik alınan tedbirleri ele almaktadır. Uluslararası insan hakları standartlarının benimsenmesi ve gözaltı koşullarındaki iyileştirmeler gibi hukuki, idari ve kurumsal reformlara değinilmektedir. Türkiye, işkenceye karşı "sıfır tolerans" politikasını vurgulamakta; gözaltına alınanlar için sağlanan prosedürel güvenceler, kolluk kuvvetlerine verilen eğitimler ve kötü muamele iddialarını izleme mekanizmalarını detaylandırmaktadır. Uluslararası yükümlülüklere uygunluğu göstermek için belirli vakalar, hapishane iyileştirmeleri ve yasal düzenlemeler ele alınmıştır. |
|
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu'nun 30 Mart–8 Nisan 2022 Tarihlerinde Gerçekleştirilen Doksan Üçüncü Oturumunda Kabul Edilen Görüşler |
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu |
Alettin Duman ve Tamer Tibik |
— |
2022-03-30 |
A/HRC/WGAD/2022/8 |
|
İnsan Hakları Konseyi Keyfi Gözaltı Çalışma Grubu, Türk vatandaşları Alettin Duman ve Tamer Tibik'in gözaltına alınmasının keyfi olduğuna ve Malezya makamları tarafından yargı süreci olmaksızın kaçırılmalarına ve işkence, adil olmayan yargılama ve Hizmet/Gülen hareketiyle bağlantılı ağır suçlamalara dayalı olarak hapis cezasına çarptırılmalarına maruz kaldıkları Türkiye'ye zorla nakledilmelerini içerdiğine karar verdi. Her iki hükümet de keyfi gözaltı, işkence ve ayrımcılığa karşı korumalar da dahil olmak üzere uluslararası insan hakları yasalarını ihlal etti ve derhal serbest bırakılmaları, tazminat ve sorumluların hesap verebilirliği çağrılarına yol açtı. |
|
Özel Prosedürler İletişimi – Türkiye'de İranlı Sığınmacının Sınırdışı Riski ve Ölüm Cezası |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Mr. |
2019 - 2022 |
2022-03-22 |
UA TUR 4/2022 |
|
BM Özel Prosedürler Yetki Sahipleri tarafından yapılan bu iletişim, İranlı bir sığınmacının Türkiye'den İran'a sınır dışı edilme tehdidini ve bu ülkede ölüm cezası riskiyle karşı karşıya olduğunu ele almaktadır. Söz konusu kişi 2019’da İran’dan kaçmış ve 2020’de Türkiye’de sığınma başvurusunda bulunmuş, ancak ayrımcılığa maruz kalmış ve izinsiz bir gösteriye katıldığına dair zorla imzalatılan bir itirafla suçlanmıştır. Kanıt eksikliğine ve devam eden itirazlara rağmen Türk mahkemeleri deportasyon kararı vermiştir. Yetki sahipleri, Türkiye'yi uluslararası hukuka, özellikle non-refoulement ilkesine uygun hareket etmeye ve kişiyi işkence, insanlık dışı muamele veya idama maruz bırakacak sınır dışı işlemlerinden kaçınmaya çağırmaktadır. |
|
Özel Prosedürler İletisi – Gazeteci Sedef Kabaş’a Yönelik Keyfi Tutuklama ve Suçlamalar |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Sedef Kabaş, Recep Tayyip Erdoğan, Erol Önderoğlu, Uğur Dünda |
14 Ocak 2022 - devam ediyor |
2022-03-21 |
AL TUR 3/2022 |
|
Bu ileti, gazeteci Sedef Kabaş’a Cumhurbaşkanı Erdoğan ve diğer bakanlar hakkındaki eleştirel yorumları nedeniyle yöneltilen keyfi tutuklama ve suçlamaları ele almaktadır. Bayan Kabaş, televizyonda ve sosyal medyada kullandığı bir Çerkes atasözü sonrası Cumhurbaşkanına ve kamu görevlilerine hakaret ettiği iddiasıyla tutuklanmış ve 12 yılı aşkın hapis cezası talep edilmiştir. İleti, Türkiye’de ifade özgürlüğünün kriminalize edilmesi ve gazetecilere verilen orantısız cezalar konusundaki endişeleri dile getirmektedir. |
|
Özel Prosedürler İletisi – Türkiye’de İnsan Hakları Savunucusu Öztürk Türkdoğan’ın Suçlanması |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Öztürk Türkdoğan, Mevlüt Cavusoglu |
Mart 2021 - devam ediyor |
2022-02-22 |
AL TUR 2/2022 |
|
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri, Türkiye İnsan Hakları Derneği eş başkanı Öztürk Türkdoğan hakkında yürütülen ceza davalarına dair endişelerini dile getirmiştir. Türkdoğan, insan hakları çalışmaları ve kamuya yaptığı açıklamalar nedeniyle yasadışı silahlı örgüt üyeliği, Türk milletini aşağılamak ve hakaret gibi suçlamalarla karşı karşıyadır. İletişimde, terörle mücadele yasalarının insan hakları savunucularını susturmak için suistimal edildiği belirtilmiş ve geniş yorumlanan ceza yasalarının ifade özgürlüğünü engellediği uyarısı yapılmıştır. |
|
Özel Prosedürler İletisi – Boğaziçi Üniversitesi Öğrencilerinin Suçlanması ve Kötü Muamelesi |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Ersin Berke Gök, Caner Perit Özen, Naci İnci, Recep Tayyip Erdoğan |
Ekim 2021 – devam ediyor |
2022-02-15 |
AL TUR 1/2022 |
|
Bu ileti, İstanbul'daki Boğaziçi Üniversitesi öğrencileri ve insan hakları savunucuları Ersin Berke Gök ve Caner Perit Özen'in iddia edilen suçlanması ve kötü muamelesini ele almaktadır. Öğrenciler, Ocak 2021'de yeni bir rektör atanmasının ardından akademik özgürlük ve üniversite özerkliği için barışçıl bir öğrenci hareketinin parçasıdır. 5 Ekim 2021'de barışçıl bir toplantı sırasında öğrenciler üniversite güvenlik görevlileri tarafından saldırıya uğramış, tutuklanmış, hücre hapsinde tutulmuş ve uzun hapis cezalarıyla karşı karşıya kalmıştır. Yetki sahipleri, bu eylemlerin barışçıl toplanma, dernek kurma ve ifade özgürlüğü haklarının kullanımı nedeniyle misilleme olduğunu düşündüklerini ifade etmektedir. |
|
Özel Prosedürler İletişimi - Ayşe Özdoğan |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Ayşe Özdoğan |
8 Nisan 2019'dan itibaren |
2021-12-06 |
UA TUR 13/2021 |
|
Ciddi sağlık durumunda (Kanser evre 4) olan Sayın Ayşe Özdoğa'nın terör örgütü üyeliği suçlamasıyla keyfi olarak tutuklandığı ve gözaltına alındığı iddiasına ilişkin bilgi edinir ve Ekselanslarının Hükümetini, insani gerekçelerle derhal serbest bırakılması için şiddetle çağırırız. Bu kişi, Türk Hükümeti tarafından "terörist" olarak kabul edilen ve FETÖ ("Fethullahçı Terör Örgütü"nün Türkçe kısaltması) olarak adlandırılan sözde "Gülen" veya "Gülenci" hareketin üyesi olmakla suçlanıyor. |
|
Özel Prosedürler İletisi – COVID-19 Aşıları ve Sağlık Teknolojilerine Eşitsiz Erişim |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
- |
14 Ekim 2021'e kadar |
2021-10-14 |
OL TUR 12/2021 |
|
İleti, ülkeler içinde ve arasında COVID-19 aşıları, ilaçlar, tanı araçları ve sağlık teknolojilerine eşitsiz erişimle ilgili endişeleri dile getirmektedir. Özellikle düşük ve orta gelirli ülkelerdeki bireylerin insan hakları üzerindeki olumsuz etkileri, eşitsizliği ve ayrımcılığı artırması vurgulanmaktadır. TRIPS Anlaşması korumaları için bir muafiyet talebine ve adil aşı dağıtımı için uluslararası iş birliğine ihtiyaç olduğu belirtilmektedir. Hükümetlerin ilaç şirketleriyle yaptığı sözleşmelerde şeffaflık eksikliği de endişe konusu olarak not edilmiştir. |
|
Özel Prosedürler İletişimi – Türkiye'de Çevre Savunucularının Ölümüne İlişkin Soruşturma Endişeleri |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Ali Ulvi Büyüknohutçu, Aysin Büyüknohutçu, Çirkin |
2014-2018 |
2021-09-13 |
AL TUR 11/2021 |
|
Özel Raportörler, Türkiye'de çevre savunucuları Bay Ali Ulvi Büyüknohutçu ve Bayan Aysin Büyüknohutçu'nun ölümlerine ilişkin soruşturmadaki usulsüzlüklerle ilgili endişelerini dile getirdi. Çift, Finike ilçesindeki açık ocak madenciliği faaliyetlerine karşı çıkarak yerel maden şirketleriyle çatışmalara girdi. İddia edilen cinayet yerel taş ocağı sahipleriyle ilişkilendirilmiş, ancak soruşturma gecikmeler yaşadı ve şüphelinin cezaevinde şüpheli şekilde intihar etmesi gibi durumlar ortaya çıktı. |
|
Özel Prosedürler Yazışması – Türkiye’de Çevre Savunucuları Cinayeti ve Maden Ruhsatı Uyuşmazlığı |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Ali Ulvi Büyüknohutçu, Aysin Büyüknohutçu |
2014-2018 |
2021-09-13 |
AL OTH 219/2021 |
|
Bu yazışma, Türkiye’de çevre savunucuları Sayın Ali Ulvi Büyüknohutçu ve Bayan Aysin Büyüknohutçu’nun yasa dışı madencilik faaliyetlerine karşı yasal mücadelelerinin ardından öldürülmelerini konu almaktadır. Çift, Bartu Mermer ve Bahçeci Mermer şirketlerinin açık ocak madenciliği nedeniyle oluşan ormansızlaşma ve kirliliğe karşı çıktı. Çevresel etki değerlendirmesi ve ruhsat iptaline ilişkin mahkeme kararlarına rağmen maden faaliyetleri devam etmiş ve bunun sonucunda çiftin şiddetli şekilde öldürülmesi ve ardından tartışmalı soruşturmalar yaşanmıştır. |
|
Özel Prosedürler İletişimi – Türkiye'de Çevre Savunucularının Cinayeti ve İftira Davası |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Ali Ulvi Büyüknohutçu, Aysin Büyüknohutçu, Çirkin |
2014-2018 |
2021-09-13 |
AL OTH 220/2021 |
|
Bu ileti, Türkiye'deki çevre insan hakları savunucuları Bay Ali Ulvi Büyüknohutçu ve Bayan Aysin Büyüknohutçu'ya yönelik cinayet ve iftira davasını ele almaktadır. Çift, bölgedeki Bartu Mermer LTD tarafından yapılan açık ocak madenciliği faaliyetlerinin ormanlar ve nehirler üzerindeki zararlarına karşı kampanya yürüttü. Madencilik ruhsatlarının iptaline yönelik başarılı yasal süreçlere rağmen, 2017 yılında öldürüldüler ve sonrasındaki soruşturmalar ve davalar, madencilik çıkarları tarafından misilleme yapıldığı ve hesap verebilirliğin yetersiz olduğu endişelerini doğurdu. |
|
Özel Prosedürler İletisi – Türkiye'de İnsan Hakları Savunucularının Yargısal Tacizi |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Sevda Özbingöl Çelik,Cihan Aydın |
2013-2021 |
2021-07-27 |
AL TUR 10/2021 |
|
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri, Türkiye'de insan hakları savunucuları Sayın Sevda Özbingöl Çelik ve Sayın Cihan Aydın’a yönelik yargısal tacizler ve mahkumiyet konusundaki endişelerini dile getirdi. Sayın Çelik, polis operasyonuna maruz kalmış, tutuklanmış ve barışçıl insan hakları faaliyetleriyle bağlantılı terör suçlamalarıyla 11 yıl 6 ay hapis cezasına çarptırılmıştır. Sayın Aydın ise terör örgütü üyeliği de dahil olmak üzere çeşitli soruşturma ve suçlamalarla karşı karşıyadır. İletişimde, insan hakları savunucularının hedef alınmasında terörle mücadele yasalarının kötüye kullanıldığı vurgulanmaktadır. |
|
Özel Prosedürler İletişimi - Ebru Timtik ve diğerleri |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Ebru Timtik, Aytaç Ünsal, Özgür Yılmaz, Behiç Aşçı, Şükriye Erden, Engin Gökoğlu, Süleyman Gökten, Barkın Timtik, Selçuk Kozağaçlı, Oya Aslan, Günay Dağ, Osman Kavala, Eren Keskin, Mehmet Tuncel, Abuzer Yavas, Vetha Aydin, Şebnem Korur Fincancı, Erol Önderoğlu, Fevzi Kayacan, Turan Canpolat, Feti Ün, Talip Nayir |
Mart 2020'den itibaren |
2021-05-20 |
AL TUR 9/2021 |
|
İnsan haklarının teşviki ve savunulması ile bağlantılı olarak keyfi olarak gözaltına alındığı ve 10 yıl veya daha fazla hapis cezasına çarptırıldığı iddia edilen veya 10 yıl veya daha fazla hapis cezasına çarptırılma riski taşıyan insan hakları savunucularının davalarına ilişkin alınan bilgiler. |
|
Özel Prosedürler Yazışması – Türkiye'deki İranlı Mülteciye Deportasyon ve Kötü Muamele Riski |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Afshin Sohrabzadeh |
2009-2021 |
2021-05-17 |
AL TUR 8/2021 |
|
Yazışma, Türkiye'de tanınan mülteci olan İranlı Kürt siyasi aktivist Bay Afshin Sohrabzadeh'in gözaltına alınması ve deportasyon kararı ile ilgilidir. Endişeler, kendisinin İran'a zorla gönderilmesi durumunda maruz kalacağı zulüm ve işkence riskini içermektedir; daha önce İran'da cezaevinde kalmış ve işkenceye uğramıştır. Mektupta, mülteci statüsüne rağmen Türkiye'den İranlı muhaliflerin deportasyonu eğilimi gözlemlenmekte ve geri gönderilmeme (non-refoulement) ilkesi başta olmak üzere uluslararası insan hakları ve mülteci hukuku ihlalleri vurgulanmaktadır. |
|
Özel Prosedürler Yazısı – Türkiye'deki Cumartesi Anneleri Protestocularına Yönelik Yargısal Taciz |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Mary Lawlor, Tae-Ung Baik, Irene Khan, Clement Nyaletsossi Voule |
1980'ler-1990'lar (zorla kaybetmeler bağlamı); Ağustos 2019 (700. nöbet olayı); Kasım 2020 (suçlamalar); Mart 2021 (duruşma); devam ediyor |
2021-05-12 |
AL TUR 7/2021 |
|
Yazıda, 1980'ler ve 1990'lardaki zorla kaybetmeler ve siyasi cinayet mağdurları için barışçıl protestolar düzenleyen İstanbul merkezli Cumartesi Anneleri/İnsanları adlı insan hakları grubunun üyelerine yönelik suçlamalar ve yargısal taciz ele alınmaktadır. Ağustos 2019'daki 700. nöbetlerinin polis tarafından zorla dağıtılması, güç kullanımı, 46 katılımcının gözaltına alınması ve yetkisiz toplantı nedeniyle açılan dava vurgulanmaktadır. Özel Prosedürler, barışçıl toplanma hakkındaki kısıtlamalar, aşırı güç kullanımı ve insan hakları savunucularına yönelik sistematik baskıdan endişe duymaktadır. |
|
Özel Prosedürler İletişimi – Avukat Tahir Elçi’nin Öldürülmesi ve Soruşturması |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Tahir Elçi |
2015-2016 |
2021-04-09 |
AL TUR 6/2021 |
|
Özel Raportörler, Kürt kökenli önde gelen insan hakları savunucusu ve avukat Tahir Elçi’nin öldürülmesi ve Türk makamlarının ölümüne ilişkin etkin, bağımsız ve şeffaf bir soruşturma yürütmediği iddiaları konusunda endişelerini dile getirdi. Bay Elçi, Kasım 2015’te güneydoğu Türkiye’de yaşanan çatışmalar sırasında bir basın toplantısında vuruldu. İletişimde soruşturmadaki usulsüzlükler, polislerin olası rolünü gösteren adli inceleme ve şüphelilere yönelik hukuki işlemler eleştirilmektedir. |
|
Özel Prosedürler İletisi – Türkiye'deki İranlı Gazetecilerin Sürgün Riski ve Tehditler |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Mohammad Mosaed, Davoud Mehradjam, Masoud Akhtarani Tehrani |
2017-2021 |
2021-03-15 |
AL TUR 5/2021 |
|
Özel Raportörler, İranlı gazeteci Sayın Mohammad Mosaed'in Türkiye'den İran'a sınır dışı edilme riski ve orada karşılaşabileceği insan hakları ihlalleri konusunda endişelerini dile getirmektedir. Yazışma ayrıca, Türkiye'deki mülteci ve gazeteciler Sayın Davoud Mehradjam ile Sayın Masoud Akhtarani Tehrani'ye İran istihbarat ajanları tarafından yapılan gözdağı ve tehditleri vurgulamaktadır. Bu kişiler, İran'daki siyasi baskı ve azınlık hakları üzerine rapor veren insan hakları savunucuları ve gazetecilerdir. |
|
Özel Prosedürler İletişimi – Türkiye'de Gazeteci Erol Önderoğlu'na Yönelik Adli Taciz |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Erol Önderoğlu |
2016–devam ediyor |
2021-03-01 |
AL TUR 4/2021 |
|
Bu ileti, Türkiye'de gazeteci ve insan hakları savunucusu Sayın Erol Önderoğlu'na yönelik yenilenen adli taciz ve cezai kovuşturmayı ele almaktadır. 2016 yılında Kürt medyasına verdiği kamu desteği nedeniyle “terör örgütü propagandası yapmakla” suçlandı. 2019 yılında beraat etmiş olmasına rağmen, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 2020 Kasım ayında beraat kararını bozarak benzer suçlamalarla yeniden yargılanmasını hükmetti. Bu vaka, Türkiye'de bağımsız medya ve sivil toplumu kısıtlamak için ulusal güvenlik ve terörle mücadele yasalarının kullanılmasıyla ilgili daha geniş endişeleri temsil etmektedir. |
|
Kanada Avukat Hakları İzleme Kuruluşu, Avukatlar için Avukatlar ve Özel Danışma Statüsündeki Sivil Toplum Kuruluşları Tarafından Sunulan Ortak Yazılı Bildiri |
Sivil Toplum Kuruluşu (STK) |
- |
— |
2021-02-24 |
A/HRC/46/NGO/56 |
|
Belge, Kanada Avukat Hakları İzleme Kuruluşu ve Avukatlar için Avukatlar tarafından ortaklaşa sunulmuş olup, 2016’daki darbe girişiminden bu yana Türkiye’de hukukun üstünlüğünün çöküşünü ve insan hakları savunucularının, özellikle avukatların maruz kaldığı baskıları vurgulamaktadır. Keyfi görevden almalar, tutuklamalar ve belirsiz terörle mücadele yasaları kapsamında yargılamalar sonucunda 450’den fazla avukat hapse mahkûm edilmiştir. STK’lar, tutuklu hukukçuların serbest bırakılması, yargı bağımsızlığının sağlanması ve uluslararası insan hakları yükümlülüklerine uyulması çağrısında bulunuyor. |
|
Özel Prosedürler İletişimi – Türkiye’de Terör Finansmanına Dair 7262 Sayılı Kanun Hakkında Endişeler |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
- |
Aralık 2020 - devam eden |
2021-02-11 |
OL TUR 3/2021 |
|
BM Özel Raportörleri, Aralık 2020’de Türkiye'de kabul edilen Kitle İmha Silahlarının Yayılmasının Finansmanının Önlenmesi Kanunu No. 7262 hakkında ciddi endişelerini dile getirmektedir. Temel sorunlar, terörle mücadele finansmanı kapsamında sivil toplum faaliyetleri, insan hakları savunucuları ve dernek kurma özgürlüğüne getirilebilecek olası kısıtlamalardır. İletişim, Türkiye’nin uluslararası insan hakları yükümlülükleriyle çelişebilecek yasal düzenlemenin kötüye kullanım risklerine ve BM Güvenlik Konseyi kararları ile FATF raporlarına atıflarda bulunmaktadır. |
|
Özel Prosedürler İletisi – Türkiye’de Cargill İşçilerinin Sendika Karşıtı İşten Çıkarılmaları |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
David MacLennan |
2012-2020 |
2021-01-27 |
AL TUR 24/2020 |
|
Bu ileti, Türkiye’de Cargill’in Bursa-Orhangazi tesisinde üretim işçilerinin sendika karşıtı işten çıkarılma vakalarını ele almakta olup, özellikle 2018’de yaşanan olaylara odaklanmaktadır. Tekgıda-İş sendika temsilciliği için başvuruda bulunmuş, şirket yönetimi buna itiraz etmiş ve 14 sendika yanlısı işçi işten çıkarılmıştır; Cargill işten çıkarmaları şeker üretim kotasındaki değişikliklere dayandırmıştır. Mahkeme işten çıkarmaların haksız olduğuna karar vermiş ve işe iade emretmiş, ancak Cargill tazminat ödemeyi tercih etmiş ve sendika karşıtı uygulamaların devam ettiği endişesi oluşmuştur. |
|
Özel Prosedürler Yazısı – Kuzeydoğu Suriye'deki El-Hol ve Roj Kamplarında Kayıt ve Doğrulama İşlemleri |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
- |
Mayıs-Haziran 2020 |
2021-01-26 |
AL TUR 2/2021 |
|
Bu yazı, öncelikle ülkenizden kadın ve çocukların tutulduğu Kuzeydoğu Suriye'deki El-Hol ve Roj kamplarında gerçekleştirilen kayıt ve doğrulama işlemleri ile ilgili endişeleri ele almaktadır. Kamplarda barınak yetersizliği, kötü hijyen koşulları, kontamine su ve sağlık hizmetlerine erişim eksikliği gibi olumsuz yaşam koşulları mevcuttur. 2020 ortasında gerçekleştirilen işlem sırasında tutuklulardan biyometrik veriler alınmış ve insani yardım kuruluşlarının kamplara erişimi engellenmiş, bu da sağlık ve insani yardım hizmetlerini ciddi şekilde etkilemiştir. Yazıda uluslararası insani hukukun ihlalleri ve savunmasız nüfus üzerindeki olumsuz etkiler vurgulanmaktadır. |
|
Özel Prosedürler İletisi – Diyarbakır Cezaevinde Sn. Mehmet Sıddık Meşe’ye İşkence ve Kötü Muamele İddiaları |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Mehmet Sıddık Meşe |
27 Haziran 2020 - 9 Aralık 2020 |
2021-01-22 |
AL TUR 1/2021 |
|
Bu ileti, Aralık 2020'de Diyarbakır T Tipi Cezaevi No. 3'te cezaevi görevlileri tarafından ağır şekilde dövüldüğü iddia edilen Sn. Mehmet Sıddık Meşe’ye yönelik işkence ve kötü muamele iddialarını ele almaktadır. Bağımsız soruşturma eksikliği, yetersiz tıbbi bakım ve savcının yaralanma delillerine rağmen dosyayı kapatması konusundaki endişelere dikkat çekilmektedir. Yazı, koruyucu önlemler, adli muayene ve soruşturma prosedürleri hakkında ayrıntılı bilgi talep etmektedir. |
|
Özel Prosedürler İletisi – Türkiye’de İnsan Hakları Savunucusu Dr. Şeyhmus Gökalp’in Tutukluluğu |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Şeyhmus Gökalp, Mary Lawlor, Elina Steinerte, Tlaleng Mofokeng |
20 Kasım 2020 - devam ediyor |
2020-12-22 |
AL TUR 23/2020 |
|
Bu ileti, Türkiye’de insan hakları savunucusu ve doktor olan Dr. Şeyhmus Gökalp’in tutuklanması ve tutuksuz yargılanma sürecine ilişkin endişeleri içermektedir. Kendisi 20 Kasım 2020’de Diyarbakır’da Demokratik Toplum Kongresi (DTK) ile ilgili bir soruşturma kapsamında gözaltına alınmıştır. Tutukluluğunun orantılılığı ve hukuki dayanakları ile özellikle COVID-19 pandemisi sürecinde insan hakları savunucularının korunması konusundaki önlemler hakkında Birleşmiş Milletler Özel Prosedürler yetkilileri bilgi talep etmektedir. |
|
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu'nun 23–27 Kasım 2020 Tarihlerinde Gerçekleştirilen Seksen Dokuzuncu Oturumunda Kabul Edilen Görüşler |
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu |
Osman Karaca
|
— |
2020-11-26 |
A/HRC/WGAD/2020/84 |
|
AMT Group'un Genel Müdürü, silahlı terör örgütüne liderlik etmekle suçlanarak arama emri olmadan tutuklandı. Kaynak, Türk makamları adına hareket eden Kamboçya terörle mücadele polisi tarafından tutuklandığını iddia ediyor; Kamboçya'daki gizli bir gözaltı tesisinde tecrit altında tutuldu; tutuklama veya avukata erişim için bir neden sağlanmadı; yasadışı yollardan Türkiye'ye nakledildi ve birkaç gün sonra ülkede hapsedildi. Türkiye Hükümeti, Fethullah terör örgütünün 2016 yılındaki darbe girişimine yanıt olarak, demokrasiyi yeniden tesis etmek ve Türk halkının haklarını korumak için önlemler alındığını iddia ediyor; Bu önlemler iç ve dış hukuka uygundur. Kamboçya ile ilgili olarak, Çalışma Grubu, hükümeti İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nin 2, 3, 6, 7, 8, 9, 10, 11 (1) ve 13 (1)–(2) maddelerine ve 2 (1) ve (3) maddelerine aykırı bulmuştur; 9 (1), (2) ve (4); 12 (1) ve (2); 13; 14 (1) ve (3) (b) ve (d); 16; ve Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme'nin I, III ve V kategorilerine giren 26. Türkiye ile ilgili olarak, Çalışma Grubu, hükümeti İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nin 2, 3, 6, 7, 8, 9, 10, 11 (1) ve 13 (1) ve (2) maddelerine ve 2 (1) ve (3) maddelerine aykırı bulmaktadır; 9 (1), (2), (3) ve (4); 12 (1) ve (2); 14 (1) ve (3) (b) ve (d); 16; ve Uluslararası Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi'nin 26'sı, Kategori I, III ve V'e girmektedir. |
|
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu'nun 23–27 Kasım 2020 Tarihlerinde Gerçekleştirilen Seksen Dokuzuncu Oturumunda Kabul Edilen Görüşler |
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu |
Levent Kart
|
— |
2020-11-24 |
A/HRC/WGAD/2020/66 |
|
Türkiye vatandaşı, herhangi bir tutuklama emri olmaksızın gözaltına alındı, “Fethullah terör örgütü” üyesi olmakla suçlandı ve altı yıl üç ay hapis cezasına çarptırıldı. Kaynağa göre, gözaltına alınan kişinin dijital cihazlarına el konuldu; gözaltı süresince İstanbul Adalet Sarayı’ndaki bir nezarethane odasında yetersiz koşullarda tutuldu; yeraltında yedinci katta, yirmiden fazla kişiyle birlikte küçük bir odada kaldı; oturacak veya uzanacak yer olmadığı gibi yeterli yiyecek sağlanmadı ve on beş gün boyunca banyo yapma veya tıraş olma imkânı bulamadı. İstanbul Ağır Ceza Mahkemesi tarafından tutuklanmasına karar verilen kişi, Silivri L Tipi Kapalı Cezaevi’ne nakledildi.
Kaynağa göre, gözaltına alınan kişi Fethullah terör örgütü üyesi olmakla suçlandı çünkü Fatih Üniversitesi’nde akademik kadroda görev yapıyordu, özellikle Tıp Fakültesi Dekanı olarak görev yapıyordu, ByLock uygulamasını kullandı ve Bank Asya’da bir banka hesabı vardı. Dava sonucunda, altı yıl üç ay hapis cezasına çarptırıldı ve bu karar İstinaf Mahkemesi tarafından onaylandı. Gözaltına alınan kişinin laptopunda ve tabletlerinde 2015 yılına ait Fethullah Gülen ile ilgili WhatsApp mesajları ve örgüte dair bilgiler bulunduğu bildirildi; Zaman gazetesi, Bank Asya ve Sızıntı dergisi gibi uygulamaların yanı sıra KakaoTalk ve ByLock gibi uygulamalar tabletlerinde mevcuttu.
Sunum sırasında, gözaltına alınan kişinin yedi kişilik bir koğuşta kırk diğer kişiyle birlikte tutulduğu belirtildi; haftada kırk dakikalık bir telefon görüşmesi ve temassız ziyaret hakkı tanındı, ayrıca ayda bir kez kontrollü olarak temaslı ziyaret yapmasına izin verildi. Kaynağa göre, gözaltına alınan kişinin Fethullah terör örgütü ile hiçbir bağlantısı yoktu ve suçlamalar mesleğine dayandırılmıştı. Fatih Üniversitesi’nde çalışma teklifini üniversitenin itibarı nedeniyle kabul ettiğini, ancak örgütün herhangi bir faaliyetlerine katılmadığını belirtti. ByLock uygulamasını indirmediğini veya kullanmadığını ve bu durumu kanıtlayan iki resmi rapor bulunduğunu ifade etti. Yargıtay, ByLock uygulamasında içerik bulunmadığı sürece bir kişinin örgüt üyesi olmakla suçlanamayacağına karar vermiştir; ancak gözaltındaki kişinin tutuklanma nedenlerinden biri ByLock kullanıcı listesinde bulunmasıdır.
Polis sorgusu sırasında, iki farklı telefona ByLock uygulamasını indirdiği iddia edildi, ancak resmi raporlara göre sadece bir tane vardı. ByLock uygulaması, Google Play uygulama mağazasından indirildiği için kasıtlı olarak indirilmediği belirtilmektedir. Ayrıca, uygulamanın yalnızca terör örgütü üyeleri tarafından indirilebileceği doğru değildir. Gözaltına alınan kişinin bilgisayarı bir hediyeydi ve bazı iş arkadaşları tarafından kullanılmış olabileceği belirtilmiştir. Yalnızca 2015 yılına ait videolar bulunmuş, bu nedenle bu videoların düzenli olarak izlenmesi mümkün değildir. WhatsApp üzerinden Fethullah Gülen’in adının geçtiği mesajlar başka kişiler tarafından gönderilmiş ve kişinin Akciğer Sağlığı ve Yoğun Bakım Derneği’ne ait bir meslektaşlar grubunda alınmıştır. Bu grup, profesyonel mesajlar paylaşmış ve gözaltındaki kişi tartışmalı mesajları bilmediğini, göndermediğini veya paylaşmadığını ifade etmiştir.
Dava sürecinde, gözaltındaki kişinin ByLock kullanıcısı olmadığını gösteren bilirkişi raporu mahkeme tarafından dikkate alınmamıştır. Yargılamada Yargıtay’ın daha önce suç delili olarak kabul edilmemesi gerektiğine karar verdiği bulgular, örgüt üyeliği suçlamasında kanıt olarak kullanılmıştır. Üniversitede çalışmanın suç teşkil etmemesi gerektiği belirtilmiştir. Gözaltındaki kişi, özgürlüğünden yoksun bırakıldığı süreden bu yana depresyon geçirmektedir. Hükümetin yanıtının ardından, Yargıtay kararı bozmuş ve davayı yerel mahkemeye geri göndermiştir; yerel mahkeme otuz üç aylık tutukluluk süresini yeterli görmüş ve aynı gün tutukluluğu sona erdirmiştir. Devam eden süreçte, kişi örgüt üyeliğinden suçlu bulunmuştur; temyiz Yargıtay’da beklemektedir.
Hükümet, Temmuz 2016’daki Fethullah terör örgütü darbe girişiminden sonra demokrasiyi yeniden tesis etmek ve Türk vatandaşlarının hak ve özgürlüklerini korumak için örgüt üyelerinin temizlenmesi gerektiğini iddia etmektedir. Darbe girişiminden hemen sonra olağanüstü hâl ilan edilmiş ve olağanüstü hâl süresince Türkiye’nin insan hakları yükümlülüklerine uygun hareket ettiği belirtilmiştir. Olağanüstü Hâl İşlemleri İnceleme Komisyonu gibi iç hukuk yollarının mevcut olduğu, kararlarına karşı başvuru yollarının bulunduğu ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından bir iç hukuk yolu olarak tanındığı vurgulanmıştır. Hükümet, insan haklarını genişletmeye ve uluslararası örgütlerle iş birliğini sürdürmeye devam edeceğini teyit etmiştir. Çalışma Grubu, Hükümeti İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin 2, 3, 8, 9, 10 ve 19. maddeleri ile Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme’nin 9, 10 (1), 14, 19 ve 26. maddelerini ihlal etmekle suçlamakta ve olayın I, II, III ve V kategorilerine girdiğini belirtmektedir. |
|
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu'nun 23–27 Kasım 2020 Tarihlerinde Gerçekleştirilen Seksen Dokuzuncu Oturumunda Kabul Edilen Görüşler |
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu |
Ahmet Dincer Sakaoglu
|
— |
2020-11-24 |
A/HRC/WGAD/2020/67 |
|
Türk Hava Kuvvetleri Akademisi'nde üst düzey bir öğrenci gözaltına alındı. Kaynağa göre, gözaltına alınan kişi, "terör saldırısı" nedeniyle komutanları tarafından Akademi'den götürüldü; komutanlar, gözaltına alınan kişiyi ve diğer askeri öğrencileri İstanbul'un bir ilçesinde güvenliği sağlamak için görevlendirdi; komutanlar cep telefonlarının kullanılmasını yasakladı; gözaltına alınan kişi ve meslektaşları otobüsle Gayrettepe polis karakoluna götürüldü ve dört gün boyunca burada tutuldu; neden gözaltına alındıkları kendilerine bildirilmedi ve hukuki yardım almadılar; gözaltına alınan kişi hakarete uğradı, dövüldü ve eşyalarına el konuldu; yiyecek ve sudan mahrum bırakıldı; düzinelerce öğrenci çok küçük ve sağlıksız bir polis hücresine tıkıldı; gözaltına alınan kişi bir sağlık muayenesine götürüldü ancak doktor, polis memurlarının gözetimi altında çalıştığı için korkmuştu; gözaltına alınan kişiye suçu komutanlarına yüklemesi yönünde baskı yapıldı, ancak olaylar veya gözaltı nedenleri hakkında bilgi sahibi değildi; gözaltına alınan kişi sulh ceza hâkimliğine ifade vermek üzere götürüldü; son anda deneyimsiz bir avukat atandı; avukat, sorgu başlamadan önce müvekkiliyle görüşme fırsatı olmadığı için gözaltındaki kişiyi savunamadı; gözaltı yeni bir gerekçe gösterilmeden uzatıldı ve somut ya da dolaylı bir delil sunulmadı; gözaltından yedi ay sonra bir iddianame hazırlandı; yargılamanın ilk duruşması dokuz ay sonra yapıldı; hiçbir askeri öğrenci savunmalarını hazırlamaları için gerekli imkânlara sahip olmadı ve avukatlarıyla haftada sadece bir kez görüşebildiler; tüm tanıklar ve diğer sanıklar askeri öğrenciler lehine ifade verdi; deliller, gözaltındaki kişinin lehine bir kararla sonuçlanması gerekirken, kendisi ve diğer askeri öğrenciler müebbet hapis cezasına çarptırıldı; gözaltına alınan kişi Anayasal düzeni ihlal etmek suçundan müebbet hapis cezasına mahkûm edildi; Türk Hava Kuvvetleri Akademisi'ndeki tüm askeri öğrenciler, tüm askeri okullardaki askeri öğrencilerin yüzde 95'inin Fethullahçı terör örgütü üyesi olduğu iddiasıyla ihraç edildi; ancak gözaltına alınan kişi bu örgüte üye olmakla suçlanıp mahkûm edilmediği için haksız bir şekilde Akademi'den ihraç edildi; askeri öğrenciler davanın başından itibaren suçlu olarak görüldü; olağanüstü hâl ilan edildikten sonra mahkeme üyelerinin çoğu değiştirildi ve önceden düzenlenmiş davalar mümkün oldu; gözaltına alınan kişinin iki yıl boyunca mektuplaşma hakkı uygulanmadı; 2017'de bir denetim yapmak üzere gönderilen araştırma komisyonuna gözaltı koşullarını anlatamadı, çünkü kendisine işkence yapan ve kötü muamelede bulunan yöneticiler tarafından izleniyordu; kamuoyunda askeri öğrencilerin Fethullahçı terör örgütünün bir parçası olduğu algısı vardı, bu nedenle erlerin aksine başından itibaren suçlu kabul edildiler; mahkeme başkanının Yargıtay’a atanması, kaynağa göre, verdiği karardan ötürü ödüllendirildiğini gösteriyor; mahkeme, gözaltına alınan kişinin lehine olan delilleri yargılamadan dışladı.
Hükümet, Fethullahçı terör örgütü tarafından Temmuz 2016'da gerçekleştirilen darbe girişiminden sonra demokrasiyi yeniden tesis etmek ve Türk vatandaşlarının hak ve özgürlüklerini korumak için örgüt üyelerinin temizlenmesi gerektiğini iddia etmektedir; darbe girişiminin hemen ardından olağanüstü hâl ilan edilmiş ve olağanüstü hâl süresince Türkiye'nin insan hakları yükümlülüklerine uygun hareket ettiği belirtilmiştir; Türkiye’de etkili iç hukuk yollarının bulunduğu ve bireysel başvuruların Anayasa Mahkemesi’ne yapılabileceği vurgulanmıştır; olağanüstü hâl süresince çıkarılan kanun hükmünde kararnamelere ilişkin başvuruları almak üzere Olağanüstü Hâl İşlemleri İnceleme Komisyonu kurulmuştur; Komisyon kararlarına karşı başvuru yolları mevcuttur ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Komisyonu bir iç hukuk yolu olarak tanımaktadır; darbe girişiminden önce dahi, Fethullahçı terör örgütünün politikacıları ve bürokratları şantajla baskı altına aldığı, kamu sınavlarında hile yaparak üyelerini devlet kadrolarına yerleştirdiği, sosyal mühendislik, manipülasyon ve beyin yıkama uyguladığı ve muhaliflerine karşı uydurma hikâyelerle yargı süreçleri başlattığı bilinmektedir; Hükümet, örgütün insan hakları ihlalleri mağduru olarak kendini sunarak suçlarını gizlemeye çalıştığını iddia etmektedir; örgütün Türkiye’de yüzlerce masum Türk vatandaşını soğukkanlılıkla öldürmek de dahil olmak üzere ciddi insan hakları ihlallerine neden olduğu ifade edilmiştir; Hükümet, insan haklarını ve özgürlükleri genişletmeye ve uluslararası örgütlerle uzun süredir devam eden iş birliğini sürdürmeye devam edeceğini teyit etmektedir; darbe girişimi gecesi gözaltına alınan kişinin, medya aracılığıyla Türk halkını manipüle etme amacıyla Fethullahçı terör örgütü üyesi askeri komutanlar tarafından uydu televizyon sağlayıcısını ele geçirme girişimine katıldığı belirtilmiştir; kişinin suçun ağırlığı ve kaçma riski nedeniyle gözaltına alındığı; her iki sorguda da gözaltındaki kişinin avukatının yanında olduğu ifade edilmiştir; gözaltına alınan kişi, komutanlarının açıkça suç teşkil eden faaliyetlerine defalarca tanıklık etmiş ve yine de onların emirlerini yerine getirmiştir; kaynağın, gözaltındaki kişinin üstlerinin emirlerini takip ettiği için eylemlerinin suç sayılmaması gerektiği iddiası, bu tür bir savunmanın cezadan kurtulmak için yeterli olmadığı yönündeki iyi bilinen bir hukuk ilkesi nedeniyle kabul edilmemiştir; Hükümet, gözaltındaki kişiyle ilgili hukuki sürecin henüz tamamlanmadığını ve davasının şu anda Yargıtay’da olduğunu vurgulamaktadır; gözaltındaki kişi veya avukatı kötü muamele iddiasını gündeme getirmemiştir; Hükümet, Türk mahkemelerinin tarafsızlığının iddiasını reddetmektedir. Çalışma Grubu, Hükümeti İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin 1, 2, 3, 8, 9, 10 ve 11. maddeleri ile Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme’nin 2 (3), 9, 14, 26. maddelerini ihlal etmekle suçlamakta ve olayın I, III ve V kategorilerine girdiğini belirtmektedir. |
|
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu'nun 23–27 Kasım 2020 Tarihlerinde Gerçekleştirilen Seksen Dokuzuncu Oturumunda Kabul Edilen Görüşler |
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu |
Nermin Yasar
|
— |
2020-11-23 |
A/HRC/WGAD/2020/74 |
|
Türk vatandaşı, herhangi bir tutuklama kararı olmaksızın gözaltına alındı, “Fethullah terör örgütü” üyesi olmak, ByLock mobil uygulamasını yüklemek ve kullanmak ve Empati Kadın ve İş Derneği adlı bir derneği kurmakla suçlandı ve yedi buçuk yıl hapis cezasına çarptırıldı. Kaynağa göre, Manisa Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele Şubesi tarafından evinde gözaltına alınan kişiye polisler, evini aramak için bir emirlerinin olduğunu söyledi; gözaltı sırasında yalnızca arama kararı gösterildi, ancak bir tutuklama kararı gösterilmedi; kendisine sadece “Fethullah terör örgütü/Paralel Devlet Yapılanması” ile bağlantılı olarak tutuklandığı söylendi; gözaltına alınan kişi, daha sonra Manisa Polis Karakolu Terörle Mücadele Şubesi’ne nakledildi.
Gözaltında, otuz üç diğer kadınla birlikte küçük ve sağlıksız bir hücrede tutuldu; ailesiyle iletişim kurmasına izin verilmedi; ağır uyku yoksunluğuna maruz bırakıldı; yirmi gün boyunca gözaltında tutuldu ve bu süre zarfında yalnızca bir kez duş almasına izin verildi; temiz içme suyu sağlanmadı. Resmi sorgusu öncesinde avukatıyla görüşmesine izin verilmiş olsa da, konuşmaları kaydedildi ve kayda alındı; sonraki görüşmelerde de benzer kısıtlamalar uygulandı; avukatı ziyaretlerden önce tam vücut aramasına tabi tutuldu ve herhangi bir yasal belge getirmesi veya müvekkiline bir şey bırakması engellendi.
İlk sorgusunda, ByLock mobil uygulamasını kullanmak ve Hizmet hareketine destek vermekle suçlandığını öğrendi; bir hâkim karşısına çıkarıldı ve tutuklandı; iddia edilen suçlara ilişkin herhangi bir delil sunulmadığı iddia edildi; hâkimin, kaçma şüphesi olduğu gerekçesiyle tutukluluğunun devam etmesine karar verdiği ifade edildi. Gözaltında, yirmi beşten fazla kişiyle aşırı kalabalık bir hücrede tutulduğu ve ciddi bir hastalığının sürekli tedavi gerektirdiği ancak bu tedaviye erişim sağlanmadığı belirtildi. İki aylık gözaltı sürecinden sonra ailesiyle görüşmesine izin verildi ve ailesini her iki ayda bir görebiliyor; haftalık telefon görüşmelerine izin veriliyor; tahliye ve adli kontrol talepleri reddedildi.
On ay sonra, ByLock mobil uygulamasını yüklemek ve kullanmak ve Empati Kadın ve İş Derneği’ni kurmak suçlamalarıyla bir iddianame hazırlandı. İlk duruşmada ByLock uygulamasını kullanıp kullanmadığı soruldu, ancak kullanmadığını ifade etti; tanıklar, kişinin Hizmet hareketine bağlı sosyal etkinliklere katıldığını bildirdi; hâkim tutukluluğun devamına karar verdi. Aleyhine sunulan deliller, Türk istihbarat servisi tarafından gönderilen ve "ByLock kullanıcıları" listesini içeren bir tabloya dayanıyordu ve bu listede adının bulunması, suçlu bulunması için yeterli görüldü.
Gözaltına alınan kişi, tüm suçlamalardan suçlu bulunarak yedi buçuk yıl hapis cezasına çarptırıldı; İzmir 2. Bölge İstinaf Mahkemesi kararı duruşma yapılmadan onayladı; davası şu anda Yargıtay’da beklemededir; Manisa E Tipi Kapalı Cezaevi’nde hapsedilmektedir. Kaynağa göre, kişinin mahkûmiyeti herhangi bir terörist eylemle ilgili değil, Hizmet hareketine verdiği destekle ilgilidir; başka bir nedenin ise sosyal geçmişi olduğu ve Hizmet destekçisi olarak damgalanan muhalif bireylere karşı sistematik bir ayrımcılık uygulandığı iddia edilmektedir. Kaynak, Hizmet hareketini desteklediği için 150.000’den fazla kişinin tutuklandığını hatırlatmaktadır; kişinin, darbe öncesinde yasal olarak kurulmuş bir derneğe üyelik suçlamasının “kanunsuz suç ve ceza olmaz” ilkesiyle çeliştiğini savunmaktadır; sosyal etkinliklere katılmak ve bir mobil uygulama kullanmak gibi eylemler kanunen suç olarak tanımlanmamıştır. Sağlık sorunları nedeniyle, kişinin hapis cezasının ev hapsine çevrilebileceği belirtilmiştir.
Hükümet, Temmuz 2016’daki Fethullah terör örgütü darbe girişiminden sonra demokrasiyi yeniden tesis etmek ve Türk vatandaşlarının hak ve özgürlüklerini korumak için örgüt üyelerinin temizlenmesi gerektiğini iddia etmektedir; olağanüstü hâl ilan edilmiş ve bu süre zarfında Türkiye’nin insan hakları yükümlülüklerine uygun hareket ettiği belirtilmiştir. Olağanüstü Hâl İşlemleri İnceleme Komisyonu gibi iç hukuk yollarının mevcut olduğu ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından bir iç hukuk yolu olarak tanındığı vurgulanmıştır. Hükümet, insan haklarını genişletmeye ve uluslararası örgütlerle iş birliğini sürdürmeye devam edeceğini teyit etmiştir. Çalışma Grubu, Hükümeti İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin 2, 3, 5, 7, 8, 9, 10, 11 (1), 19, 20 (1), 21 (1) ve 25. maddeleri ile Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme’nin 2 (1) ve (3), 7, 9 (1), (2), (3) ve (4), 10 (1), 14 (1) ve (3) (b), (d) ve (g), 19 (1) ve (2), 22 (1), 25 (a) ve 26. maddelerini ihlal etmekle suçlamakta ve olayın I, II, III ve V kategorilerine girdiğini belirtmektedir. |
|
Özel Prosedürler İletişimi - Reyhan Akcan ve diğerleri |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Reyhan Akcan, Nurullah Albayrak, Ahmet Altundag, Fahri Atmaca, Beyza Ayar, Nurhan Erdal Bahadır, Ilker Bakkal, Esra Balci, Hayrullah Beyter, Yakup Bulut, Hakan Cankurtaran, Harun Cankurtaran, Kuddüsü Cankurtaran, Taha Furkan Cetinkaya, Hanife Çiftçi, Yunus Dursun, Mustafa Gazioğlu, Derya Gül, Mumin Heybet, Demet İkinci, Dagistan Kibar, Nurdan Kibar, Muhammet Koşar, Cihan Mete, Kaya Musa, Ümit Nazik, Hadice Ogut, Ibrahim Oguz, Mustafa Özel, Veysel Öztürk, Suleyman Seydi, Ayse Taş Şeyma, Sultani Temel, Tevrat Tezin, Ayşe Topçu, Erdinç Tutu, Yahya Uludag, Ali Ünal, Fatma Urunga, Elif Uzun, Selda Devrim Yildrim, Mehmet Yilmaz, Nasih Yilmaz. |
Mart 2016 - Haziran 2019 |
2020-11-10 |
AL TUR 20/2020 |
|
2016 yılındaki darbe girişiminin ardından 43 Türk vatandaşının tutuklanması, gözaltına alınması veya yargılanmasına ilişkin alınan bilgiler. |
|
Özel Prosedürler İletisi – Dağlık Karabağ Çatışmasında Suriye’den Kiralık Askerlerin Görevlendirilmesi |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
- |
Ağustos 2020 - devam ediyor |
2020-11-06 |
AL TUR 21/2020 |
|
İleti, Türk hükümetinin Ağustos 2020'den itibaren Dağlık Karabağ çatışmasında Azerbaycan güçlerine destek vermek üzere Suriye'deki silahlı gruplarla bağlantılı savaşçıları işe aldığına dair iddialara ilişkin endişeleri gündeme getiriyor. Kiralanan paralı askerler yüksek maaşlar ve Türk vatandaşlığı vaadiyle motive olmaktadır. Görevlendirme, şiddetin artmasına, sivil kayıplara ve savaş suçlarıyla suçlanan silahlı grupların karıştığı insan hakları ihlallerine yol açmıştır. |
|
Özel Prosedürler Yazısı – Habib Chaab'ın Türkiye'de Tutuklanması ve Zorla Kaybedilmesi |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Habib Chaab |
05.10.2020 - 02.11.2020 |
2020-11-06 |
UA TUR 22/2020 |
|
Yazı, İsveç-İran vatandaşı Habib Chaab'ın Türkiye'de tutuklanması ve zorla kaybedilmesine ilişkindir. Endişeler, kendisinin yasa dışı olarak İran'a iade edilme riskiyle karşı karşıya olması ve burada işkence, adil olmayan yargılama ve idam cezası tehlikesiyle karşı karşıya bulunmasıdır. Olay, uluslararası insan hakları sözleşmelerinin ihlallerini, özellikle geri gönderme yasağı ve zorla kaybetmeye karşı korumaları içermektedir. |
|
Özel Prosedürler İletişimi - 48 Avukat, 7 Stajyer Avukat, İhraç Edilen 4 hakim ve Bir Hukuk Mezunu |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
- |
11 Eylül 2020'den itibaren |
2020-10-14 |
AL TUR 18/2020 |
|
48 avukat, 7 stajyer avukat, ihraç edilen 4 hakim ve bir hukuk mezununun "terör örgütü üyesi" oldukları iddiasıyla tutuklanarak gözaltına alındığına dair bilgi alındı. |
|
Yeni Sosyal Medya Yasasının İfade Özgürlüğü ve Mahremiyet Üzerindeki Etkisi |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Social media users, tech companies |
2020 |
2020-10-07 |
AL TUR 17/2020 |
|
İletişim, yeni kabul edilen 7253 sayılı Kanun'un (Sosyal Medya Yasası) Türkiye'deki ifade özgürlüğü ve mahremiyet hakkı üzerindeki potansiyel olumsuz etkilerini ele almaktadır. Sosyal medya şirketlerinin yerel temsilci atama zorunluluğu ve devletin içerik kaldırma konusundaki artan yetkileri hakkındaki endişelere dikkat çekmektedir. Yetki sahipleri, yasanın çevrimiçi muhalefeti daha fazla susturmak için kullanılabileceğini savunmaktadır. |
|
Özel Prosedürler İletişimi – Kuzeydoğu Suriye'de 600.000 Kişiyi Etkileyen Su Temini Kesintisi |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
- |
Ekim 2019 - Ağustos 2020 |
2020-10-02 |
AL TUR 16/2020 |
|
Özel Raportörler, Türk güçleri ve bağlantılı silahlı grupların 2019'dan beri kontrolü altındaki Alouk su pompalama istasyonundaki tekrar eden kesintiler nedeniyle kuzeydoğu Suriye'de yaklaşık 600.000 kişinin güvenli su erişiminden mahrum bırakılması konusunda endişelerini dile getirdi. İstasyonun faaliyetlerinin durması, yerinde yaşayanlar ve kamplardaki yerinden edilmiş kişiler dahil olmak üzere bölge sakinlerini ciddi şekilde etkiledi. Kesintiler COVID-19 pandemisi sırasında hijyenin bozulmasına ve su kaynaklı hastalıklara maruz kalmayı artırarak sağlık risklerini yükseltti. |
|
Özel Prosedürler İletişimi - Anayasa Değişiklikleri ve Yargı Bağımsızlığı |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
- |
Nisan 2017'den itibaren |
2020-09-14 |
OL TUR 15/2020 |
|
6771 sayılı Kanun ile getirilen Anayasa'nın 159. maddesinde yapılan değişikliklerin yargı bağımsızlığı ve kuvvetler ayrılığı üzerinde yarattığı olumsuz etkilere ilişkin bilgi alınmıştır. |
|
Türkiye'deki Zorla veya İstemsiz Kaybetmelere İlişkin Tavsiyelerin Takibi |
Zorla ya da İstem Dışı Kaybolmalara Karşı Çalışma Grubu |
- |
2016 Darbe Girişimi Sonrası |
2020-08-28 |
A/HRC/45/13/Add.4 |
|
Bu belge, Çalışma Grubu'nun Türkiye'deki zorla kaybetmelere ilişkin tavsiyelerine ilişkin takip edici bilgiler sunmaktadır. Raporda, özellikle Gülen hareketi ve 2016 darbe girişiminin ardından alınan terörle mücadele tedbirleri ile ilgili olarak mevzuat değişiklikleri, insan haklarının korunması ve zorla kaybetmelerin durumuna ilişkin gözlemler yer alıyor. Raporda ayrıca Türkiye'nin güvenlik politikalarının sivil özgürlükler üzerindeki etkisine de değiniliyor. |
|
14-18 Mart 2016 Tarihlerinde Türkiye'ye Gerçekleştirilen Ziyarete İlişkin Zorla veya İstemsiz Kaybolmalar Çalışma Grubu Tarafından Hazırlanan Raporun Tavsiyelerine İlişkin Takip: Türkiye Hükümeti'nin Görüşleri |
Zorla ya da İstem Dışı Kaybolmalara Karşı Çalışma Grubu |
- |
— |
2020-08-28 |
A/HRC/45/13/Add.7 |
|
Türkiye Hükümeti, Zorla veya İstemsiz Kaybolmalar Çalışma Grubu'nun Mart 2016’da Türkiye’ye gerçekleştirdiği ziyarete ilişkin takip raporuyla ilgili görüşlerini sunmuştur. Hükümet, Çalışma Grubu’nun 2016 darbe girişimi ve Olağanüstü Hâl kapsamında alınan önlemler gibi olaylarla ilgili iddiaları rapora dahil ederek yetkisini aştığını belirtmiştir. Ayrıca, FETÖ ile bağlantılı STK’ların rapora yaptığı katkıların yanıltıcı olduğunu ve uluslararası kamuoyunu manipüle etmeyi amaçladığını savunmuştur. Türkiye, aldığı tüm önlemlerin uluslararası insan hakları yükümlülükleriyle uyumlu olduğunu vurgulamış ve FETÖ üyelerinin dayanaksız iddialarla BM mekanizmalarını kötüye kullanmasına karşı dikkatli olunması gerektiğini ifade etmiştir. |
|
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu'nun 24–28 Ağustos 2020 Tarihlerinde Gerçekleştirilen Seksen Sekizinci Oturumunda Kabul Edilen Görüşler |
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu |
Arif Komis
Ülkü Komiş
four minors
|
— |
2020-08-26 |
A/HRC/WGAD/2020/51 |
|
Malezya'da ikamet eden Türk vatandaşlarının aileleri (iki ebeveyn ve dört küçük çocuk) tutuklandı ve zorla Türkiye'ye nakledildi ve burada bir tutuklu bilinmeyen suçlamalarla tutuklu olarak tutuldu. Gözaltına alınanlar, bir polis baskını sırasında tutuklandıklarını ve derhal Türkiye'ye sınır dışı edileceklerinin söylendiğini iddia ediyor; karara yargı mercii önünde itiraz etme fırsatı olmaksızın zorla Türkiye'ye getirildi; Malezya hükümetinin UNHCR veya diğer kuruluşların müdahale etmesini engellemesi; baba işkence gördü; Ve baba, resmi bir iddianame olmaksızın mahkeme öncesi tutuklu kalmaya devam ediyor. Malezya Hükümeti, ailenin Türk pasaportlarının iptal edilmesinin ardından sınır dışı edildiğini ve yasal olarak sınır dışı etme emri çıkarıldığını ve menşe ülkelerine geri gönderilme tehlikesi yaşadıklarına dair hiçbir kanıt bulunmadığını iddia ediyor. Türkiye Hükümeti, tutuklunun yetkili mahkemelerin kararlarına uygun olarak alıkonulduğunu iddia eder; terör örgütü üyeliğinden hem yakalama hem de iddianame düzenlendi; tutuklunun düzenli tıbbi muayeneleri vardır; ve tutuklunun bir avukata erişimi vardır. Çalışma Grubu, Malezya hükümetinin İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nin I, II, III ve V. kategorilerine giren 3, 6, 8, 9 ve 10. maddelerini ihlal ettiğini tespit etmiştir. Çalışma Grubu ayrıca, Türkiye hükümetinin İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nin 3, 6, 8, 9, 10 ve 19. maddelerini ve Uluslararası Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi'nin I, II, III ve V. kategorilerine giren 2. ve (3), 9, 14, 19. ve 26. maddelerini ihlal ettiğini tespit etmiştir. |
|
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu'nun 24–28 Ağustos 2020 Tarihlerinde Gerçekleştirilen Seksen Sekizinci Oturumunda Kabul Edilen Görüşler |
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu |
Kahraman Demirez, Mustafa Erdem, Hasan Hüseyin Günakan, Yusuf Karabina, Osman Karakaya ve Cihan Özkan |
— |
2020-08-26 |
A/HRC/WGAD/2020/47 |
|
Kosova'da ikamet eden altı Türk vatandaşı, güvenlik riski taşıdıkları gerekçesiyle zorla Türkiye'ye sınır dışı edildi. Tutuklular, oturma izinlerinin yasal bir gerekçe gösterilmeden veya karara itiraz etme fırsatı olmadan iptal edildiğini iddia ediyor; sınır dışı edilme kararları çıkarıldıktan sonra kaçırılıp zorla Türkiye'ye sürüldüler; Gözaltına alınanlardan biri, hakkında sınır dışı etme kararı verilmemesine rağmen zorla uzaklaştırıldı; hakları konusunda Türkçe olarak bilgilendirilmediler; avukatlara erişimleri reddedildi; işkence görme tehlikesi altında oldukları bir ülkeye gönderiliyorlardı; tecrit altında tutuldular; Ve onlar bir güvenlik riski olarak kabul edildiklerine dair bir kanıt yok. Türkiye Hükümeti, tutukluların terör örgütü üyeliğinden yargılandığını iddia ediyor; duruşmaları ulusal ve uluslararası hukuka uygun olarak yürütüldü; gözaltı koşulları periyodik olarak izlenir; işkenceye maruz kalmadılar; Ve düzenli tıbbi muayeneler aldılar. Çalışma Grubu, Kosova hükümetini, İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nin I, II, III, V kategorilerine giren 2, 3, 8, 9, 10 ve 19. maddelerini ihlal ettiği tespit etmiştir. Çalışma Grubu ayrıca, Türkiye hükümetinin İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nin 2, 3, 8, 9, 10 ve 19. maddelerine ve Uluslararası Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi'nin I, II, III ve V. kategorilerine giren 2. ve (3), 9, 14, 19. ve 26. maddelerini ihlal ettiğini tespit etmiştir. |
|
Özel Prosedürler İletişimi - Türkiye’nin Terörle Mücadele Yasaları: İfade Özgürlüğü, Adil Yargılanma ve Keyfi Gözaltılar Konusundaki İnsan Hakları Endişeleri |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
- |
— |
2020-08-26 |
OL TUR 13/2020 |
|
Altı BM Özel Raportörü tarafından kaleme alınan belge, başta 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu ve 7145 sayılı Kanun olmak üzere Türkiye'nin terörle mücadele çerçevesini eleştirmektedir. Bu yasaların gazetecileri, insan hakları savunucularını ve sivil toplum aktörlerini hedef alarak ifade, örgütlenme ve barışçıl toplanma özgürlüklerini kısıtlamak için kötüye kullanıldığını vurgulamaktadır. Endişeler arasında olağanüstü hal kanun hükmünde kararnamelerinin normalleştirilmesi, keyfi gözaltılar ve uluslararası hukuk kapsamında korunan faaliyetleri suç haline getiren muğlak terörizm tanımları yer almaktadır. AİHM'in Işıkırık v. Türkiye kararına atıfta bulunularak Türkiye'nin aşırı geniş terör suçlusu tanımı eleştirilmektedir. Raportörler, ICCPR, ICERD ve CAT gibi uluslararası sözleşmelerin ihlallerini vurgulamaktadır. Uluslararası insan hakları standartlarına uygunluğun sağlanması için terörle mücadele yasalarının gözden geçirilmesini, yargı bağımsızlığının yeniden tesis edilmesini, adil yargılanma haklarının güvence altına alınmasını ve toplanma, ifade ve örgütlenme özgürlüklerinin korunmasını tavsiye etmektedirler. |
|
Cumartesi Anneleri/İnsanlarına Yönelik Yargısal Taciz ve Barışçıl Toplanma Kısıtlamaları |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Saturday Mothers/People |
2018-2020 |
2020-08-10 |
AL TUR 14/2020 |
|
Bu iletişim, zorla kaybetmelere ilişkin gerçeği savunan bir grup olan Cumartesi Anneleri/İnsanlarına yönelik devam eden yargısal tacizle ilgilidir. Galatasaray Meydanı'ndaki barışçıl nöbetlerinin yasaklanması ve katılımcıların kovuşturulmasına dikkat çekmektedir. Yetki sahipleri, barışçıl toplanma özgürlüğü hakkının ve gerçek hakkının ihlal edilmesi konusundaki endişelerini dile getirmektedir. |
|
Terörle Mücadele Kanunu'nun Sivil Toplum ve Siyasi Muhalefete Karşı Kullanılmasına İlişkin Endişeler |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Activists, opposition members |
2020 |
2020-08-04 |
AL TUR 8/2020 |
|
İletişim, Türkiye'de Terörle Mücadele Kanunu'nun sivil toplum aktivistlerini, insan hakları savunucularını ve siyasi muhalefet üyelerini hedef almak için geniş ve belirsiz bir şekilde uygulanmasını ele almaktadır. Muhalefeti susturmak ve barışçıl faaliyetleri kısıtlamak için terör suçlamalarının kullanılmasına yönelik bir örüntüye dikkat çekmektedir. Yargı bağımsızlığının eksikliği ve demokratik alanın aşınması hakkında endişeler dile getirilmiştir. |
|
Özel Prosedürler İletisi – İstanbul’daki Ayasofya’nın Statü Değişikliği |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Mustafa Kemal Atatürk, President Erdogan |
2020 |
2020-07-28 |
AL TUR 12/2020 |
|
Kültürel haklar ve din veya inanç özgürlüğü özel raportörleri, Ayasofya’nın 2020’de müzeden camiye dönüştürülmesi kararına ilişkin olarak Türk Hükümetine başvurmuştur. Endişeler arasında sitenin yönetiminin Kültür Bakanlığı’ndan Diyanet İşleri Başkanlığı’na devri, kültürel mirasa verilebilecek zarar, 1972 Dünya Mirası Sözleşmesi gereği UNESCO’ya önceden bildirimde bulunulmaması ve kültürel haklar ile dinlerarası uyum üzerindeki etkiler yer almaktadır. Yazışmada, dönüşümün farklı inanç ve geçmişlerden insanların erişimini kısıtlayabileceği ve azınlıkların tarihinin korunmasına zarar verebileceği belirtilmektedir. |
|
Özel Prosedürler Yazısı – Türkiye'de LGBT Bireylere Yönelik Ayrımcı Dil Kullanımı |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Ali Erbaş, Recep Tayyip Erdoğan |
Nisan 2020 |
2020-07-22 |
AL TUR 10/2020 |
|
Bu yazı, Türkiye'de dini liderler ve kamu görevlileri tarafından LGBT bireylere yönelik kullanılan ayrımcı dile ilişkin endişeleri ele almaktadır. Diyanet İşleri Başkanı Ali Erbaş'ın eşcinselliği HIV ve COVID-19 yayılmasıyla ilişkilendiren açıklamalarına dikkat çekmekte, bu açıklamaların sosyal medyada yaygın anti-LGBT kampanyalarını tetiklediği belirtilmektedir. Yazı, Erbaş'a karşı yapılan yasal şikayetler ve onu eleştiren baro derneklerine başlatılan soruşturmalar ile hükümet ve cumhurbaşkanının Erbaş'ın açıklamalarına verdiği desteği de detaylandırmaktadır. |
|
Yargıçların ve Avukatların Bağımsızlığı Özel Raportörü Diego García-Sayán'ın Raporu |
Yargıçların ve Avukatların Bağımsızlığı Özel Raportörü |
- |
— |
2020-07-17 |
A/75/172 |
|
BM Yargı Bağımsızlığı Özel Raportörü'nün raporu, yargı bağımsızlığını ele alarak gizli yaptırımlar, disiplin süreçleri ve hakimlere yönelik saldırılar konusundaki sorunlara dikkat çekiyor. Hakimlerin, siyasi açıdan hassas davaları ele almaları veya eleştirel görüşler ifade etmeleri nedeniyle taciz, tehdit veya haksız disiplin cezalarına maruz kalabilecekleri belirtiliyor. Türkiye'de olağanüstü hal uygulamaları sırasında, FETÖ bağlantısı iddiasıyla yargıçların toplu olarak görevden alınması ve tutuklanması yaşandı. Raporda, yargı bağımsızlığını korumak için net yasaların, tacizden korunmanın ve hakimlerin görev süreleri ile tarafsızlıklarının dış baskılarla zayıflatılmamasının önemi vurgulanıyor. |
|
Özel Prosedürler Yazışması – İran ve Türkiye’de Beluç İnsan Hakları Savunucularının Tutuklanması ve Tacizi |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Abdollah Bozorgzadeh, Habibollah Bozorgzadeh Sarbazi |
Haziran 2018 - Haziran 2020 |
2020-07-10 |
AL TUR 11/2020 |
|
Yazışma, insan hakları savunucusu Bay Abdollah Bozorgzadeh’in İran’daki tutuklanması ve olası iadesi ile kardeşi Bay Habibollah Bozorgzadeh Sarbazi’nin Türkiye’de kaçırılma girişimini ele almaktadır. İki savunucu da İran’daki Beluç azınlığına yönelik insan hakları ihlallerini ortaya çıkarmak için çalışmaktadır. Bay Abdollah 2018’de barışçıl bir protesto sırasında tutuklanmış, suçlamasız haftalarca gözaltında tutulmuş, işkence görmüş, zorla itiraf ettirilmiş ve yokluğunda hüküm giymiştir. Daha sonra Türkiye’ye kaçmış ve burada gözaltına alınmış ancak soruşturma devam ederken serbest bırakılmıştır. |
|
Özel Prosedürler İletişimi - Taner Kılıç ve diğerleri |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Taner Kılıç, Özlem Dalkıran, İdil Eser, Nalan Erkem, İlknur Üstün, Günal Kurşun, Veli Acu, Şeyhmus Özbekli, Ali Gharavi, Peter Steudtner, Nejat Taştan |
6 Haziran 2017'den itibaren |
2020-06-30 |
UA TUR 9/2020 |
|
Türkiye'de 2017 yılında insan hakları faaliyetlerinde bulundukları gerekçesiyle tutuklanan on bir insan hakları savunucusunun karar duruşması ve kararına ilişkin alınan bilgiler. |
|
Evrensel Periyodik İnceleme - Türkiye - Üçüncü Döngü - Sonuç ve/veya önerilere ilişkin görüşler, gönüllü taahhütler
ve incelenmekte olan Devlet tarafından sunulan cevaplar |
Evrensel Periyodik İnceleme Çalışma Grubu |
- |
— |
2020-06-24 |
A/HRC/44/14/Add.1 |
|
Rapor, İnsan Hakları Konseyi kapsamındaki Türkiye'nin Üçüncü Evrensel Periyodik İncelemesi'ne (UPR) ek bir belgedir. Türkiye, Ocak 2020'deki UPR sırasında yapılan 321 tavsiyeyi gözden geçirmiş, çoğunu desteklemiş veya not etmiş, ancak 19'unu reddetmiştir. Desteklenen tavsiyeler, halihazırda uygulanmış veya uygulama aşamasındaki konuları kapsamaktadır. Not edilen tavsiyeler, ya kısmen kabul edilebilir bulunmuş, ya reform gündemiyle uyumsuz, ya da yanlış varsayımlara dayanmıştır. Türkiye, insan hakları, eşitlik, ifade özgürlüğü ve azınlık haklarına ilişkin uluslararası yükümlülüklere bağlılığını vurgulamakta ve her bir tavsiye hakkında detaylı yanıtlar sunmaktadır. Raporda ayrımcılıkla mücadele, yargı bağımsızlığı ve mülteci hakları gibi alanlardaki devam eden reformlar da belirtilmiştir. |
|
Yasama Değişiklikleri Yoluyla Avukatların ve Baroların Hedef Alınması |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Lawyers, bar associations |
2020 |
2020-06-10 |
AL TUR 7/2020 |
|
Bu iletişim, Türkiye'de 'çoklu baro' sistemini getiren Avukatlık Kanunu'ndaki yasama değişikliklerine ilişkin endişeleri dile getirmektedir. Yetki sahipleri, bu değişikliklerin baroların bağımsızlığını zayıflatmayı ve hükümeti eleştiren avukatları hedef almayı amaçladığını savunmaktadır. İletişim, hukuk devleti ve insan haklarının korunması için bağımsız baroların önemini vurgulamaktadır. |
|
Özel Prosedürler İletişimi - Ankara Emniyet Müdürlüğü'nde 56 Öğrenciye Yönelik İşkence ve Kötü Muamele |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
- |
28 Şubat 2020'den itibaren |
2020-05-11 |
AL TUR 6/2020 |
|
Terör örgütü üyesi olmakla suçlanan 56 öğrencinin Ankara Emniyet Müdürlüğü'nde işkence ve diğer kötü muamele iddialarına ilişkin bilgi alındı. |
|
Özel Prosedürler İletişimi - Ankara Emniyet Müdürlüğü'nde Eski Türk Diplomatlarına ve Dışişleri Bakanlığı Personeline Yönelik İşkence ve Kötü Muamele- Devlet Destekli Kaçırmalar |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Mustafa Ceyhan, Harun Çelik, Mesut Kaçmaz, Meral Kaçmaz, Mustafa Erdem, Yusuf Karabina, Kahraman Demirez, Cihan Özkan, Hasan Hüseyin Günakan, Osman Karakaya, Osman Özpınar, Ibrahim Akbaş, Adnan Demirönal, Osman Karaca, Ayten Öztürk, Zabit Kişi |
2016'dan itibaren |
2020-05-05 |
AL TUR 5/2020 |
|
Devlet destekli sınır ötesi kaçırma ve Türk vatandaşlarının birden fazla devletten Türkiye'ye zorla geri gönderilmesine ilişkin sistematik bir uygulama gibi görünen olayla ilgili bilgi alındı. |
|
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu'nun 27 Nisan–1 Mayıs 2020 Tarihlerinde Gerçekleştirilen Seksen Yedinci Oturumunda Kabul Edilen Görüşler |
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu |
Faruk Serdar Köse
|
— |
2020-05-01 |
A/HRC/WGAD/2020/30 |
|
Öğrenci tutuklandı, terör örgütüne üye olmakla suçlandı ve altı yıl hapis cezasına çarptırıldı. Tutuklu, yasaklı bir örgütün üyelerine yönelik daha büyük bir baskının parçası olarak tutuklandığını iddia ediyor; aleyhindeki suçlamalar hakkında bilgilendirilmedi; aleyhindeki kanıtlar ikinci derecedendir; hiçbir delil olmadan tutuklu yargılandı; tutukluluğuyla ilgili bir duruşma sırasında kendini savunmasına izin verilmedi; yasaklı örgütün üyelerini kovuşturmak için özel olarak oluşturulmuş özel bir mahkeme önüne çıkarıldı ve bu nedenle yargı bağımsızlığından yoksundu; ve bir avukata erişimi engellendi. Hükümet, tutuklunun tutuklanmasının ve yargılanmasının ulusal ve uluslararası hukuka uygun olarak yürütüldüğünü iddia etmektedir; Tutuklu, yargılamanın her aşamasında hakları konusunda bilgilendirildi ve bir avukat yardımıyla temyize gitme fırsatı verildi; Yargılama hızlı bir şekilde yürütüldü; Ve tutuklunun kapsamlı bir soruşturmaya dayalı bir suç işlediğine dair ikna edici kanıtlar var. Çalışma Grubu, hükümeti İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nin 2, 3, 8, 9, 10 ve 19. maddelerine ve Uluslararası Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi'nin 2(3), 9, 19 ve 26. maddelerine aykırı bularak I, II ve V kategorilerine girmektedir. |
|
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu'nun 27 Nisan–1 Mayıs 2020 Tarihlerinde Gerçekleştirilen Seksen Yedinci Oturumunda Kabul Edilen Görüşler |
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu |
Akif Oruc
|
— |
2020-05-01 |
A/HRC/WGAD/2020/29 |
|
Tutuklama emri olmadan tutuklanan öğretmen, darbe girişimine katılmakla suçlandı ve tutuklu yargılandı. Tutuklu, yasaklı bir örgütün üyelerine yönelik daha büyük bir baskının parçası olarak tutuklandığını iddia ediyor; aleyhindeki suçlamalar hakkında bilgilendirilmedi; resmi bir iddianame olmadan beş ay boyunca tutuldu; 10 ay boyunca mahkeme öncesi tutuklu tutuldu; mahkemede savunma yapması engellendi; tıbbi tedavi reddedildi; insanlık dışı koşullarda tutuldu; mahkemenin kendi standartlarına göre iddia edilen suçtan suçlu değildi; Ve aleyhindeki kanıtlar ikinci dereceydi. Hükümet, tutuklamanın ve tutuklunun yargılanmasının ulusal ve uluslararası hukuka uygun olduğunu iddia ediyor; tutuklunun tutuklanması için bir emir çıkarıldı; tutuklu avukatıyla özgürce görüşebildi; tutuklu, aleyhindeki suçlamalar hakkında bilgilendirildi; Tutuklunun duruşma videosunda gösterildiği gibi mahkemede savunma yapmasına izin verildi; Tutuklu defalarca tutukluluğuna itiraz etti ve hala bekleyen temyiz başvuruları var; tutuklu tıbbi tedavi gördü; Ve tutuklu insani koşullarda tutuluyor. Çalışma Grubu, hükümeti İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nin 2, 3, 8, 9, 10, 18 ve 19. maddelerine ve Uluslararası Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi'nin I, II, III ve V kategorilerine giren 2(3), 9, 14, 18, 19 ve 26. maddelerine aykırı bulmuştur. |
|
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu'nun 27 Nisan–1 Mayıs 2020 Tarihlerinde Gerçekleştirilen Seksen Yedinci Oturumunda Kabul Edilen Görüşler |
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu |
Abdulmuttalip Kurt
|
— |
2020-04-29 |
A/HRC/WGAD/2020/2 |
|
Yakalama emri olmadan tutuklanan, terör örgütü üyeliği ile suçlanan Türk vatandaşı ve altı yıl hapis cezasına çarptırıldı. Tutuklu, kendisine yöneltilen suçlamalar hakkında bilgilendirilmediğini iddia ediyor; başlangıçta bir avukata erişim reddedildi; avukatıyla yaptığı konuşmalar hükümet tarafından kayıt altına alındı; Duruşma öncesi tutukluluğunun devam etmesini haklı çıkaracak hiçbir kanıt sunulmadı; bir savunma hazırlayamadı; resmi bir iddianame olmaksızın tutuklu kalmaya devam ediyor; yasaklı bir örgütün üyelerine yönelik daha büyük bir baskının parçası olarak tutuklandı; Suçunu kabul etmesi için ifade vermesi için baskı gördü; Davasını dinleyen mahkeme, yasaklı örgütün üyeleriyle ilgilenmek için özel olarak oluşturulmuştur ve bu nedenle tarafsız değildir; Ve dava dosyasına erişimi reddedildi. Hükümet, tutuklunun kendisine yöneltilen suçlamalar hakkında bilgilendirildiğini iddia ediyor; belirli suçlamalarla bir iddianame hazırlandı; mahkum edildi; Tutukluluğunun ve yargılanmasının tüm aşamalarında bir avukatı vardı; tutuklanması ve yargılanması iç ve dış hukuka uygun olarak yapıldı. Çalışma Grubu, hükümeti İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nin 2, 7, 9, 19, 20 ve 23(4) maddelerine ve Uluslararası Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi'nin 2, 8, 9, 19, 21, 22 ve 26. maddelerine aykırı bularak I, II ve V kategorilerine girmektedir. |
|
Özel Prosedürler İletişimi – Türkiye'de İnsan Hakları Savunucusu Nurcan Baysal’ın Gözaltı ve Tacizi |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Nurcan Baysal |
Mart-Nisan 2020 |
2020-04-23 |
UA TUR 4/2020 |
|
Bu ileti, Türkiye'de COVID-19 salgını döneminde birçok mahkumun erken tahliyesine izin veren yasal değişikliklere rağmen insan hakları savunucuları ve sivil toplum aktörlerinin devam eden gözaltılarına ilişkin endişeleri ele almaktadır. Kadın insan hakları savunucusu ve gazeteci Nurcan Baysal’ın, COVID-19 durumu hakkında kamuoyunu bilgilendirmesi nedeniyle cezai suçlamalarla karşı karşıya olduğu vurgulanmaktadır. Bayan Baysal, pandemi dönemindeki tutuklu koşulları ve hükümet önlemleri hakkındaki açıklamaları ve paylaşımları nedeniyle soruşturma altına alınmış ve gözaltına alınmıştır. |
|
Özel Prosedürler İletisi – Türk Yetkilileri Tarafından İranlı Mülteci Adaylarının Geri Gönderilmesi ve Kötü Muamelesi |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Saeed Tamjidi, Mohammad Rajabi |
Kasım 2019 – devam ediyor |
2020-04-22 |
AL TUR 3/2020 |
|
Bu iletişimde, Saeed Tamjidi ve Mohammad Rajabi'nin Türk yetkilileri tarafından fiziksel kötü muameleye maruz kalmaları ve zorla İran'a geri gönderilmeleriyle ilgili endişelere yer verilmektedir. İki kişi Kasım 2019 Tahran protestolarına katılmış ve Türkiye'ye sığınma talebinde bulunmuşlardır. Ancak durdurulup dövülmüş ve usulüne uygun işlem yapılmadan geri gönderilmiş, ardından İran'da tutuklanıp işkence görmüş ve ölüm cezasına çarptırılmışlardır. |
|
Özel Prosedürler Yazısı – Türkiye'de Zaki Mubarak Youssef'in Gözaltında Ölümü |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Zaki Mubarak Youssef, Nils Melzer, Luciano Hazan, Agnes Callamard |
3 Nisan 2019 - 29 Nisan 2019 |
2020-03-26 |
AL TUR 2/2020 |
|
BM Özel Prosedürler yetkilileri, Türkiye'deki Silivri Cezaevi'nde Filistin vatandaşı Zaki Mubarak Youssef'in gözaltında ölümüne ilişkin endişeleri dile getirmektedir. 3 Nisan 2019'da kaybolan Youssef, ailesi ve avukatıyla görüşme hakkı olmadan tecrit koşullarında tutulmuş ve 29 Nisan 2019'da intihar ettiği iddia edilen bir şekilde ölmüştür. Otopsi sonuçları işkence ve organ kaybı gibi ciddi bulgular ortaya koymakta olup, ölüm sebebi ve gözaltı koşulları hakkında şüpheler bulunmaktadır. Yazıda keyfi tutuklama, işkence ve ölümle ilgili açıklama ve soruşturma talep edilmektedir. |
|
Evrensel Periyodik İnceleme - Türkiye - Üçüncü Döngü - Çalışma Grubu Raporu |
Evrensel Periyodik İnceleme Çalışma Grubu |
- |
— |
2020-03-24 |
A/HRC/44/14 |
|
Birleşmiş Milletler Evrensel Periyodik İnceleme Grubu’nun Türkiye’ye ilişkin raporu, insan hakları uygulamaları ve zorluklarını ele aldı. Terörle mücadele, mülteci hakları, ifade özgürlüğü, yargı reformları ve kadınların güçlendirilmesi gibi konular değerlendirildi. Öneriler arasında yargı bağımsızlığının sağlanması, toplumsal cinsiyete dayalı şiddetle mücadele, ifade özgürlüğünün korunması ve ayrımcılıkla mücadele tedbirlerinin güçlendirilmesi yer aldı. Türkiye'nin mülteci ağırlama, insan haklarını geliştirme ve terörle mücadeledeki ilerlemeleri takdir edilirken, basın özgürlüğü, azınlık hakları ve yargı tarafsızlığı konularındaki endişeler dile getirildi. Bazı öneriler kabul edilirken, özellikle Kıbrıs ve Suriye konularına ilişkin olanlar Türkiye tarafından siyasi amaçlı veya uluslararası anlaşmalarla uyumsuz bulunduğu gerekçesiyle reddedildi. |
|
İfade Özgürlüğü Üzerindeki Kısıtlamalar ve Sosyal Medya Kullanıcılarının Hedef Alınması |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Social media users, journalists |
2020 |
2020-02-11 |
AL TUR 1/2020 |
|
İletişim, Türkiye'de ifade özgürlüğü üzerindeki artan kısıtlamaları, özellikle de sosyal medya kullanıcılarının paylaşımları nedeniyle hedef alınmasını ele almaktadır. Kamu görevlilerine 'hakaret' veya çevrimiçi 'terör propagandası yaymak' suçlamalarıyla bireylerin kovuşturulması için Ceza Kanunu ve Terörle Mücadele Kanunu'nun kullanılmasına dikkat çekmektedir. Kamuoyu tartışmaları ve bilgi edinme hakkı üzerindeki caydırıcı etki hakkında endişeler dile getirilmiştir. |
|
Özel Prosedürler İletişimi - Sultani Temel |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Sultani Temel |
— |
2020-01-02 |
AL TUR 10/2019 |
|
Bu belge, 2 Ocak 2020 tarihli olup, Birleşmiş Milletler Yargıç ve Avukatların Bağımsızlığı Özel Raportörü Diego García-Sayán tarafından, Temmuz 2016'daki başarısız darbe girişiminin ardından Türkiye'de yaşanan insan hakları ihlallerine ilişkin endişeleri ele alan bir iletişimdir. Belge, özellikle yargıç Sultani Temel’in durumu, tutuklanması, kötü muameleye maruz kaldığı iddiaları ve tutukluluk sırasında yeterli tıbbi bakım alamaması gibi konulara odaklanmaktadır. Yargı bağımsızlığı ve uluslararası insan hakları standartları üzerindeki bu eylemlerin olası etkilerini vurgulayan rapor, Türk hükümetinden ek bilgi ve düzeltici önlemler talep etmektedir. |
|
Gülen Hareketi ile Bağlantılı Olmakla Suçlanan Kişilerin Gözaltına Alınması ve Kötü Muamele Görmesi |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Individuals accused of Gülen Movement links |
2019 |
2019-12-11 |
UA TUR 12/2019 |
|
Bu iletişim, Gülen Hareketi (hükümet tarafından FETÖ olarak adlandırılan) ile bağlantılı olmakla suçlanan kişilerin iddia edilen keyfi tutuklanması, zorla kaybedilmesi ve kötü muamele görmesi ile ilgilidir. Gözaltındayken işkence ve itirafa zorlama raporlarını detaylandırmaktadır. Yetki sahipleri, adil yargılanma sürecinin eksikliği ve yargısız önlemlerin kullanıldığına dair raporlar konusundaki ciddi endişelerini dile getirmektedir. |
|
Özel Prosedürler İletişimi – İnsan Hakları Savunucusu Nurcan Kaya’ya Yönelik Hukuki İşlem ve Seyahat Yasağı |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Nurcan Kaya, David Kaye, Michel Forst, Fernand de Varennes |
Ekim - Kasım 2019 |
2019-12-09 |
AL TUR 11/2019 |
|
İletişimde, Türkiye’de azınlık hakları için çalışan insan hakları savunucusu Nurcan Kaya’ya yönelik hukuki işlemler ve uluslararası seyahat yasağı ele alınmaktadır. Endişeler, Kaya’nın Suriye’deki Türk askeri harekâtını eleştiren sosyal medya paylaşımı nedeniyle ortaya çıkmıştır. Hakkında nefret suçu kovuşturması başlatılmış ve seyahat yasağıyla uluslararası bir azınlık hakları forumuna katılımı engellenmiştir. Yetki sahipleri, nefret söylemi yasalarının siyasi eleştiriyi cezalandırmak için kötüye kullanılmasından ve ifade özgürlüğü üzerinde soğutucu etkisinden endişe duymaktadır. |
|
Komite Tarafından Sözleşme'nin 22. Maddesi Uyarınca Kabul Edilen Karar, Başvuru No. 826/2017 ile İlgili |
İşkenceye Karşı Komite |
Ismet Bakay |
— |
2019-12-04 |
CAT/C/68/D/826/2017 |
|
Bu belge, BM İşkenceye Karşı Komite’nin İsmet Bakay hakkında verdiği kararı ele almaktadır. Fas’ta tutuklu bulunan Türk vatandaşı Bakay, Hizmet hareketiyle bağlantılı olduğu iddiasıyla siyasi zulüm gördüğünü ve Türkiye’ye iadesinin İşkenceye Karşı Sözleşme’nin 3. Maddesini ihlal edeceğini ileri sürmüştür. Komite, 2016 darbe girişimi sonrası Türkiye’de yaygın insan hakları ihlalleri, işkence ve kötü muamele vakalarına dikkat çekmiştir. Fas’ın işkence riskini yeterince değerlendirmediğine karar veren Komite, Bakay’ın iadesinin Sözleşme’yi ihlal edeceğini belirtmiş ve Bakay’ın serbest bırakılmasını ve iade taleplerinde işkence riskinin değerlendirilmesini istemiştir. |
|
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu'nun 18–22 Kasım 2019 Tarihlerinde Gerçekleştirilen Seksen Altıncı Oturumunda Kabul Edilen Görüşler |
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu |
Ercan Demir
|
— |
2019-11-21 |
A/HRC/WGAD/2019/79 |
|
Tutuklama emri olmadan tutuklanan öğretmen, terör örgütüne üye olmakla ilgili suçlar isnat edildi ve tutuksuz yargılanmak üzere serbest bırakıldı. Tutuklu, kendisine yöneltilen suçlamalar hakkında bilgilendirilmediğini iddia ediyor; bir avukata erişimin reddedilmesi; bir mahkeme, herhangi bir delil olmadan gözaltında tutulmasına karar verdi; Resmi bir iddianame olmadan yaklaşık bir yıl tutuklu kaldı; dava dosyasına erişimi reddedildi; ve siyasi görüşleri nedeniyle gözaltına alındı. Hükümet, tutukluya tutukluluğu sırasında haklarından ve aleyhindeki suçlamalardan haberdar edildiğini iddia ediyor; bağımsız yargıçlar sağlam kanıtlara dayanarak tutuklama kararı verdi; İddianamede ayrıntılı delil ve bulgular yer almış; ve makul bir süre gözaltında tutuldu. Çalışma Grubu, hükümeti İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nin 2, 7, 19 ve 20. maddeleri ile Uluslararası Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi'nin 2, 19, 21 ve 26. maddelerine aykırı bularak II ve V kategorilerine girmektedir. |
|
Özel Prosedürler Yazısı – Bayan Lisa Smith ve Çocuğunun Gözaltı ve Koruma Kaygıları |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Lisa Smith |
Kasım 2019'a kadar |
2019-11-15 |
UA TUR 9/2019 |
|
Bu yazı, kuzeydoğu Suriye'deki çatışmadan kaçtıktan sonra Türkiye'de gözaltına alınan Bayan Lisa Smith ve küçük çocuğunun sorgulanması ve refahıyla ilgili kaygıları ele almaktadır. Birleşmiş Milletler tarafından terör örgütü olarak listelenen bir kişi ile evli olan İrlandalı Bayan Smith, bombardıman ve milisler tarafından yakalanmasının ardından gözaltına alınmıştır; sağlık durumu ve bulunduğu yer bilinmemektedir. Özel Prosedürler, işkence riski, konsolosluk erişimi eksikliği, zorla kaybetme riski ve çocuğun uluslararası standartlara uygun korunma ihtiyacı konularında endişe belirtmektedir. |
|
Evrensel Periyodik İnceleme - Türkiye - Üçüncü Döngü - İnsan Hakları Konseyi'nin 16/21 Sayılı Kararının Ekindeki 5. Paragrafa Uygun Olarak Sunulan Ulusal Rapor |
Evrensel Periyodik İnceleme Çalışma Grubu |
- |
— |
2019-11-14 |
A/HRC/WG.6/35/TUR/1 |
|
Türkiye'nin Evrensel Periyodik İnceleme kapsamında sunduğu ulusal raporu, önceki incelemeden bu yana insan haklarında kaydedilen önemli ilerlemeleri ortaya koymaktadır. Raporda, 2016 darbe girişimi ve Olağanüstü Hal (OHAL) sonrası süreçte uluslararası standartlara bağlılık vurgulanmıştır. Yargı reformları, savunmasız gruplara yönelik korumaların güçlendirilmesi ve uluslararası mekanizmalarla iş birliği ön plandadır. Yargı Reformu Stratejisi, hakların korunmasına yönelik yasal düzenlemeler ve toplumsal cinsiyet eşitliği ile eğitimde fırsat eşitliğini artıran sosyal girişimler uygulamaya geçirilmiştir. Türkiye, mülteci konularını etkin şekilde yönetmekte, ayrımcılıkla, insan ticaretiyle ve işkenceyle mücadele etmekte, şeffaflık ve kurumsal verimliliği artırmaktadır. BM, Avrupa Konseyi ve STK’larla iş birliği, Türkiye'nin insan haklarını geliştirme kararlılığını ortaya koymaktadır. |
|
Evrensel Periyodik İnceleme - Türkiye - Üçüncü Döngü - BM Bilgilerinin Derlenmesi |
Evrensel Periyodik İnceleme Çalışma Grubu |
- |
— |
2019-11-12 |
A/HRC/WG.6/35/TUR/2 |
|
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi Yüksek Komiserliği Ofisi tarafından hazırlanan rapor, Türkiye'nin uluslararası insan hakları yükümlülüklerine uyumunu gözden geçirmektedir. Rapor, 2016 darbe girişimi ve sonrasındaki olağanüstü hal döneminde ifade özgürlüğü, toplanma hakkı ve yargı bağımsızlığı gibi alanlardaki sınırlamaları vurgulamaktadır. Raporda, terörle mücadele yasalarının geniş kapsamlı uygulanması, sivil özgürlüklerin kısıtlanması ve kadınlar, azınlıklar, göçmenler ve gazetecilerle ilgili hak ihlalleri gibi konular ele alınmaktadır. Türkiye'nin nefret söylemi, insan ticareti ve toplumsal cinsiyete dayalı şiddetle mücadele etmesi, ulusal insan hakları kurumlarını güçlendirmesi ve politikalarını uluslararası standartlarla uyumlu hale getirmesi önerilmektedir. Adil yargılama süreçleri ve mülteciler ile engelliler gibi savunmasız gruplara destek sağlanmasının önemine dikkat çekilmektedir. |
|
Evrensel Periyodik İnceleme - Türkiye - Üçüncü Döngü - Paydaşların Türkiye ile ilgili Bildirimlerinin Özeti |
Evrensel Periyodik İnceleme Çalışma Grubu |
- |
— |
2019-11-12 |
A/HRC/WG.6/35/TUR/3 |
|
Rapor, İnsan Hakları Konseyi'nin Evrensel Periyodik İncelemesi kapsamında Türkiye'nin insan hakları durumuna ilişkin paydaşların sunduğu görüşlerin kapsamlı bir özetini sunmaktadır. Başlıca endişeler, Türkiye'nin uluslararası insan hakları sözleşmelerini onaylamaması, 2016 darbe girişimi sonrası ilan edilen ve uzun süre devam eden olağanüstü hal döneminde uygulanan kısıtlayıcı yasal düzenlemeler ile ifade, toplanma ve örgütlenme özgürlüklerinin sınırlandırılmasıdır. Paydaşlar, yargı bağımsızlığının zayıflaması, yaygın keyfi tutuklamalar ve azınlıklar, kadınlar ve çocuklar gibi dezavantajlı gruplara yönelik ayrımcı uygulamaları eleştirmiştir. Raporda, Türkiye'nin terörle mücadele yasalarını uluslararası standartlarla uyumlu hale getirmesi, kırılgan grupların korunmasını iyileştirmesi, basın ve akademik özgürlükleri sağlaması ve el konulan mülklerle hakların iadesi gerektiği vurgulanmıştır. Ayrıca, toplumsal cinsiyete dayalı şiddet, kısıtlanmış dini özgürlükler ve mültecilerle yerinden edilmiş kişilerin karşılaştığı zorluklar gibi sistemik sorunlara dikkat çekilerek, Türkiye'nin bu ihlalleri uluslararası yükümlülüklerine uygun şekilde ele alması gerektiği ifade edilmiştir. |
|
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu'nun 12–16 Ağustos 2019 Tarihlerinde Gerçekleştirilen Seksen Beşinci Oturumunda Kabul Edilen Görüşler |
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu |
Melike Göksan
Mehmet Fatih Göksan
|
— |
2019-08-16 |
A/HRC/WGAD/2019/53 |
|
İki hakim tutuklandı, terör örgütü üyeliği ile suçlandı ve dokuz yıl hapis cezasına çarptırıldı. Tutuklular, Temmuz 2016 darbe girişiminden sonra yargıya yönelik daha büyük bir baskının parçası olarak tutuklandıklarını iddia ediyorlar; suçlamalara itiraz etme fırsatı verilmedi; tutukluluk kararını veren mahkeme yargı yetkisine sahip değildi; aleyhlerindeki iddianame, tutuklanmalarından dokuz ay sonrasına kadar hazırlanmadı; Belirli bir mesajlaşma uygulamasının kullanılmasına bağlı olan aleyhlerindeki kanıtlar belirsizdir ve spesifik değildir; terör örgütü ilan edilmeden önce Gülen grubunun üyesi olmakla suçlandılar; 16 ay boyunca mahkeme öncesi tutuklu kaldılar; tıbbi tedavi reddedildi; ve mahkeme duruşmalarına katılamadılar. Hükümet, tutukluların avukatlara erişimi olduğunu iddia ediyor; aleyhlerindeki suçlamalara itiraz edebildiler; suçlamalar, bir terör örgütünün üyeleri tarafından kullanıldığı bilinen bir mesajlaşma uygulamasıyla ilgiliydi; Tutuklama ve yargılama iç ve dış hukuka uygun yapıldı; Ve tutuldukları gözaltı merkezleri insancıldır. Çalışma Grubu, hükümeti İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nin 2, 3, 9, 10 ve 19. maddeleri ile Uluslararası Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi'nin I, II, III ve V kategorilerine giren 9, 14, 19 ve 26. maddelerini ihlal ettiğini tespit etmiştir |
|
Özel Prosedürler İletişimi – Türk Tabipleri Birliği Yönetim Kurulu Üyelerinin Hükümlenmesi |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Mehmet Raşit Tükel, Taner Gören, Sinan Adıyaman, Mehmet Sezai Berber, Selma Güngör, Bülent Nazım Yılmaz, Funda Barlık Obuz, Dursun Yaşar Ulutaş, Ayfer Horasan, Şeyhmus Gökalp, Hande Arpat |
Ocak 2018 - Mayıs 2019 |
2019-07-23 |
AL TUR 8/2019 |
|
İletişimde, Türkiye'nin Afrin, Suriye'deki askeri operasyonu sırasında savaşın halk sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerine ilişkin 2018 tarihli açıklamaları sonrası Türk Tabipleri Birliği (TTB) yönetim kurulu üyelerinden on birinin "halkı kin ve düşmanlığa teşvik" suçlamasıyla hapis cezasına çarptırılması ele alınmaktadır. TTB, Türkiye doktorlarının %80'ini temsil etmekte olup, üyelerine yönelik adli soruşturmalar, ev baskınları, tutuklamalar, uzaklaştırmalar ve işten çıkarmalar yaşanmıştır. Özel Raportörler, ifade özgürlüğünün suç haline getirilmesinden derin endişe duymakta ve Türkiye'deki insan hakları savunucularının korunmasını talep etmektedir. |
|
Özel Prosedürler Yazısı – Türk İnsan Hakları Savunucularına Yönelik Yargısal Taciz ve Gözaltılar |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Eren Keskin, Nurcan Baysal |
2018-2019 |
2019-07-09 |
AL TUR 7/2019 |
|
Bu yazıda, tanınmış Türk insan hakları avukatı ve savunucusu Bayan Eren Keskin’in mahkumiyeti ile Kürt gazeteci ve insan hakları savunucusu Bayan Nurcan Baysal’ın gözaltına alınması ve serbest bırakılması ele alınmaktadır. Endişeler, Bayan Keskin’in maruz kaldığı yargısal taciz, çok sayıda dava ve terör yasalarıyla ilgili suçlamalar ile Bayan Baysal’a yönelik keyfi gözaltı ve suçlamalar üzerine odaklanmaktadır. Yetki sahipleri, ifadenin özgürlüğünü kriminalize etmek için ulusal güvenlik ve terörle mücadele mevzuatının kullanılmasından ciddi endişe duymaktadır. |
|
Özel Prosedürler İletişimi - Ankara Emniyet Müdürlüğü'nde Eski Türk Diplomatlarına ve Dışişleri Bakanlığı Personeline Yönelik İşkence ve Kötü Muamele |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
- |
31 Mayıs 2019 |
2019-06-12 |
UA TUR 6/2019 |
|
Eski Türk diplomatlara ve Türk dışişleri bakanlığı personeline yönelik işkence ve diğer kötü muamele iddialarına ilişkin Ankara Emniyet Müdürlüğü'nde alınan bilgiler |
|
Sivil Toplum Kuruluşları ve İnsan Hakları Savunucularına Yönelik Yargısal Taciz |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
NGO members, human rights defenders |
2019 |
2019-05-16 |
AL TUR 5/2019 |
|
İletişim, Türkiye'deki sivil toplum kuruluşlarına yönelik devam eden yargısal taciz ve kriminalizasyonu ele almaktadır. Özellikle insan hakları, Kürt hakları ve ifade özgürlüğü alanında çalışan STK'ları hedef almak için terörle mücadele yasalarının kullanılmasına değinilmektedir. Sivil toplum için kısıtlayıcı ortam ve örgütlenme özgürlüğü hakkı üzerindeki etkisi hakkında endişeler dile getirilmiştir. |
|
Komite Tarafından Sözleşme'nin 22. Maddesi Uyarınca Kabul Edilen Karar, Başvuru No. 827/2017 ile İlgili |
İşkenceye Karşı Komite |
Ferhat Erdoğan |
— |
2019-05-10 |
CAT/C/66/D/827/2017 |
|
Bu belge, BM İşkenceye Karşı Komite'nin Ferhat Erdoğan hakkında verdiği kararla ilgilidir. Türk iş insanı Erdoğan, Fas'ta gözaltında tutulmuş ve Türkiye'ye iadesi istenmiştir. Erdoğan, Hizmet hareketiyle bağlantılı olduğu iddiasıyla işkenceye uğrama riski taşıdığını ve iadesinin İşkenceye Karşı Sözleşme'nin 3. Maddesini ihlal edeceğini savunmuştur. Ayrıca, 2016 darbe girişimi sonrası Türkiye'deki yaygın insan hakları ihlallerine, keyfi gözaltılara ve işkenceye dikkat çekmiştir. Komite, Fas’ın Erdoğan’ın karşı karşıya olduğu işkence riskini yeterince değerlendirmediğine karar vermiş ve iadesinin Sözleşme’yi ihlal edeceğini belirtmiştir. Fas’tan Erdoğan’ı serbest bırakmasını ve gelecekteki iade durumlarında riskleri ayrıntılı olarak değerlendirmesini istemiştir. |
|
Komite Tarafından Sözleşme'nin 22. Maddesi Uyarınca Kabul Edilen Karar, Başvuru No. 845/2017 ile İlgili |
İşkenceye Karşı Komite |
Mustafa Önder |
— |
2019-05-10 |
CAT/C/66/D/845/2017 |
|
Belge, Mustafa Önder adlı Türk vatandaşının Fas'tan Türkiye'ye iadesine ilişkin Birleşmiş Milletler İşkenceye Karşı Komite'nin kararını ele almaktadır. Önder, iadesinin, Türkiye'ye döndüğünde işkence riski nedeniyle İşkenceye Karşı Sözleşme’nin 3. Maddesini ihlal edeceğini ileri sürerek itiraz etmiştir. 2016 darbe girişimiyle bağlantılı Hizmet hareketine üyelikle suçlanan Önder, siyasi zulme uğradığını iddia etmiş ve Türkiye'deki siyasi muhaliflere yönelik işkence de dahil olmak üzere sistematik insan hakları ihlallerine dair kanıtlar sunmuştur. Komite, Fas'ın Önder’in karşı karşıya olduğu işkence riskini yeterince değerlendiremediğine karar vererek, iadesinin Sözleşme’yi ihlal edeceğini belirtmiş ve Fas’tan, iadesini durdurmasını ve kendisini serbest bırakmasını talep etmiştir. |
|
Komite Tarafından Sözleşme'nin 22. Maddesi Uyarınca Kabul Edilen Karar, Başvuru No. 846/2017 ile İlgili |
İşkenceye Karşı Komite |
Elmas Ayden |
— |
2019-05-10 |
CAT/C/66/D/846/2017 |
|
Bu belge, Fas'ta gözaltında bulunan ve Hizmet hareketiyle bağlantılı olduğu iddiasıyla Türkiye'ye iadesi talep edilen Türk iş insanı Elmas Ayden hakkında BM İşkenceye Karşı Komite’nin kararını ele almaktadır. Ayden, Türkiye'deki işkence riski nedeniyle iadesinin İşkenceye Karşı Sözleşme'nin 3. Maddesini ihlal edeceğini belirterek siyasi takibat ve yetersiz hukuki güvenceleri gerekçe göstermiştir. Komite, Fas’ın Ayden’in işkence riski taşıdığını yeterince değerlendirmediğine ve iadenin Sözleşme’yi ihlal edeceğine karar vermiştir. Fas’tan Ayden’i serbest bırakması ve iade taleplerinde bireysel risk değerlendirmeleri yaparak gelecekte Sözleşme'ye uygun hareket etmesi talep edilmiştir. |
|
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu'nun 24 Nisan–3 Mayıs 2019 Tarihlerinde Gerçekleştirilen Seksen Dördüncü Oturumunda Kabul Edilen Görüşler |
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu |
Mustafa Ceyhan
|
— |
2019-04-25 |
A/HRC/WGAD/2019/10 |
|
Gürcistan'da ikamet eden Türk vatandaşı, yasadışı sınır geçişi nedeniyle bir yıl hapis cezasına çarptırıldığı Azerbaycan'a seyahat ederken tutuklandı. Daha sonra Türkiye'ye götürüldü ve terör suçlamasıyla gözaltına alındı. Tutuklu, Türk pasaportunun bilgisi dışında iptal edildiğini iddia ediyor; iade edilmeden önce sığınma talebinde bulunmuştu; zorla Türkiye'ye götürüldü; işkence gördü; tecrit altında tutuldu; Ve uzun bir süre tutuklu kaldı. Azerbaycan hükümeti, tutuklunun pasaportunun sahte olduğunu ve yargılanmasının ve tutukluluğunun uluslararası hukuka uygun olduğunu iddia ediyor. Türkiye Hükümeti, tutukluya iki tutuklama emri çıkarıldığını iddia ediyor; bir avukata erişim izni verildi; Terörle ilgili faaliyetlerde bulunduğuna dair somut kanıtlar var; ve temyiz ve şikayette bulunma hakkına sahiptir, ancak bunu yapmamıştır. Çalışma Grubu, Azerbaycan hükümetinin İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nin 6, 8, 9 ve 10. maddeleri ile Uluslararası Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi'nin 2, 9, 13, 14, 16 ve 26. maddelerini ihlal ettiğini ve I, III ve V kategorilerine girdiğini tespit etti. Çalışma Grubu, Türkiye hükümetini, İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nin 3, 7, 9, 11 ve 13. maddeleri ile Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme'nin 9, 13, 14 ve 26. maddelerine aykırı bulmakta olup, I, III ve V kategorilerine girmektedir. |
|
Komite Tarafından İhtiyari Protokol’ün 5 (4). Maddesi Uyarınca Kabul Edilen Görüşler, Başvuru No. 2980/2017 ile İlgili |
İnsan Hakları Komitesi |
İsmet Özçelik, Turgay Karaman and I.A |
— |
2019-03-26 |
CCPR/C/125/D/2980/2017 |
|
Belge, BM İnsan Hakları Komitesi'nin İhtiyari Protokol'ün 5(4). Maddesi uyarınca İsmet Özçelik, Turgay Karaman ve I.A.'nın 2017'de Malezya'dan Türkiye'ye yasa dışı şekilde iadesine ilişkin kararını içermektedir. Başvuranlar, Uluslararası Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi'ne (ICCPR) göre keyfi tutuklama, adalete erişim eksikliği ve işkence riski gibi haklarının ihlal edildiğini iddia etmiştir. Türkiye tarafından terör örgütü ilan edilen Gülen hareketiyle bağlantılı oldukları suçlamasıyla kötü koşullarda, yeterli hukuki temsil olmadan tutuklanmışlardır. Komite, Türkiye'nin başvuranların ICCPR'nin 9. Maddesi (keyfi tutuklama) kapsamındaki haklarını ihlal ettiğini tespit etmiş, tutuklamalarının keyfi olduğunu, hakim karşısına zamanında çıkarılmadıklarını ve devam eden tutukluluklarının gerekçesiz olduğunu belirtmiştir. Komite, başvuranların serbest bırakılması, uygun tazminat verilmesi ve benzer ihlallerin önlenmesi için önlemler alınmasını tavsiye etmiştir. |
|
Özel Prosedürler Yazışması – Türkiye’de Ermeni Azınlığına İlişkin İddia Edilen İhlaller (1915-1923) |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
- |
1915-1923 |
2019-03-25 |
AL TUR 1/2019 |
|
Bu yazışma, 1915-1923 yılları arasında Türkiye tarafından Ermeni azınlığa yönelik zorla sürgünler, kitlesel şiddet ve zorla kayıpları içeren ihlallere ilişkin iddiaları ele almaktadır. Özel Prosedürler, Türkiye’nin bu olayları reddetmesi ve 301. Madde ile 2017’de kabul edilen yasalar çerçevesinde bu konularda tartışmanın suç sayılmasına ilişkin endişelerini dile getirmektedir. Mektup, olayların aydınlatılması, adalet ve tazminat sağlanması ve yasaların uluslararası insan hakları standartlarıyla uyumluluğuna ilişkin hükümet gözlemlerini talep etmektedir. |
|
Özel Prosedürler İletisi – Yatırımcı-Devlet Uyuşmazlık Çözüm Reformu Hakkında Endişeler |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
- |
devam eden |
2019-03-08 |
OL TUR 4/2019 |
|
BM Özel Prosedürler yetki sahipleri, Nisan 2019'da yapılacak 37. oturumda planlanan Yatırımcı-Devlet Uyuşmazlık Çözüm (ISDS) sisteminin devam eden reformu ile ilgili endişelerini dile getirmektedir. Uluslararası yatırım anlaşmalarının ve ISDS mekanizmalarının sıklıkla uluslararası insan hakları hukuku ile çeliştiği, devletlerin düzenleyici alanını kısıtladığı ve ekonomik, sosyal, kültürel ve çevresel hakları olumsuz etkilediği; özellikle kadınlar ve yerli halklar üzerinde etkili olduğu vurgulanmaktadır. İleti, yatırımcı ve devlet yükümlülüklerinin insan hakları standartlarıyla uyumlu olduğu daha adil ve şeffaf çok taraflı bir sistem için kapsamlı reform çağrısında bulunmaktadır. |
|
Özel Prosedürler İletisi – Türkiye'deki Barış Akademisyenlerinin Mahkumiyeti |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Şebnem Korur Fincancı, Gençay Gürsoy |
11 Aralık 2018 - 21 Şubat 2019 |
2019-03-04 |
AL TUR 3/2019 |
|
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri, Aralık 2018 ile Ocak 2019 arasında Türkiye'deki Barış Akademisyenlerinden 47 kişinin, aralarında Şebnem Korur Fincancı ve Gençay Gürsoy'un da bulunduğu, mahkum edilmesine ilişkin endişelerini dile getirmiştir. Bu akademisyenler, güneydoğu Türkiye'deki şiddete karşı bir barış bildirisine imza attıkları için 'terör propagandası yapmak' suçlamasıyla cezalandırılmıştır. İleti, ifade ve toplanma özgürlüğünün devam eden baskı altında olduğunu ve Türkiye'nin Terörle Mücadele Kanunu'nun uluslararası insan hakları standartlarıyla uyumsuz olduğunu vurgulamaktadır. |
|
Özel Prosedürler İletişimi - Murat Arslan |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Murat Arslan |
Ağustos 2015'ten itibaren |
2019-01-30 |
AL TUR 2/2019 |
|
Bağımsız Türk Yargıçlar Derneği (YARSAV) Başkanı Hâkim Murat Arslan'ın keyfi olarak tutuklandığı, gözaltına alındığı ve mahkum edildiği iddiasına ilişkin bilgi alındı. |
|
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu'nun 19–23 Kasım 2018 Tarihlerinde Gerçekleştirilen Seksen Üçüncü Oturumunda Kabul Edilen Görüşler |
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu |
Andrew Craig Brunson
|
— |
2018-11-23 |
A/HRC/WGAD/2018/84 |
|
Amerika Birleşik Devletleri'nin papazı ve vatandaşı tutuklandı, terör örgütüne üye olmakla suçlandı ve mahkeme öncesi gözaltında tutuldu. Tutuklu, başlangıçta ulusal güvenlik tehdidi olduğu için sınır dışı edileceğinin söylendiğini iddia ediyor; Sınır dışı edilme kararını destekleyecek herhangi bir açıklama veya belge verilmedi; Konsolosluk erişimi reddedildi; bir avukata erişimi reddedildi; okumadığı bir dilde bir belge imzaladı ve daha sonra değiştirildi; Resmi bir iddianame olmadan iki ay boyunca gözaltında tutuldu; Avukatıyla yaptığı tüm konuşmalar hükümet tarafından kayıt altına alındı; Ve dava dosyasına erişimi reddedildi. Hükümet, delillere ve tutuklunun kendi ifadelerine dayanarak bir soruşturma başlatıldığını iddia ediyor; Soruşturmanın tamamlanabilmesi ve tutuklunun ülkeden kaçmamasını sağlamak için mahkeme öncesi tutukluluk gerekliydi; tutuklunun tutukluluğu yargı organları tarafından defalarca gözden geçirildi; Ne tutuklu ne de avukatı, tutuklanması veya tutuklanması ile ilgili şikayette bulunmadı; Tutukluluğu, hükümet tarafından toplanan önemli kanıtlara dayanıyordu; Ve ona tıbbi tedavi uygulandı. Çalışma Grubu, hükümeti İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nin 3, 9 ve 10. maddelerine ve Uluslararası Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi'nin 9. ve 14. maddelerine aykırı bularak I, III ve V kategorilerine girmektedir. |
|
Özel Prosedürler İletisi – Ilısu Barajı Projesinin Türkiye’de Kültürel Miras ve Yerinden Edilme Üzerindeki Etkisi |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
- |
1954’ten günümüze (inşaat 2011’de başladı, 2016’da önemli ilerleme kaydedildi) |
2018-11-23 |
AL TUR 13/2018 |
|
Bu ileti, Türkiye’nin güneydoğusundaki Dicle Nehri üzerinde inşa edilen Ilısu barajı projesinin, antik Hasankeyf şehri ve çevresindeki 199 köyün sular altında kalması tehdidine ilişkin endişeleri dile getirmektedir. Proje, önemli kültürel mirasın yıkımına, binlerce kişinin yerinden edilmesine ve çevresel zararlara yol açmaktadır. Arkeologlar, yerel topluluklar ve STK’ların karşı çıkmasına rağmen, Türk hükümeti sınırlı halk katılımı ve ifade özgürlüğü kısıtlamalarıyla projeye devam etmiştir. |
|
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu'nun 19–23 Kasım 2018 Tarihlerinde Gerçekleştirilen Seksen Üçüncü Oturumunda Kabul Edilen Görüşler |
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu |
Hamza Yaman
|
— |
2018-11-21 |
A/HRC/WGAD/2018/78 |
|
Hakim hakkında yakalama kararı olmadan tutuklandı, terör örgütü üyeliği suçlamasıyla yargılandı ve tutuklu yargılandı. Tutuklu, resmi bir iddianame hazırlanmadan önce 17 ay boyunca tutuklu tutulduğunu iddia ediyor; insanlık dışı koşullarda tutuldu; Duruşma öncesi tutukluluk kararı, kaçma riski oluşturmadığı için yasal değildi; tutuklanması, hükümetteki kariyerini etkili bir şekilde sona erdirdi; avukatlarının dava dosyasına erişimi reddedildi; duruşma öncesi duruşmalarının hiçbirinde hazır bulunmadı ve kendini savunamadı; tıbbi tedavi reddedildi; Ve yargıç rolü nedeniyle tutuklandı. Hükümet, tutuklunun kendisine yöneltilen suçlamalar hakkında bilgilendirildiğini iddia ediyor; bir avukata erişimi vardı; suçun ciddiyeti nedeniyle tutuklu yargılanmasına karar verildi; tutukluluğu yetkili yargı organları tarafından birkaç kez gözden geçirildi; Tutukluluğuna itiraz etmek için çeşitli iç hukuk yollarına sahiptir; ailesine düzenli erişimi olan insani koşullarda tutulur; İlk gözaltına alındıktan sonra derhal hakim karşısına çıkarıldı; Ve tutukluluğu sağlam kanıtlara dayanıyor. Çalışma Grubu, hükümeti İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nin 2, 7, 8, 9, 10 ve 11(1) maddelerine ve Uluslararası Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi'nin I, III ve V kategorilerine giren 2 (1) ve (3), 9, 14 ve 26. maddelerine aykırı bulmuştur. |
|
Özel Prosedürler İletisi – İstanbul Havalimanı Protestolarında İnşaat İşçilerinin Gözaltına Alınması |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Elina Steinerte, David Kaye |
2015 Ekim 2018'e kadar |
2018-11-14 |
AL TUR 16/2018 |
|
Bu ileti, Eylül ve Ekim 2018'de İstanbul'un üçüncü havalimanı şantiyesinde yaşanan protestoların ardından inşaat işçileri ve sendika yetkililerinin gözaltına alınmasını konu almaktadır. İşçiler, ölümlü bir servis kazasının ardından kötü ve tehlikeli çalışma ile barınma koşullarını protesto etmiştir. İletide, ifade, toplanma ve örgütlenme özgürlüklerinin ihlali, gözaltılar ve soruşturmalar ile yetkililerin işçi güvenliği ve yeterli barınma sağlama konusundaki yetersizlikleri üzerinde durulmaktadır. |
|
Türkiye'de acil durum kararlarının yargı bağımsızlığı ve hukuk mesleğini zayıflatması konusundaki endişeler |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
[] |
15 Temmuz 2016'daki başarısız darbe girişiminden itibaren, 21 Temmuz 2016'da ilan edilen olağanüstü hal ve 22 Ekim 2018'e kadar yayımlanan yazışmalar dahil |
2018-10-22 |
OL TUR 15/2018 |
|
15 Temmuz 2016'daki başarısız darbe girişiminin ardından, Türkiye hükümeti 21 Temmuz 2016'da olağanüstü hal ilan etmiştir. Bu kapsamda 31 adet olağanüstü hal kararnamesi kabul edilmiş ve daha sonra olağan yasalar haline getirilmiştir. Bu kararların, adalete erişim hakkını ve hukuk mesleğinin bağımsızlığını zayıflattığı iddia edilmiştir. Özellikle, 667 sayılı Olağanüstü Hal Kararnamesi, savunma avukatının tutuklu veya gözaltındayken sanık tarafından seçilen avukatın yerine Baro tarafından atanan bir avukatın geçmesini sağlamaktadır, tutukluların ziyaret haklarını kısıtlamakta ve genel olarak avukatların bağımsız mesleki faaliyetlerini tehlikeye atmaktadır. Darbe girişiminden sonra birçok avukat tutuklanmış, gözaltına alınmış ve cezai soruşturmaya tabi tutulmuştur; bu durum hukuk mesleğinin bağımsızlığına müdahale ve insan hakları ihlalleri bakımından ciddi endişeler doğurmaktadır. |
|
Özel Prosedürler İletisi – Gazeteci Ayla Albayrak’ın Terörle Mücadele Yasaları Kapsamında Hüküm Giymesi |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Ayla Albayrak |
2015-2018 |
2018-10-01 |
AL TUR 14/2018 |
|
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri tarafından yapılan bu ileti, gazeteci Ayla Albayrak’ın Türkiye’nin terörle mücadele yasaları kapsamında hüküm giymesine dair ciddi endişelerini dile getirmektedir. The Wall Street Journal için çalışan Finlandiya-Türkiye vatandaşı gazeteci Albayrak, Türkiye'nin Kürt çoğunluklu güneydoğusundaki kent savaşlarını konu alan gerçekçi bir haber yayınladığı için yargılanmıştır. Bu dava, terörle mücadele yasalarının gazetecilik faaliyetlerini kriminalize etmek ve ifade özgürlüğünü kısıtlamak için geniş bir şekilde kullanılmasına işaret etmektedir. |
|
Özel Prosedürler İletisi – Ankara, Türkiye'de LGBTI Kamu Etkinliklerine Süresiz Yasak |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Michael Roth |
Temmuz 2016 - Temmuz 2018 (olağanüstü hal); Kasım 2017'den itibaren süresiz yasak, devam ediyor |
2018-09-18 |
AL TUR 12/2018 |
|
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri, Ankara Valisi tarafından LGBTI ile ilgili kamu toplantı ve etkinliklerine getirilen süresiz yasak hakkındaki endişeleri dile getirmiştir. Türkiye’deki olağanüstü hal döneminde çıkarılan bu yasak, Kasım 2017’de planlanan bir LGBT film festivalinin iptaline yol açmış ve tüm gelecekteki LGBTI etkinliklerini engellemektedir. Metin, yerel yasa ve anayasal sınırların ihlalini vurgulamakta ve acil durum kararları altında LGBTI bireylerin karşı karşıya olduğu artan risklere dikkat çekmektedir. |
|
Özel Prosedürler Yazışması – Irak Terörle Mücadele Yasası Kapsamında Türk Vatandaşlarının Keyfi Tutuklanması ve Ölüm Cezası ile İlgili Endişeler |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
- |
2018 yılına kadar, devam eden endişeler |
2018-08-31 |
AL TUR 10/2018 |
|
Yazışma, Irak Terörle Mücadele Yasası 13 sayılı kanun kapsamında IŞİD üyeliğiyle suçlanan Türk vatandaşlarının keyfi yaşamlarının elinden alınması ve insan hakları ihlalleri ile ilgili endişeleri ele almaktadır. Mektupta terör tanımlarının belirsiz ve geniş olması, adil olmayan yargılamalar, işkence ve zorla alınan itiraf iddiaları ile ölüm cezasının uygulanmasına dikkat çekilmektedir. Ayrıca, yabancı kadınlar ve çocukların tutulduğu belirtilmekte ve uluslararası insan hakları standartlarına uyum ile idamların durdurulması çağrısında bulunulmaktadır. |
|
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu'nun 20–24 Ağustos 2018 Tarihlerinde Gerçekleştirilen Seksen İkinci Oturumunda Kabul Edilen Görüşler |
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu |
Ahmet Caliskan
|
— |
2018-08-21 |
A/HRC/WGAD/2018/43 |
|
Tutuklama emri olmadan tutuklanan ve terör örgütü üyeliğiyle suçlanan akademisyen. Tutuklu, kendisine tecrit edildiğini, avukata erişiminin engellendiğini, hiçbir delilin sunulmadığı bir duruşmada tutukluluk kararı verildiğini, savunma yapmasının engellendiğini, tutuklu bulunduğu hiçbir faaliyetin suç teşkil etmediğini, adil yargılanma haklarının ihlal edildiğini ve siyasi bir hareketi desteklediği için gözaltına alındığını iddia ediyor. Hükümet, tutuklunun hapsedilmesinin ulusal güvenlik istisnaları kapsamına girdiğini, tutukluya bir tutuklama emri sunulduğunu, aleyhindeki suçlamalar hakkında bilgilendirildiğini, tüm haklarına saygı duyulduğunu, ailesi ve avukatıyla iletişim kurabildiğini ve duruşma öncesi tutukluluğunun bir yargı organı tarafından periyodik olarak gözden geçirildiğini iddia etmektedir. Çalışma Grubu, hükümeti İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nin 3, 9, 10, 19, 23 ve 26. maddelerine ve Uluslararası Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi'nin 9, 14, 19, 24 ve 26. maddelerine aykırı bularak I, II, III ve V kategorilerine girmektedir. |
|
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu'nun 20–24 Ağustos 2018 Tarihlerinde Gerçekleştirilen Seksen İkinci Oturumunda Kabul Edilen Görüşler |
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu |
Mestan Yayman
|
— |
2018-08-21 |
A/HRC/WGAD/2018/42 |
|
Eski hükümet yetkilisi tutuklama emri olmadan tutuklandı ve terör örgütü üyeliğiyle suçlandı. Tutuklu, kendisine yöneltilen suçlamalar hakkında bilgilendirilmediğini, bir avukata erişiminin reddedildiğini, bir avukat olmadan sorgulandığını, duruşma öncesi uzun süre tutuklu tutulduğunu ve bir yargı organı önünde itiraz etme fırsatının reddedildiğini, duruşmasında savunma yapmasının engellendiğini, yalnızca adının güvenli mesaj uygulaması kullanıcıları hükümeti tarafından oluşturulan bir elektronik tabloda yer aldığına dair kanıtlara dayanarak mahkum edildiğini iddia ediyor. ve onunki dini bir grubun üyesi olduğu için ayrımcılığa uğradı. Hükümet, tutuklunun hapsedilmesinin ulusal güvenlik istisnaları kapsamına girdiğini, tutuklunun haklarına saygı duyulduğunu, tutuklunun tutukluluğuna itiraz edebildiğini, tutukluya yönelik muamelenin uluslararası standartlara uygun olduğunu ve tutukluyu mahkum etmek için ek kanıtlar kullanıldığını iddia ediyor. Çalışma Grubu, hükümeti İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nin 3, 9, 10, 19 ve 20. maddeleri ile Uluslararası Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi'nin 9, 14, 19, 21, 22 ve 26. maddelerini ihlal ettiğini ve I, II, III ve V kategorilerine girdiğini tespit etmiştir. |
|
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu'nun 20–24 Ağustos 2018 Tarihlerinde Gerçekleştirilen Seksen İkinci Oturumunda Kabul Edilen Görüşler |
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu |
Muharrem Gençtürk
|
— |
2018-08-21 |
A/HRC/WGAD/2018/44 |
|
Öğretmen tutuklandı, terör örgütü üyeliğiyle suçlandı ve tutuklu yargılandı. Tutuklu, tecrit altında tutulduğunu iddia ediyor; başlangıçta bir avukata erişim reddedildi; avukatıyla yaptığı konuşmalar izlendi; ilk duruşmasından önce 11 ay boyunca tutuklu kaldı; savunma yapamadı; Aleyhindeki kanıtlar ikinci derecedendi; Kefalet başvuruları yasal bir gerekçe olmaksızın defalarca reddedildi; tıbbi tedavi reddedildi; insanlık dışı koşullarda tutuldu; ve dini inancı nedeniyle ayrımcılığa uğradı. Hükümet, ulusal bir acil durum nedeniyle özel durumlar olduğunu iddia ediyor; tutuklunun akrabalarına ve avukatına erişmesine izin verildi; Tutuklu hakkında tutuklama kararı çıkarıldı; tutuklunun avukatı tüm duruşmalara katılabildi ve savunma yapabildi; Ne tutuklu ne de avukatı, tutukluluğun yasallığına itiraz etmedi; tutukluluğa ilişkin tüm adli incelemeler bağımsız olmuştur; Tutukluluk ise somut delillere dayanıyordu. Çalışma Grubu, hükümeti İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nin 8, 10 ve 19. maddelerine ve Uluslararası Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi'nin I, II, III ve V. kategorilerine giren 2(3), 9(3), 14, 19 ve 26. maddelerine aykırı bulmuştur. |
|
Özel Prosedürler Yazısı – Türkiye Artvin’de Madenciliğin İnsan Hakları ve Çevresel Etkisi |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
- |
1986'dan 2017'ye kadar |
2018-08-02 |
AL TUR 11/2018 |
|
Özel Raportör, Türkiye’de Artvin yakınlarındaki Cerattepe ve Genya dağlarında bakır ve altın madenciliğinin zararlı etkilerine ilişkin kaygıları dile getirmektedir. Yazı, biyolojik çeşitlilik tehditleri, su kirliliği ve ormansızlaşma gibi çevresel bozulmaları ve yerel halkın güvenli ve sağlıklı bir çevrede yaşama insan hakkına yönelik ciddi riskleri vurgulamaktadır. Olay, Cominco, INMET Mining ve Cengiz Holding gibi şirketlere verilen madencilik ruhsatları ile yerel direniş ve devam eden hukuki mücadeleleri içermektedir. |
|
Özel Prosedürler Yazışması – İnsan hakları savunucusu Eren Keskin’in kovuşturulmasına ilişkin endişeler |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Eren Keskin |
2013-2018 |
2018-06-27 |
AL TUR 9/2018 |
|
Yazışma, Türkiye’de tanınmış insan hakları savunucusu ve avukat Eren Keskin’in, kapatılan bağımsız gazetesi Özgür Gündem’de sembolik eş editörlüğü nedeniyle karşılaştığı çok sayıda dava ve hapis cezası ile ilgili endişeleri ele almaktadır. Kendisine yöneltilen suçlamalar, Türk milletini aşağılamak, Cumhurbaşkanına hakaret ve terör propagandası yapmak gibi, özellikle Kürt azınlığın haklarına ilişkin barışçıl insan hakları çalışmalarıyla bağlantılıdır. Mektup, ulusal güvenlik ve terörle mücadele yasaları altında ifade özgürlüğünün suç sayılması risklerini vurgulamakta ve Türk Hükümeti’nden ayrıntılı bilgi talep etmektedir. |
|
Özel Prosedürler İletişimi - Kosova'da Keyfi Tutuklama ve Gözaltı ile Türkiye'ye Yasa Dışı Sınır Dışı Edilme |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Mustafa Erdem, Yusuf Karabina, Kahraman Demirez, Cihan Özkan, Hasan Hüseyin Günakan, Osman Karakaya |
29 Mart 2018'den itibaren |
2018-05-18 |
AL TUR 6/2018 |
|
Eğitim kurumlarında çalışan altı Türk vatandaşının Kosova'da keyfi olarak tutuklanıp gözaltına alınmasına ve Türkiye'ye yasadışı olarak sınır dışı edilmesine ilişkin alınan bilgilerin, Hizmet/Gülen hareketiyle bağlantılı olduğu iddia ediliyor |
|
Özel Prosedürler İletişimi - Muhittin Akman ve diğerleri |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Muhittin Akman, Fatma Alan, Muhammet Turgay Baskan, Nesrin Cavus, Savas Demirel, Suat Durgun, Hasan Gemi, Gülnur Gemi, Nuh Görgün, Bekir Karayel, Bahtiyar Öztürk, Hasan Yasar, Sinan Yilmaz |
Temmuz 2016'dan itibaren |
2018-05-04 |
UA TUR 7/2018 |
|
13 kişinin terör örgütü üyeliği iddiasıyla keyfi olarak gözaltına alındığı iddiasına ilişkin alınan bilgiler |
|
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu'nun 17–26 Nisan 2018 Tarihlerinde Gerçekleştirilen Seksen Birinci Oturumunda Kabul Edilen Görüşler |
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu |
Mesut Kaçmaz
Meral Kaçmaz
|
— |
2018-04-19 |
A/HRC/WGAD/2018/11 |
|
Sığınmacı statüsüne sahip dört Türk vatandaşı (evli çift ve çocukları) Pakistan'da sivil giyimli polis memurları tarafından herhangi bir suçlama olmaksızın tutuklandı. Gözaltına alınanlar, tutuklama sırasında dövüldüklerini, tecrit altında tutulduklarını ve Türkiye'ye zorla sınır dışı edildiklerini iddia ediyor. Pakistan Hükümeti, Çalışma Grubu tarafından dikkate alınmayan geç bir yanıt verdi. Türkiye Hükümeti, terör şüphelilerini tutuklamasının bir darbe girişimine yanıt olarak yapıldığını ve iç hukuk yollarının tüketilmemesi nedeniyle davanın reddedilmesi gerektiğini iddia etmektedir. Çalışma Grubu, Pakistan hükümetinin İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nin 5, 6, 8, 9 ve 10. maddelerine ve Uluslararası Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi'nin 2, 2 (3), 7, 9, 13, 14 ve 16. maddelerine aykırı olduğunu ve I, III ve V kategorilerine girdiğini tespit etmiştir. Çalışma Grubu, Türkiye hükümetini, İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nin 5, 6, 8, 9, 10 ve 11 (1) maddelerine ve Uluslararası Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi'nin 2, 2 (3), 7, 9, 13, 14 ve 16. maddelerine aykırı bulmuştur ve bu madde I, III ve V kategorilerine girmektedir. |
|
Türkiye'de Olağanüstü Halin İnsan Haklarına Etkisi Hakkında Rapor |
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği (OHCHR) |
- |
Ocak - Aralık 2017 |
2018-03-31 |
— |
|
Bu rapor, Ocak-Aralık 2017 döneminde Türkiye'deki insan hakları endişelerini ana hatlarıyla ortaya koymakta ve 2016 darbe girişiminin ardından olağanüstü halin etkilerine odaklanmaktadır. Yargı bağımsızlığının aşınması, toplu işten çıkarmalar, ifade özgürlüğünün kısıtlanması, keyfi gözaltılar ve işkence raporları gibi konulara dikkat çekiyor. Devlet memurları, gazeteciler, akademisyenler ve kadın tutuklular üzerindeki etkisine özel önem verilmektedir. |
|
Özel Prosedürler İletişimi – Türkiye'de İnsan Hakları Savunucularının İddia Edilen Keyfi Tutuklanması |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Ayşe Lerzan Caner Conde, Sekouba Conde |
2017-10-04 tarihinden itibaren devam ediyor |
2018-02-28 |
UA TUR 4/2018 |
|
İletişim, Türkiye'de Bayan Ayşe Lerzan Caner Conde’nin iddia edilen tutuklanması, gözaltına alınması ve suçlanması ile eşi Sayın Sekouba Conde’nin gözaltına alınması ve sınır dışı edilme girişimiyle ilgilidir. Her iki kişi de göçmenlerin sağlık hakları üzerinde çalışan insan hakları savunucularıdır. Özel Prosedürler, terörle mücadele yasalarının ve olağanüstü hal kararlarının haklı insan hakları çalışmalarını kriminalize etmek ve ifade özgürlüğünü kısıtlamak için kötüye kullanılmasından endişe duymaktadır. |
|
Özel Prosedürler İletişimi - Türkiye'de Polis Gözaltında İşkence ve Kötü Muamele İddiaları ile Bu İddialara Yönelik Etkili Soruşturma Eksikliği |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
- |
12 Aralık 2018'den itibaren |
2018-02-23 |
AL TUR 5/2018 |
|
Gözaltında tutulan kişilere işkence ve kötü muamele yapıldığı iddiaları ve bu işkence iddialarına ilişkin etkin bir soruşturma yapılmadığına dair bilgi alındı. |
|
Özel Prosedürler İletisi – Türkiye'de İnsan Hakları Savunucularının Keyfi Tutuklanması |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Nuray Çevirmen, Ali Dağdelen, Ahmet Adigüzel, Hayrettin Pişkin, Mehmet Tuncel, Abuzer Yavas |
22 Ocak 2018 - devam ediyor |
2018-02-22 |
UA TUR 3/2018 |
|
Bu ileti, Türkiye’deki İnsan Hakları Derneği (İHD) üyesi altı insan hakları savunucusunun keyfi tutuklanması, gözaltına alınması ve yargı tacizini konu almaktadır. Şüpheliler, Türk askeri harekâtlarını eleştiren sosyal medya paylaşımları ve geçmiş iddialar nedeniyle terörizmle ilgili suçlamalarla karşı karşıyadır. İleti, geniş kapsamlı terörle mücadele yasalarının ve olağanüstü hal kararlarının insan hakları savunucularını hedeflemek için kötüye kullanılması ve ifade ile örgütlenme özgürlüklerinin ihlali konusunda endişelerini dile getirmektedir. |
|
Özel Prosedürler İletişimi - Türkiye'de Uzatılan Olağanüstü Hal: İnsan Hakları, Eğitim ve İfade Özgürlüğü Üzerindeki Etkileri |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
- |
Temmuz 2016'dan itibaren |
2018-02-20 |
OL TUR 2/2018 |
|
20 Şubat 2018 tarihli (OL TUR 2/2018) bir yazıda, BM Özel Raportörleri ve Keyfi Gözaltı Çalışma Grubu, Türkiye'nin uzatılan olağanüstü hal uygulamasına ve bunun insan hakları üzerindeki etkilerine ilişkin endişelerini dile getirmiştir. Yazışmada, devam eden olağanüstü halin gerekçelendirilmesindeki yetersizlik, ICESCR kapsamındaki uluslararası insan hakları yükümlülüklerinin ihlali potansiyeli, şeffaflık eksikliği ve etkilenen bireyler için etkili başvuru yollarının kısıtlanması gibi sorunlar ele alınmıştır. Uzmanlar, keyfi görevden almalara, eğitim üzerindeki sınırlamalara ve terörle mücadele önlemleri için yeterli delil sağlanmamasına yönelik eleştirilerde bulunmuş ve Türkiye'yi eylemlerini uluslararası hukuk standartlarına uygun hale getirmeye çağırmıştır. Ayrıca, olağanüstü halin gerekçesi, görevden alınan kamu görevlilerinin durumu ve prosedürel şeffaflık konularında ayrıntılı yanıtlar talep etmişler; alınan önlemlerin orantılılık, gereklilik ve hukuki süreç ilkelerine uygun olması gerektiğinin altını çizmişlerdir. |
|
Özel Prosedürler İletişimi - Taner Kılıç’ın Keyfi Yeniden Tutuklanması ve Gözaltı Süreci |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Taner Kılıç |
6 Haziran 2017'den itibaren |
2018-02-09 |
UA TUR 1/2018 |
|
Sayın Taner Kılıç'ın keyfi olarak yeniden tutuklandığı ve gözaltına alındığı iddiasına ilişkin alınan bilgiler |
|
Türkiye Ziyareti Kapsamında İşkence ve Diğer Zalimane, İnsanlık Dışı veya Aşağılayıcı Muamele ya da Cezalandırma Özel Raportörü’nün Raporu: Devletin Yorumları |
İşkence ve Diğer Zalimane, İnsanlık Dışı veya Aşağılayıcı Muamele ya da Cezalandırma Özel Raportörü |
- |
— |
2017-12-21 |
A/HRC/37/50/Add.2 |
|
Bu belge, BM İşkence Özel Raportörü'nün Türkiye ziyareti sonrası hazırlanan raporuna ilişkin Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti’nin yanıtlarını içermektedir. Türkiye, Özel Raportör’ün rolünü kabul etmekle birlikte raporda kullanılan terminoloji ve kanıtlanmamış iddialar hakkında endişelerini dile getirmektedir. Hükümet, "işkenceye sıfır tolerans" politikasına bağlılığını vurgulamakta ve cezasızlıkla mücadeleye yönelik tedbirleri, şikayet mekanizmalarını geliştirme çabalarını detaylandırmaktadır. Raporun FETÖ ve PKK’ya atıflarını eleştirerek, bunların terör örgütü olarak tanınması gerektiğini belirtmektedir. Ayrıca, Türkiye’nin uluslararası işkence karşıtı sözleşmelere uyumu ve hukuki güvenceler konusundaki uygulamaları açıklanmaktadır. |
|
Türkiye Ziyareti Kapsamında İşkence ve Diğer Zalimane, İnsanlık Dışı veya Aşağılayıcı Muamele ya da Cezalandırma Özel Raportörü'nün Raporu |
İşkence ve Diğer Zalimane, İnsanlık Dışı veya Aşağılayıcı Muamele ya da Cezalandırma Özel Raportörü |
- |
2016 Darbe Girişimi Sonrası |
2017-12-18 |
A/HRC/37/50/Add.1 |
|
Bu rapor, İşkence Özel Raportörü'nün 27 Kasım - 2 Aralık 2016 tarihleri arasında Türkiye'ye yaptığı ziyaretin ardından elde ettiği bulguları detaylandırmaktadır. Türkiye'de 2016 darbe girişimi sonrası yaşanan olağanüstü hal ve güneydoğuda tırmanan şiddet olayları bağlamında işkence ve diğer kötü muamelenin bir değerlendirmesini sunuyor. Rapor, işkence iddiaları, gözaltı koşulları, yasal güvenceler ve özellikle Gülen hareketiyle bağlantılı davalarda olağanüstü hal kararnamelerinin genel etkisine ilişkin ciddi endişeleri vurguluyor. Raporda, Türkiye'nin bu konuları ele alması için öneriler yer alıyor. |
|
Özel Prosedürler İletisi – Türkiye'de İfade Özgürlüğü ve Akademisyenlerin Görevden Alınması |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
- |
Aralık 2017 - Nisan 2018 |
2017-12-11 |
AL TUR 13/2017 |
|
Bu ileti, Türkiye'deki 2016 Ocak ayında yayımlanan "Barış Akademisyenleri Bildirisi"ne imza atanlar hakkında yürütülen hukuki işlemlerle ilgili ifade özgürlüğü ihlallerine dair endişeleri ele almaktadır. Barışçıl ifadeleri nedeniyle 500'den fazla akademisyenin terörle mücadele yasaları kapsamında görevden alınması, açığa alınması ve yargılanması vurgulanmaktadır. Özel Prosedürler, aşırı geniş kapsamlı terörle mücadele yasalarının kötüye kullanılmasına dair kaygılarını ifade etmekte ve adil yargılanma ile uluslararası insan hakları standartlarına uyulmasını talep etmektedir. |
|
Özel Prosedürler İletişimi - Osman Kavala |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Osman Kavala |
18 Ekim'den itibaren |
2017-11-02 |
UA TUR 12/2017 |
|
Sayın Osman Kavala'nın henüz belirlenmemiş suçlamalarla tutuklanması ve gözaltına alınmasına ilişkin alınan bilgiler, Türk Hükümeti ile ülke içindeki azınlıkların yanı sıra Ermenistan ve Yunanistan gibi komşu ülkelerle diyalog lehine yürüttüğü aktivizmle ilgili olabilir. |
|
Özel Prosedürler İletisi – Türkiye’de İnsan Hakları Avukatlarının Tutuklanması ve Gözaltı Süreci |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Didem Baydar, Şükriye Erden, Ayşegül Çağatay, Ebru Timtik, Aytaç Ünsal, Zehra Özdemir, Yağmur Ereren, Engin Gökoğlu, Süleyman Gökten, Aycan Çiçek, Naciye Demir, Behiç Aşçı, Barkın Timtik, Özgür Yılmaz, Nuriye Gülmen, Semih Özakça |
Eylül 2017 |
2017-10-26 |
UA TUR 11/2017 |
|
BM Özel Prosedürler yetki sahipleri, Türkiye’de Halkın Hukuk Bürosu avukatlarının Devrimci Halk Kurtuluş Partisi (DHKP-C) üyesi olmakla suçlanarak 11-12 Eylül 2017 tarihlerinde polis baskınlarında tutuklanmaları nedeniyle ciddi endişe dile getirmektedir. Tutuklamalar, açlık grevindeki öğretmenler Nuriye Gülmen ve Semih Özakça gibi insan hakları savunucularını temsil etmelerini engellemiştir. İleti, Türkiye’deki OHAL uygulamalarının uluslararası hukuka uygun zorunluluk ve orantılılık kriterlerini karşılamadığı iddiasıyla, insan hakları savunucularının terörle mücadele suçlamaları ile hedef alınma kalıbına dikkat çekmektedir. |
|
Özel Prosedürler İletişimi – Türk İnsan Hakları Savunucularının Keyfi Gözaltı ve Tacizi |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Nalan Erkem, Seyhmuz Ozbekli, Ozlem Dalkiran, Idil Eser, Veli Acu, Gunal Kursun, Ilknur Ustun, Nejat Tastan, Ali Gharawi, Peter Steudtner |
5-7 Temmuz 2017 |
2017-07-12 |
UA TUR 9/2017 |
|
Bu ileti, Türkiye’deki insan hakları savunucularının ve danışmanların terörle bağlantılı suçlamalarla gözaltına alınması, iletişimsiz tutulması ve soruşturulmasına yöneliktir. Şüpheliler, Türkiye’deki olağanüstü hal koşullarında insan haklarıyla ilgili bir atölyeye katılırken gözaltına alınmıştır. Endişeler arasında kötü muamele, tıbbi bakımın engellenmesi, hukuki savunmanın kısıtlanması ve savunuculara karşı hükümet kaynaklı medya karalama kampanyası yer almaktadır. |
|
Özel Prosedürler İletişimi - Taner Kılıç |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Taner Kılıç |
Haziran 2017 |
2017-07-04 |
UA TUR 7/2017 |
|
06 Haziran 2017 tarihinde hakkında 22 avukat ile birlikte Türkiye'nin batısındaki İzmir şehrinde hakkında çıkarılan tutuklama emri üzerine tutuklanan Taner Kılıç (Uluslararası Af Örgütü Türkiye Af Örgütü Genel Başkanı) hakkında bilgi alındı |
|
Özel Prosedürler İletişimi – Dr. Serdar Küni’nin Keyfi Tutuklanması ve Mahkûmiyeti |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Dr. Serdar Küni |
2015-2017 |
2017-06-23 |
AL TUR 8/2017 |
|
Bu ileti, Türkiye’de yasa dışı silahlı gruplara üye kişilere tıbbi tedavi sağlamakla suçlanan Dr. Serdar Küni’nin keyfi tutuklanması ve mahkûmiyetiyle ilgili endişeleri ele almaktadır. İddialar arasında işkence veya zorla elde edilmiş delillerin kullanılması, isimsiz tanıklara dayanılması ve hukuki usul ihlalleri yer almaktadır. Olay, tıbbi bakımın suç haline getirilmesi, sağlık hakkı ve sağlık çalışanlarının yıldırılması konusunda ciddi kaygılar doğurmaktadır. |
|
Türkiye'ye Ziyaretine İlişkin Görüş ve İfade Özgürlüğünün Korunması ve Teşviki Özel Raportörü Raporu |
Düşünce ve İfade Özgürlüğü Özel Raportörü |
- |
2016 Darbe Girişimi Sonrası |
2017-06-21 |
A/HRC/35/22/Add.3 |
|
Bu rapor, Düşünce ve İfade Özgürlüğü Özel Raportörü'nün bulgularını yansıtmakta ve 2016 darbe girişiminden sonra Türkiye'de konuşma ve ifade özgürlüğüne getirilen kısıtlamalara odaklanmaktadır. 14-18 Kasım 2016 tarihleri arasında gerçekleştirilen misyon, sansür, tutuklamalar, medya kapatmaları ve olağanüstü hal kararnamelerinden kaynaklanan diğer kısıtlamaları vurguluyor. Raporda özellikle gazeteciler, akademisyenler ve sivil toplum üzerindeki etkiler ele alınıyor ve Gülen hareketiyle bağlantılı olmakla suçlananların karşılaştığı baskılara değiniliyor. İfade haklarını uluslararası standartlarla uyumlu bir şekilde korumak için acil reform çağrısında bulunuyor. |
|
Özel Danışmanlık Statüsünde Bir Sivil Toplum Kuruluşu Olan Uluslararası Af Örgütü Tarafından Sunulan Yazılı Açıklama |
Sivil Toplum Kuruluşu (STK) |
- |
— |
2017-06-12 |
A/HRC/35/NGO/140 |
|
Amnesty International, Haziran 2017’deki 35. oturumunda BM İnsan Hakları Konseyi’ne, 2016 darbe girişiminin ardından Türkiye’deki insan haklarının kötüleştiğini vurgulayan bir rapor sundu. Raporda, keyfi tutuklamalar, işkence iddiaları, kamu sektöründe toplu işten çıkarmalar ve 120’den fazla gazetecinin tutuklanması ile 156 medya kuruluşunun kapatılması da dahil olmak üzere, basın özgürlüğüne yönelik ciddi kısıtlamalar ele alındı. Amnesty International, hakların geri verilmesini, işten çıkarmalara yönelik şeffaf mekanizmaların oluşturulmasını ve hesap verebilirliği sağlamak için bağımsız denetimlerin yapılmasını talep etmektedir. |
|
Türkiye'ye Ziyaretine İlişkin Görüş ve İfade Özgürlüğünün Korunması ve Teşviki Özel Raportörü Raporu: Devletin Yorumları |
Düşünce ve İfade Özgürlüğü Özel Raportörü |
- |
— |
2017-06-07 |
A/HRC/35/22/ADD.6 |
|
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi, İfade Özgürlüğü Özel Raportörü'nün raporuna Türkiye’nin yanıtını iletti. Türkiye hükümeti, FETÖ terminolojisi düzeltmeleri dâhil olmak üzere, FETÖ ve PKK teröründen kaynaklanan güvenlik sorunlarını vurguladı. Anayasa güvencesindeki ifade özgürlüğünü korumaya yönelik tedbirleri belirterek, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile uyum konusundaki ilerlemeyi aktardı. Rapor, ifade özgürlüğü, internet erişimi ve 2016 darbe girişiminden sonraki OHAL tedbirlerini eleştirdi. Türkiye, bu önlemleri tehditlere orantılı tepkiler olarak savunarak, uluslararası yükümlülüklere bağlı olduğunu belirtti ve gözaltı sürelerinin kısaltılması ile kapatılan kurumların yeniden açılması gibi ilerlemeleri kaydetti. Medya kuruluşlarına yönelik yasal işlemler, Türkiye’ye göre gazetecilik değil, terör bağlantıları nedeniyle yapılmıştır. |
|
Özel Prosedürler İletişimi - Kemal Gün ve diğerleri |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Kemal Gün, Nuriye Gülmen, Semih Özakça, Sultan Özakça, Esra Özakça |
— |
2017-06-01 |
UA TUR 6/2017 |
|
2016 yılında kabul edilen olağanüstü hal tedbirleri kapsamında işten atılmalarını protesto eden iki öğretmen Sn. Nuriye Gülmen ve Sn. Semih Özakça'nın yakın zamanda tutuklanması ve tutuklanmasına karşı açlık grevi yapan Sn. Sultan Özakça ve Sn. Özakça'nın annesi ve eşi Sn. Esra Özakça'nın bir günlük tutuklanmasına ilişkin bilgi alındı. Ayrıca, Sayın Kemal Gün'ün Tunceli'de üç ayı aşkın bir süredir sürdürdüğü ve artık sona eren açlık grevine ilişkin bilgiler. |
|
Gazetecileri Koruma Komitesi, Uluslararası PEN, İnsan Hakları İzleme Örgütü, Uluslararası Basın Enstitüsü, Sınır Tanımayan Gazeteciler Uluslararası ve ARTICLE 19 - Uluslararası Sansüre Karşı Merkez tarafından sunulan ortak yazılı açıklama |
Sivil Toplum Kuruluşu (STK) |
- |
— |
2017-05-29 |
A/HRC/35/NGO/59 |
|
PEN International, ARTICLE 19, Gazetecileri Koruma Komitesi, İnsan Hakları İzleme Örgütü, Uluslararası Basın Enstitüsü, Sınır Tanımayan Gazeteciler Uluslararası, Avrupa Gazeteciler Derneği, Avrupa Gazeteciler Federasyonu ve Sansür Endeksi gibi kuruluşlardan oluşan bir koalisyon, Türkiye’de ifade özgürlüğü ve insan haklarındaki ciddi kötüleşmeyi BM İnsan Hakları Konseyi’ne sundukları ortak bir açıklamada vurguladı. 2016’daki darbe girişiminden bu yana, Türkiye’de hükümet, eleştirmenlere karşı eşi görülmemiş bir baskı uygulayarak 160’tan fazla medya kuruluşunu kapattı ve 165 gazeteciyi tutukladı, bu durum Türkiye’yi dünyada en çok gazeteci hapseden ülke haline getirdi. Kürt yanlısı siyasetçiler, aktivistler ve gazeteciler orantısız şekilde hedef alınarak terör bağlantıları iddiasıyla tutuklandı veya yargılandı. 2017 anayasa referandumu sırasında özgürlükler üzerindeki kısıtlamalar daha da yoğunlaştı ve “eşitsiz bir alan” yaratıldı. Açıklamada, Türkiye’ye OHAL’in sona erdirilmesi, ifade özgürlüğünü kullandıkları için tutuklananların serbest bırakılması, bağımsız medya kuruluşlarının yeniden açılması, işkence iddialarının soruşturulması ve idam cezasının geri getirilmesi önerilerinin reddedilmesi çağrısında bulunuldu. |
|
Özel Prosedürler İletişimi - Hakim, Savcı ve Avukatların Toplu Görevden Alınması, Tutuklanması ve Gözaltına Alınması |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
- |
— |
2017-05-23 |
OL TUR 5/2017 |
|
15 Temmuz 2016 tarihli başarısız darbe girişiminden bu yana çok sayıda hâkim ve savcının görevden alınması, tutuklanması ve gözaltına alınması ile çok sayıda avukatın tutuklanması, gözaltına alınması ve ceza soruşturması açılmasına ilişkin alınan ve yargı ve avukatlık mesleğinin bağımsızlığına ciddi müdahaleler teşkil ettiği anlaşılan bilgiler. |
|
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu'nun 19–28 Nisan 2017 Tarihlerinde Gerçekleştirilen Yetmiş Sekizinci Oturumunda Kabul Edilen Görüşler |
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu |
Kursat Çevik
|
— |
2017-04-28 |
A/HRC/WGAD/2017/38 |
|
Polis memuru, Gülen hareketiyle bağlantılı olduğu iddiasıyla tutuklandı ve gizli bir soruşturma yürütülürken tutuklu yargılanıyor. Tutuklu şunları iddia ediyor: kendisine karşı herhangi bir suçlamada bulunulmadı; cezai bir suçlamayı destekleyecek herhangi bir kanıt olmadan gözaltına alındı; mahkemeye erişimi reddedildi; Ve duruşma öncesi serbest bırakılma hakkı reddedildi. Türk hükümeti iddialara yanıt vererek, tutuklu hakkında terör örgütü üyeliği iddiasıyla iddianame hazırlandığını ve suç işlediğine dair makul şüphe bulunduğunu belirtti. WGAD, hükümeti İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nin 9. ve 10. maddelerine ve Uluslararası Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi'nin 9. ve 14. maddelerine aykırı bularak I ve III kategorilerine giriyor. |
|
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu'nun 19–28 Nisan 2017 Tarihlerinde Gerçekleştirilen Yetmiş Sekizinci Oturumunda Kabul Edilen Görüşler |
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu |
Önder Çelik, Turhan Günay, Mustafa Kemal Güngör, Kadri Gürsel, Hakan Kara, Haci Musa Kart, Murat Sabuncu, Bülent Utku, Güray Tekin Öz, Akin Atalay |
— |
2017-04-28 |
A/HRC/WGAD/2017/41 |
|
Bir gazete ile bağlantılı 10 kişi, haber kuruluşunun ve gazetecilerinin terör örgütü propagandası yaptıkları iddiasıyla tutuklandı ve gözaltına alındı. Tutuklular şunları iddia ediyor: tutukluluklarının ifade özgürlüğü haklarını kullanmalarına dayandığını; Tutuklu yargılanmadan önce serbest bırakılma hakları reddedildi; ücretsiz olarak tutulurlar; avukata erişimleri reddedildi; ve kovuşturma dosyalarına sınırlı erişimleri oldu. Türk hükümeti şu yanıtı veriyor: Tutuklama kararın uygun olduğunu çünkü bağımsız bir mahkemenin gazetenin "terör örgütleri lehine" bir dizi makale yayınlamış olması nedeniyle gazetenin bir terör örgütünün amaçlarına uygun hareket ettiğine karar vermesi; tutukluların yeterli yasal güvencelere erişimi vardı; aleyhlerindeki suçlamalar hakkında uygun şekilde bilgilendirildiler; avukatlara erişimleri olduğunu; Ve duruşma öncesi tutukluluğun kapsamı makuldü. Çalışma Grubu, hükümeti İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nin 10, 11 ve 19. maddeleri ile Uluslararası Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi'nin 14, 15 ve 19. maddelerini ihlal ederek II ve III kategorilerine girmektedir. |
|
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu'nun 19–28 Nisan 2017 Tarihlerinde Gerçekleştirilen Yetmiş Sekizinci Oturumunda Kabul Edilen Görüşler |
Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu |
Rebii Metin Görgeç
|
— |
2017-04-19 |
A/HRC/WGAD/2017/1 |
|
Dünya çapında dini hac ziyaretleri düzenleme konusunda uzmanlaşmış bir seyahat acentesi işleten Türk işadamı, hükümetin darbe girişimi sonrası Gülenci harekete yönelik baskısı bağlamında tutuklama emri olmaksızın tutuklandı ve terörizmin finansmanıyla ilgili suçlamalardan mahkum edildi. Tutuklu şunları iddia ediyor: tutukluluğunu haklı kılan hiçbir dayanak yoktu; Mahkum edildiği terör yasaları belirsiz ve aşırı genişti; Hükümet, bir yasayı ihlal ettiğine dair herhangi bir kanıttan yoksundu; tutuklama emri veya açıklama yapılmadan tutuklandı; ücretsiz olarak tutuldu; Bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından yargılanmadı; Hükümet, savunma hazırlama ve tanık çağırma ve sorgulama hakkına müdahale etti; Hükümet, savunmasından önemli kanıtları sakladı; hükümet masumiyet karinesi hakkını ihlal etti; Hükümet, avukata erişim hakkına müdahale etti; Hükümet kanun önünde eşitliği sağlayamadı; Ve hükümet, gözaltındayken tıbbi tedavi görmesini reddetti. Türkiye hükümeti zamanında yanıt vermedi ve bu nedenle Çalışma Grubu yanıtını dikkate almadı. Çalışma Grubu, hükümeti İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nin 9, 10 ve 11. maddelerine ve Uluslararası Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi'nin 9, 10 ve 14. maddelerine aykırı bularak I. ve III. kategorilere girmektedir. |
|
Özel Prosedürler İletişimi - Darbe Girişimi Sonrası Olağanüstü Hal Tedbirlerinin Ekonomik, Sosyal ve Sivil Özgürlüklere Etkisi |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
- |
— |
2017-04-11 |
AL TUR 4/2017 |
|
15 Temmuz 2016 darbe girişiminin ardından Hükümet tarafından olağanüstü hal yetkilerinin kullanılması ve olağanüstü hal önlemlerinin uygulanmasından kaynaklanan ekonomik ve sosyal hak ihlalleri iddiaları ve bunun sonucunda etkilenen birçok bireyin ve ailelerinin maruz kaldığı bildirilen yoksulluk durumuna ilişkin alınan bilgiler. |
|
Özel Prosedürler İletisi – Güneydoğu Türkiye Güvenlik Operasyonlarında İddia Edilen İnsan Hakları İhlalleri |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
- |
Şubat 2017 |
2017-04-10 |
AL TUR 3/2017 |
|
Bu ileti, güneydoğu Türkiye'deki Mardin iline bağlı Ömerli, Nusaybin ve Artuklu ilçelerinde yürütülen güvenlik operasyonları sırasında iddia edilen insan hakları ihlallerini ele almaktadır. İhlaller arasında evlerin yıkılması, gözetim, yiyecek, su ve sanitasyona erişimin engellenmesi, keyfi tutuklamalar, işkence, zorla kaybettirmeler ve ölümler bulunmaktadır. Özellikle, Şubat 2017'den itibaren PKK ile bağlantılı olduğu düşünülen Kürt azınlıkları hedef alan sokağa çıkma yasakları uygulanmış ve ağır hak ihlalleri yaşanmıştır. |
|
Darbe Girişimi Sonrası İnsan Hakları Savunucuları ve Gazetecilerin Tutuklanması ve Gözaltına Alınması |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Journalists, academics, human rights defenders |
2016-2017 |
2017-01-26 |
UA TUR 2/2017 |
|
Bu iletişim, Temmuz 2016 darbe girişiminin ardından Türkiye'de insan hakları savunucuları, gazeteciler ve akademisyenlerin geniş çaplı tutuklanması ve gözaltına alınmasıyla ilgilidir. Yargısal güvenceleri devre dışı bırakmak için olağanüstü hal kararnamelerinin kullanılması ve bireylerin eleştirel görüşleri veya mesleki faaliyetleri nedeniyle hedef alınmasına ilişkin endişeleri vurgulamaktadır. Yetki sahipleri, gözaltı koşulları ve hukuki yardıma erişim eksikliği konusundaki endişelerini dile getirmektedir. |
|
Özel Prosedürler İletisi – Türkiye’de Akademisyen Osman İşci’nin Görevden Alınması |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Osman Isci, David Kaye, Michel Forst |
Haziran 2012 - Ocak 2017 |
2017-01-23 |
AL TUR 1/2017 |
|
İleti, Türkiye’de akademisyen ve insan hakları savunucusu Osman İşci’nin görevden alınması ve idari soruşturması ile ilgilidir. Kendisi, 'Barış Bildirgesi'ni imzalaması ve Kasım 2016’da BM Özel Raportörü ile işbirliği yapmasının ardından görevden alınmıştır. Belirtilen gerekçe olmaksızın ve olağanüstü hal kararları kapsamında yapılan bu görevden alma işlemi, insan hakları faaliyetleri ve ifade özgürlüğünün kullanımı nedeniyle misilleme ve yıldırma olarak görülmektedir. |
|
Türkiye'nin Dördüncü Periyodik Raporuna İlişkin Sonuç Gözlemleri - Sonuç Gözlemlerinin Takibine Dair Türkiye'den Alınan Bilgiler |
İşkenceye Karşı Komite |
- |
— |
2016-11-11 |
CAT/C/TUR/CO/4/Add.1 |
|
Türkiye, İşkenceye Karşı Komite’nin sonuç gözlemlerine yanıtında, işkenceyle mücadele ve insan haklarını koruma taahhüdünü özellikle terörle mücadele çabaları ve 15 Temmuz 2016 darbe girişimi sonrasında vurgulamıştır. Türkiye, emniyet görevlilerine yönelik iddiaların şeffaf ve hesap verebilir şekilde ele alınması amacıyla Kolluk Gözetim Komisyonu’nun kurulmasını öne çıkardı. Güneydoğu Anadolu'daki terörle mücadele operasyonları ve PKK ile FETÖ’ye karşı alınan önlemleri, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi de dahil olmak üzere uluslararası yükümlülüklerine uygun olarak savundu. Olağanüstü hal kapsamında terör bağlantılı kamu görevlilerinin ihraç edilmesi ve yargısal inceleme mekanizmalarına ilişkin detaylara yer verildi. Türkiye, işkenceye sıfır tolerans politikası, yasal güvencelerin korunması ve Avrupa İşkencenin Önlenmesi Komitesi gibi uluslararası mekanizmalarla iş birliğine devam etme kararlılığını yineledi. |
|
Özel Prosedürler İletisi – Sur İlçesi, Diyarbakır'da Yıkım ve Zorunlu Göç |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
- |
Aralık 2015 - Ağustos 2016 |
2016-09-21 |
AL TUR 5/2016 |
|
Özel Raportörler, Aralık 2015'ten beri ağırlıklı olarak Kürt bölgeleri olan Sur ilçesi ve Diyarbakır'daki tarihi binaların ve mahallelerin devam eden yıkımı konusundaki kaygılarını dile getirmektedir. Türk güvenlik güçlerinin operasyonları en az 355.000 kişinin yerinden edilmesine ve camiler, kiliseler ve müzeler gibi kültürel miras alanlarında geniş çaplı tahribata yol açmıştır. Sokağa çıkma yasakları ve şiddetli çatışmalar sivillerin ölümüyle sonuçlanmış ve bağımsız soruşturmaların önüne engel olmuştur. Yıkım ve kamulaştırma planları bölgenin etnik ve kültürel yapısını tehdit etmektedir. |
|
Özel Prosedürler İletişimi - Alp Çetiner |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Alp Çetiner |
— |
2016-09-09 |
UA TUR 8/2016 |
|
Dr. Alp Çetiner'in mahpuslara sağlık hizmeti sağlama faaliyeti nedeniyle OHAL hukuki çerçevesi altında keyfi olarak gözaltına alındığı iddiasına ilişkin bilgi alındı. |
|
Özel Prosedürler İletişimi - 2016 Darbe Girişimi Sonrası Türkiye'de İnsan Hakları İhlalleri: Keyfi Gözaltılar, İşkence ve Yargı Sorunları |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
- |
— |
2016-08-19 |
UA TUR 7/2016 |
|
15 Temmuz 2016'daki darbe girişiminin ardından Türkiye'deki durumla ilgili olarak Keyfi Tutuklamalar ve Zorla Kaybetmeler Çalışma Grupları ile çeşitli Özel Raportörler, keyfi tutuklama, işkence ve kötü muamele iddiaları ve olağanüstü hal kapsamında temel hakların aşındırılmasıyla ilgili ciddi endişelerini dile getirmiştir. İddialar, tutukluların insanlık dışı koşullarda tutulduğunu, adil yargılanma haklarının ihlal edildiğini ve sağlık çalışanları ile insan hakları savunucularına yönelik tehdit ve sindirme eylemlerini içermektedir. Uzmanlar, Türkiye'nin uluslararası insan hakları hukuku kapsamındaki yükümlülüklerini vurgulayarak hükümeti bu ihlalleri durdurmaya, sorumluları hesap vermeye çağırmaya ve tutukluların avukata erişim ve tıbbi bakım dahil haklarını korumaya davet etmiştir. Ayrıca, olağanüstü hallerde yapılabilecek derogasyonların sınırlarını aşmaması gerektiğinin altını çizmişlerdir. |
|
Özel Prosedürler İletişimi - Orhan Kemal Cengiz, Sibel Semira Hurtas |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Orhan Kemal Cengiz, Sibel Semira Hurtas |
— |
2016-07-28 |
UA TUR 6/2016 |
|
15 Temmuz 2016 tarihinde gerçekleştirilen başarısız darbe girişiminin ardından keyfi ve iletişimsiz gözaltı, işkence ve kötü muamele ile tutukluların temel haklarının reddedildiğine ilişkin bilgi alındı. |
|
Zorla ya da İstem Dışı Kaybolmalara Karşı Çalışma Grubu'nun Türkiye Misyonuna İlişkin Raporu |
Zorla ya da İstem Dışı Kaybolmalara Karşı Çalışma Grubu |
- |
— |
2016-07-27 |
A/HRC/33/51/Add.1 |
|
Birleşmiş Milletler Zorla veya İstemsiz Kaybolmalar Çalışma Grubu, Türkiye'ye yönelik bir ziyaret gerçekleştirmiş ve kaybolan kişilerin geçmiş ve mevcut durumlarına ilişkin ciddi eksiklikleri vurgulamıştır. Rapor, Türkiye'nin hakikat, adalet, tazminat ve anma alanlarında kapsamlı önlemler almadığını belirtmektedir. Birçok aile, kaybolan sevdiklerinin akıbeti hakkında bilgi alamazken, çok az sayıda yasal kovuşturma veya tazminat gerçekleşmiştir. Rapor, zorla kaybolmaları bağımsız bir suç olarak tanımlayan yasal düzenlemeler yapılması, soruşturmaların iyileştirilmesi, ulusal bir tazminat programının oluşturulması ve kamu anıtlarının sağlanması gibi reformların acilen hayata geçirilmesi çağrısında bulunmaktadır. Çalışma Grubu ayrıca Türkiye'nin uluslararası sözleşmeleri onaylaması ve gelecekteki ihlalleri önlemek için hesap verebilirliği sağlaması gerektiğini vurgulamaktadır. |
|
Özel Prosedürler İletişimi – Terör Suçlamaları Nedeniyle Gözaltına Alınan Türk Akademisyenler ve Gazeteciler |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Sebnem Korur Fincanci, Erol Önderoglu, Ahmet Nesin |
20 Haziran 2016 |
2016-06-24 |
UA TUR 4/2016 |
|
Özel Raportörler, 20 Haziran 2016'da Bayan Şebnem Korur Fincancı, Bay Erol Önderoglu ve Bay Ahmet Nesin'in, pro-Kürt yayın Özgür Gündem için düzenlenen dayanışma kampanyasına katılımları nedeniyle terör propagandası yapmakla suçlanarak gözaltına alınmalarına ilişkin endişelerini dile getirmiştir. İletişimde, Türkiye'de ifade özgürlüğünü kısıtlamak için terörle mücadele yasalarının kötüye kullanılmaya devam ettiği vurgulanmakta ve basın ile akademik özgürlüklerin ihlal edildiği belirtilmektedir. Meşru Kürt hakları ifadelerinin terörle ilişkilendirilmesini eleştirmekte ve hükümetin uluslararası insan hakları standartlarına uymasını talep etmektedir. |
|
Türkiye'nin Dördüncü Periyodik Raporuna İlişkin Sonuç Gözlemleri |
İşkenceye Karşı Komite |
- |
— |
2016-06-02 |
CAT/C/TUR/CO/4 |
|
İşkenceye Karşı Komite, Nisan 2016'da Türkiye'nin dördüncü periyodik raporunu incelemiş ve işkence suçlarında zaman aşımının kaldırılması gibi olumlu gelişmeleri ve mültecilere yönelik koruma çabalarını takdir etmiştir. Ancak, terörle mücadele operasyonlarında işkence, kötü muamele ve yargısız infaz iddiaları, aşırı güç kullanımı, cinsiyete dayalı şiddet, cezaevi koşulları ve askerlik sırasında kötü muamele konularında endişeler dile getirilmiştir. Komite, bağımsız soruşturma mekanizmalarının kurulmasını, yasal güvencelerin artırılmasını, cezaevlerindeki aşırı kalabalığın azaltılmasını, insan hakları savunucularının korunmasını ve savunmasız gruplara yönelik koruma tedbirlerinin güçlendirilmesini tavsiye etmiştir. Türkiye'nin, Sözleşme'ye uyumu güçlendirmesi ve 2017'ye kadar ilerleme raporu sunması istenmiştir. |
|
Özel Prosedürler Yazışması – Türkiye'deki Akademisyenlerin Gözaltı ve Soruşturulması |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Kivanc Ersoy, Muzaffer Kaya, Esra Mungan |
Ocak 2016 - Mart 2016 |
2016-03-31 |
UA TUR 3/2016 |
|
Bu yazışma, Güneydoğu Türkiye'de sokağa çıkma yasakları ve şiddete karşı 1.000'den fazla akademisyenin imzaladığı 'Bu suça ortak olmayacağız' adlı ortak bildiri sonrası gözaltına alınmaları, soruşturulmaları ve disiplin cezaları ile ilgili iddialara değinmektedir. Ana endişeler arasında, akademisyenlerin Terörle Mücadele Kanunu ve Ceza Kanunu kapsamında terörle ilgili suçlamalarla yargılanmaları, ifade özgürlüğünün baskı altına alınması ve Kıvanç Ersoy, Muzaffer Kaya ve Esra Mungan gibi akademisyenlerin karşılaştığı tehditler bulunmaktadır. Raporda ayrıca hükümetin, Kürt haklarını destekleyen faaliyetleri terör kapsamına alacak şekilde terör yasalarını genişletme teklifleri de belirtilmektedir. |
|
Özel Prosedürler İletişimi - Feza Medya Grubu, Zaman Gazetesi, Today's Zaman, Cihan Haber Ajansı |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
- |
— |
2016-03-08 |
AL TUR 2/2016 |
|
Türkiye'de bir medya grubunun hükümet tarafından ele geçirildiği iddiası. Alınan bilgilere göre, 4 Mart 2016 tarihinde çıkarılan bir mahkeme kararıyla, Zaman gazetesi, İngilizce kardeş yayını Today's Zaman ve iki televizyon kanalının da içinde bulunduğu Feza Medya Grubu, hükümetin kontrolü altına alındı. Bu, bildirildiğine göre Hükümeti eleştiren bir editoryal çizgi izleyen bir medya grubudur. Mahkeme kararının iddia edilen dayanağı, medya grubunun yasadışı bir şekilde terör örgütünü finanse etmesidir. Kararın Türkiye'de medya özgürlüğü üzerindeki etkisinden endişe duyuluyor. |
|
Özel Prosedürler İletisi – Güneydoğu Türkiye'de Sağlık ve Yaşam Hakları İhlalleri İddiaları |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
- |
16 Ağustos 2015'ten beri, devam etmekte |
2016-01-21 |
UA TUR 1/2016 |
|
İleti, Ağustos 2015'ten beri devam eden sokağa çıkma yasakları sırasında güneydoğu Türkiye'de sağlık hizmetlerine erişimin engellenmesi ve sağlık çalışanlarına ve sivillere yönelik saldırılar, cinayetler iddialarını ele almaktadır. İletide özellikle PKK ile bağlantılı Vatansever Devrimci Gençlik Hareketi (YDG-H) ile güvenlik güçleri arasındaki çatışmalar vurgulanmaktadır. Endişeler arasında tıbbi yardıma erişimin engellenmesi, acil servislerin engellenmesi sonucu ölümler ve uzun süren sokağa çıkma yasakları ile kıtlıkların sağlık durumunu kötüleştirmesi yer almaktadır. |
|
Özel Prosedürler Yazışı – Güneydoğu Türkiye'deki Çatışmalarda İddia Edilen Ölümler |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
- |
Temmuz 2015'ten itibaren, devam etmekte |
2015-12-24 |
UA TUR 5/2015 |
|
Yargısız, özet ya da keyfi infazlar Özel Raportörü, Temmuz 2015'ten beri Türkiye'nin güneydoğusunda Türk güvenlik güçleri ile PKK bağlantılı Yurtsever Devrimci Gençlik Hareketi (YDG-H) arasında yaşanan çatışmalarda iddia edilen ölümlerle ilgili endişelerini dile getirmiştir. Yazışma, uzun sokağa çıkma yasakları, ağır silah kullanımı, hareket ve sağlık yardımı kısıtlamaları ile kadın, çocuk ve yaşlı sivillerin hayatını kaybettiğine dair raporları vurgulamaktadır. Ayrıca yetkililerin soruşturma yapmadığı ve failleri hesap vermediği belirtilmiştir. |
|
Özel Prosedürler İletişimi – Avukat Tahir Elçi’nin Öldürülmesi ve İlgili İnsan Hakları Endişeleri |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Tahir Elçi, David Kaye, Mónica Pinto, Christof Heyns |
28 Kasım 2015 |
2015-12-01 |
UA TUR 4/2015 |
|
Bu iletişim, Diyarbakır Barosu Başkanı ve tanınmış insan hakları avukatı Tahir Elçi’nin 28 Kasım 2015’te öldürülmesini konu almaktadır. Elçi, Türk güvenlik güçleri ile PKK arasındaki şiddetin sona erdirilmesi çağrısında bulunduğu bir basın açıklamasının ardından vurularak hayatını kaybetmiştir. Ölümünün tam koşulları belirsizdir. Yetkililer, kapsamlı ve bağımsız bir soruşturma yapmaya çağrılmaktadır. Olay, insan hakları savunucularının özgürlükleri ve genel insan hakları durumu üzerinde olumsuz etkiler doğurma endişesi yaratmaktadır. |
|
Özel Prosedürler İletisi – Türkiye'nin Irak'taki PKK'ya Karşı Hava Saldırılarında İddia Edilen Sivil Ölümler |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Christof Heyns, Ben Emmerson |
Temmuz - Ağustos 2015 |
2015-09-21 |
AL TUR 2/2015 |
|
Sivil ölümlerle sonuçlandığı iddia edilen Türkiye'nin Irak'taki PKK hedeflerine yönelik hava saldırıları hakkında, özel raportörler Türkiye Hükümeti'ne yasa dışı saldırılar ve sivil kayıplar konusunda başvurdu. İletişimde Temmuz ve Ağustos 2015'te Kandil Dağları'nda gerçekleşen olaylar, Zergel köyünde PKK ile ilişkili olmayan sekiz sivilin öldürülmesi dahil olmak üzere, kuvvetin ayrım gözetmeksizin kullanılması ve uluslararası insan hakları ile insancıl hukukun ihlal edilmesi yönünde ciddi kaygılar dile getirildi. |
|
Özel Prosedürler İletişimi – Türkiye'de Gazetecilerin Keyfi Tutuklanması |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Jake Hanrahan, Phillip Pendlebury, Mohammed Ismael Rasool, Kevin Sutcliffe |
27 Ağustos 2015'ten 4 Eylül 2015 itibarıyla devam etmekte |
2015-09-04 |
UA TUR 3/2015 |
|
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri tarafından yapılan bu iletişim, Türkiye'nin Diyarbakır ilinde üç gazetecinin—Jake Hanrahan, Phillip Pendlebury ve Mohammed Ismael Rasool—tutuklanması ve gözaltına alınmasını konu almaktadır. PKK ile yaşanan çatışmaları çekerken terör örgütüne yardım suçlamasıyla karşı karşıya kalmışlardır. Mektup, keyfi gözaltı ve ifade özgürlüğü hakkının kullanımıyla ilgili suçlamalar konusunda ciddi endişe ifade etmekte ve uluslararası insan hakları normlarının ihlalini vurgulamaktadır. |
|
Evrensel Periyodik İnceleme - Türkiye - İkinci Döngü - Sonuç ve/veya önerilere ilişkin görüşler, gönüllü taahhütler
ve incelenmekte olan Devlet tarafından sunulan cevaplar |
Evrensel Periyodik İnceleme Çalışma Grubu |
- |
— |
2015-06-10 |
A/HRC/29/15/Add.1 |
|
Bu belge, Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi'nin 2015'teki İkinci Döngü Evrensel Periyodik İnceleme (UPR) sürecinde Türkiye'nin Ocak 2015'te sunulan tavsiyelere verdiği yanıtları içeren bir ek rapordur. Türkiye, bazı tavsiyeleri kabul etmiş, bazılarını uygulamış ve yasaları veya politikalarıyla uyumsuz bulduğu tavsiyeleri reddetmiştir. Temel konular arasında ifade özgürlüğü, azınlık hakları, ayrımcılıkla mücadele önlemleri ve mülteci politikaları yer almaktadır. Türkiye, yargı reformları ve ayrımcılıkla mücadele girişimleri gibi reformlarını vurgularken, hukuki çerçevesinin uluslararası standartlara uygun olduğunu savunmaktadır. Terörle mücadele yasaları ve ifade özgürlüğü düzenlemelerinin kapsamına ilişkin bazı endişeler reddedilmiştir. |
|
Evrensel Periyodik İnceleme - Türkiye - İkinci Döngü - Çalışma Grubu Raporu |
Evrensel Periyodik İnceleme Çalışma Grubu |
- |
— |
2015-05-13 |
A/HRC/29/15 |
|
2015 Türkiye Evrensel Periyodik İncelemesi (UPR), Türkiye’nin yargı bağımsızlığını, cinsiyet eşitliğini ve ifade ile toplanma özgürlüklerini güçlendirmeye yönelik anayasal değişikliklerini ve yasal reformlarını vurgulamıştır. Ombudsmanlık ve Ulusal İnsan Hakları Kurumu’nun (NHRI) kurulması gibi insan haklarını güçlendirme girişimleri öne çıkmıştır. Ancak, medya üzerindeki kısıtlamalar, yargı bağımsızlığına müdahaleler ve protestolar sırasında aşırı güç kullanımı gibi konularda endişeler dile getirilmiştir. Türkiye, aile içi şiddet ve ayrımcılıkla mücadeleye yönelik önlemleri içeren birçok tavsiyeyi kabul ederken, Roma Statüsü’nün onaylanması ve dini azınlıkların haklarının genişletilmesi gibi önerileri reddetmiştir. İnceleme, Türkiye’nin uluslararası insan hakları standartlarına daha fazla uyum sağlaması gerektiğine işaret etmiştir. |
|
Taraf Devletler Tarafından Sözleşmenin 19. Maddesi Uyarınca Sunulan Raporların Değerlendirilmesi Opsiyonel Raporlama Prosedürüne Göre 2014 Yılında Sunulması Gereken Dördüncü Dönemsel Raporlar |
İşkenceye Karşı Komite |
- |
— |
2015-01-26 |
CAT/C/TUR/4 |
|
Doküman, Türkiye'nin adli süreçlerde adalet ve şeffaflığı sağlamak amacıyla gerçekleştirdiği çeşitli hukuki, idari ve insani düzenlemeleri detaylı şekilde ele alıyor. Öne çıkan konular arasında Kıbrıs'taki kayıp kişilerin CMP ve MPU çerçevesinde ele alınması, iltica ve gözaltı konularında düzenlemeler ve adımlar yer alıyor. Ayrıca, Türkiye'nin insan hakları standartlarına uyum sağlaması, Türk İnsan Hakları Kurumu ve Ombudsmanlık Kurumu'nun kurulması gibi konular vurgulanıyor. Kayıp kişilerin ailelerine destek ve insan hakları ihlallerinin ele alınması önemli bir yer tutuyor. |
|
Özel Prosedürler İletişimi - Hidayet Karaca, Ekrem Dumanlı |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Hidayet Karaca, Ekrem Dumanlı |
— |
2015-01-16 |
UA TUR 1/2015 |
|
Belge, 14 Aralık 2014'te Türkiye'de aralarında Samanyolu TV CEO'su Hidayet Karaca ve Zaman gazetesi genel yayın yönetmeni Ekrem Dumanlı'nın da bulunduğu 31 kişinin tutuklanmasını ve gözaltına alınmasını vurgulamaktadır. Tutuklamalar, Türk hükümeti tarafından yönetimi devirmeye çalışmakla suçlanan Gülen hareketiyle bağlantılı oldukları iddialarıyla ilişkilendirilmiştir. Karaca’ya terör örgütü liderliği, Dumanlı’ya ise hükümet karşıtı makaleler yayınlama suçlamaları yöneltilmiştir. Birleşmiş Milletler Özel Raportörleri, suçlamaları destekleyen güvenilir kanıtların eksikliği, keyfi tutuklama, ifade özgürlüğü ve örgütlenme özgürlüğü ile ilgili ICCPR'nin (Medeni ve Siyasi Haklar Uluslararası Sözleşmesi) 9, 19 ve 22. Maddelerinin ihlalleri ve hukuki sürecin inkârı, özellikle de hukuki danışmanlık erişiminin kısıtlanması ve suçlamaların açıklanmaması konularında endişelerini dile getirmiştir. Türkiye’ye adil yargılamaların sağlanması, medya özgürlüğünün korunması ve muhalefetin suç haline getirilmesinin önlenmesi çağrısında bulunmuşlardır. |
|
Türkiye'de İnsan Hakları Savunucularının İddia Edilen Keyfi Tutuklanması ve Yargısal Tacizi |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Human rights defenders, IHD members |
2014 |
2014-12-19 |
UA TUR 4/2014 |
|
Bu iletişim, İnsan Hakları Derneği (İHD) üyeleri de dahil olmak üzere Türkiye'deki bazı insan hakları savunucularının iddia edilen keyfi tutuklanması ve yargısal tacizini ele almaktadır. Bu kişilerin barışçıl insan hakları faaliyetleri nedeniyle hedef alındığı ve terörle mücadele yasaları kapsamında suçlamalarla karşılaştığı bildirilmektedir. Özgürlük hakkı, ifade özgürlüğü ve insan hakları savunucularının korunmasına ilişkin endişeler dile getirilmiştir. |
|
Evrensel Periyodik İnceleme - Türkiye - İkinci Döngü - BM Bilgilerinin Derlenmesi |
Evrensel Periyodik İnceleme Çalışma Grubu |
- |
— |
2014-11-12 |
A/HRC/WG.6/21/TUR/2 |
|
Bu rapor, ilgili devletin gözlemleri ve yorumları da dahil olmak üzere, antlaşma organlarının ve özel prosedürlerin raporlarında, Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği’nin raporlarında ve diğer ilgili Birleşmiş Milletler resmi belgelerinde yer alan bilgilerin bir derlemesidir. Kelime sınırları nedeniyle özet bir şekilde sunulmuştur. Tam metinler için lütfen referans verilen belgelere bakınız.
Rapor, Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği Ofisi'nin kamuya açık raporlarında ve açıklamalarında yer alanlar dışında herhangi bir görüş, yorum veya öneri içermemektedir. İnsan Hakları Konseyi'nin 17/119 sayılı kararında kabul edilen genel yönergelere uygun olarak hazırlanmıştır. Burada yer alan bilgiler dipnotlarla sistematik bir şekilde referanslandırılmıştır. Rapor, incelemenin periyodikliği ve bu süre zarfındaki gelişmeler dikkate alınarak hazırlanmıştır.
|
|
Evrensel Periyodik İnceleme - Türkiye - İkinci Döngü - İnsan Hakları Konseyi'nin 16/21 Sayılı Kararının Ekindeki 5. Paragrafa Uygun Olarak Sunulan Ulusal Rapor |
Evrensel Periyodik İnceleme Çalışma Grubu |
- |
— |
2014-10-30 |
A/HRC/WG.6/21/TUR/1 |
|
Türkiye’nin 2015 Evrensel Periyodik İncelemesi, insan haklarında olumlu ayrımcılığı sağlayan anayasal değişiklikler, adil yargılanma hakkını güçlendiren yargı reformları ve azınlıklar, kadınlar ve çocuklar için genişletilmiş korumaları içeren kapsamlı reformları vurguladı. Ombudsmanlık Kurumu ve Türkiye İnsan Hakları Kurumu gibi önemli kurumlar kuruldu, eğitim, şiddetle mücadele ve ifade özgürlüğü alanında önemli adımlar atıldı. Türkiye, uluslararası iş birliği ve devam eden reformlarla insan haklarını ilerletme taahhüdünü sürdürmektedir. |
|
Evrensel Periyodik İnceleme - Türkiye - İkinci Döngü - Paydaşların Türkiye ile ilgili Bildirimlerinin Özeti |
Evrensel Periyodik İnceleme Çalışma Grubu |
- |
— |
2014-10-27 |
A/HRC/WG.6/21/TUR/3 |
|
Mevcut rapor, Evrensel Periyodik İnceleme'ye ilişkin 28 paydaşın sunumlarının bir özetidir. İnsan Hakları Konseyi'nin 17/119 sayılı kararında kabul edilen genel yönergelere uygun olarak hazırlanmıştır. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği Ofisi'nin (OHCHR) herhangi bir görüş, öneri veya değerlendirmesini içermemekte ve belirli iddialar ile ilgili herhangi bir yargı ya da karar vermemektedir. Burada yer alan bilgiler dipnotlarla sistematik olarak referanslandırılmış olup, mümkün olduğunca orijinal metinlerde değişiklik yapılmamıştır. İnsan Hakları Konseyi'nin 16/21 sayılı kararı uyarınca, uygun olduğu durumlarda, incelenen Devletin Paris İlkeleri'ne tam uyum içinde akredite edilmiş ulusal insan hakları kurumu tarafından yapılan katkılara ilişkin ayrı bir bölüm sağlanmıştır. Alınan tüm sunumların tam metinleri OHCHR'nin internet sitesinde mevcuttur. Rapor, incelemenin periyodikliği ve bu süre zarfındaki gelişmeler dikkate alınarak hazırlanmıştır. |
|
Özel Prosedürler İletisi – Türkiye'de Twitter Engeli ve İnternet Kısıtlamaları |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Recep Tayyip Erdoğan |
Şubat–Mart 2014 |
2014-03-27 |
AL TUR 3/2014 |
|
İletişim, Türkiye'de internet kısıtlamalarına olanak tanıyan mevzuat ve Mart 2014'te yerel seçimler öncesinde hükümete yönelik eleştirilerin ardından Twitter'ın engellenmesiyle ilgili endişeleri ele almaktadır. Yetkililere mahkeme kararı olmadan içerik engelleme yetkisi veren 5651 sayılı Kanun'daki değişikliklere dikkat çekilmekte ve 20 Mart 2014'te yolsuzluk iddialarının yayımlanmasının ardından Twitter erişiminin engellendiği bildirilmiştir. Ankara idari mahkemesi daha sonra Twitter erişiminin yeniden sağlanması için geçici bir karar almıştır. Yetki sahipleri, seçim sürecinde ifade özgürlüğü ve barışçıl toplanma hakkı üzerindeki etkiler konusunda endişelerini dile getirmiştir. |
|
Özel Prosedürler İletisi – Van Depremi Sonrası Zorunlu Tahliyeler ve Konut Hakları |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
- |
23 Ekim 2011'den en az Eylül 2013'e kadar |
2014-02-27 |
AL TUR 2/2014 |
|
Hazırlanan bu ileti, 2011 Van depremi sonrası doğu Türkiye'deki yaklaşık 60.000 kişinin evsiz kalmasıyla ilgili yeterli konut üzerine Özel Raportör tarafından hazırlanmıştır. Rapor, geçici konteyner kentlerinde kalan yaklaşık 110 ailenin zorunlu tahliye edilmesi, yetersiz alternatif konut sağlanması ve su ile elektrik kesilmesi gibi zorlayıcı uygulamalarla ilgili endişeleri vurgulamaktadır. İleti, Türkiye hükümetinin zorunlu tahliyelerde konut hakkı ve yasal süreçlere riayet etme uluslararası insan hakları yükümlülüklerini hatırlatmaktadır. |
|
Özel Prosedürler İletişimi – Türkiye'de Yargı Bağımsızlığına Müdahale ve Yolsuzluk Soruşturmaları |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Fethullah Gülen, Prime Minister, Minister of Justice, Chief Public Prosecutor of Istanbul |
17 Aralık 2013 - 15 Şubat 2014 |
2014-02-21 |
AL TUR 1/2014 |
|
Bu ileti, Aralık 2013'ten itibaren Türkiye'deki yolsuzluk soruşturmalarına karışan hâkimler ve savcılar üzerindeki müdahale ve yıldırma girişimleriyle ilgili endişeleri ele almaktadır. Yüksek Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSYK) üzerinde yürütme kontrolünü artıran ve Fethullah Gülen ile ilişkilendirilen yargı aktörlerine yönelik baskıyı içeren bir yasa tasarısının kabulü vurgulanmaktadır. Özel Raportör, bu gelişmelerin yargı bağımsızlığı ve güçler ayrılığı ilkesini zayıflatabileceği konusunda uyarıda bulunmuştur. |
|
Özel Prosedürler Yazışı – Türkiye'de Sakran Hapishanesinde Çocuk Mahkumlara İşkence ve Kötü Muamele |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
- |
devam ediyor |
2013-12-24 |
UA TUR 6/2013 |
|
Bu yazışma, Türkiye'nin İzmir ilinde bulunan Sakran Çocuk Hapishanesinde tutulan çocuk mahkumlara yönelik işkence ve kötü muamele iddialarına ilişkindir. Çocukların şiddetli dövülme, uzun süreli tek kişilik hücre cezaları, tıbbi bakımın reddedilmesi, zorla ilaç verilmesi ve cinsel istismar iddialarına maruz kaldığı bildirilmektedir. Şikayetlere rağmen ceza soruşturmalarının başlatılmaması, çocukların fiziksel ve zihinsel sağlığı konusunda ciddi endişeler yaratmaktadır. |
|
Özel Prosedürler İletisi – Türkiye'de Bağımsız Acil Sağlık Hizmetlerinin Suç Sayılması |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
- |
Haziran 2013, devam eden yasama süreci |
2013-12-03 |
AL TUR 5/2013 |
|
Özel Raportör, Türkiye’de bağımsız acil tıbbi bakım sağlamayı suç sayan ve Sağlık Bakanlığına sağlık hizmetleri üzerinde geniş yetkiler veren bir taslak sağlık yasası ile ilgili endişelerini dile getirmektedir. Yasa, gösterilerde gönüllü acil sağlık hizmeti veren tıbbi personeli hedef almakta, mevcut yasal ve etik standartları ihlal etmekte ve hasta gizliliği ile tıbbi etiği tehdit etmektedir. Yazışmada Türk hükümetinden sağlık hakkının korunması için alınan önlemler hakkında bilgi talep edilmektedir. |
|
Özel Prosedürler İletişimi – Türkiye'de Terörle Mücadele Operasyonlarında Avukatların Tutuklanması ve Gözaltılarına İlişkin |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Bekir Kaya, Cengiz Çiçek, Dogan Erbas, Emran Emekçi, Hatice Korkut, Ibrahim Bilmez, Ömer Günes, Faik Özgür Erol, Mehmet Sani Kizilkaya, Asya Ülker, Mehdi Öztüzün, Muharrem Sahin, Mehmet Bayraktar, Sebahattin Kaya, Bedri Kuran, Fuat Çosacak, Cengiz Kapmaz |
Kasım 2011'den 2013 itibarıyla devam etmekte |
2013-08-14 |
UA TUR 4/2013 |
|
Bu iletişim, Türkiye'de terörle mücadele operasyonları sırasında avukatların tutuklanması, gözaltına alınması ve cezai kovuşturulmasıyla ilgili endişeleri ele almaktadır, özellikle Kürt Toplumlar Birliği (KCK) davası kapsamında. Hükümlü PKK üyelerini savunan birçok avukat, KCK üyesi veya lideri olmakla suçlanmış ve Temmuz 2012'den itibaren uzun süren toplu davalara tabi tutulmuştur. Özel Prosedürler, avukatların mesleki görevlerini yerine getirmeleri nedeniyle keyfi gözaltı riski olduğunu vurgulamakta ve Türk Hükümeti'ni özgürlük ve adil yargılanma haklarını korumaya çağırmaktadır. |
|
Özel Prosedürler İletisi – Türkiye’de Barışçıl Göstericilere Karşı Orantısız Güç Kullanımı |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Mehmet Ayvalıtaş, İrfan Tuna, Abdullah Cömert, Mustafa Sarı |
28 Mayıs 2013 - devam ediyor |
2013-06-14 |
UA TUR 3/2013 |
|
Bu ileti, 28 Mayıs 2013'te İstanbul Gezi Parkı'nda başlayan barışçıl gösteriler sırasında kolluk kuvvetlerinin uyguladığı iddia edilen orantısız güç kullanımını ele almaktadır. Talepler, göz yaşartıcı gaz, tazyikli su, plastik mermi kullanımı ve binlerce kişinin yaralanması ile birkaç kişinin ölümü ile sonuçlanan tutuklamaları içermektedir. Gösteriler, kentsel dönüşüm planlarına ve zorunlu tahliyelere karşıdır ve gözaltındakilere işkence ve kötü muamele bildirilmektedir. İleti, uluslararası insan hakları hukuku kapsamında barışçıl toplanma ve ifade özgürlüğünün korunmasını talep etmektedir. |
|
Özel Prosedürler Yazısı – Bayan Khadijeh Mohibati için Sınır Dışı ve Ölüm Cezası Riski |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Khadijeh Mohibati |
2007-2013 |
2013-03-27 |
UA TUR 2/2013 |
|
İletişim metni, 28 Mart 2013 tarihinde İran'a sınır dışı edilme riski taşıyan İranlı sığınmacı Bayan Khadijeh Mohibati'nin durumunu ele almaktadır. İslam'dan Hristiyanlığa geçen Mohibati, dönüşümü ve zorlayıcı olmayan dini inancını yayma faaliyetleri nedeniyle İran kanunlarına göre işkence ve idam riski altındadır. BM Özel Raportörleri, dini özgürlük hakkı ile işkence ve keyfi infazların yasaklanmasını içeren uluslararası insan hakları hukuku ihlali konusunda endişelerini ifade etmektedir. |
|
Özel Prosedürler Yazısı – Türkiye'de İnsan Hakları Avukatlarının Tutuklanması ve Mahkûmiyeti |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Filiz Kalayci, Hasan Anlar, Halil Ibrahgim Vargün, Murat Vargün, Tugay Bek, Sevil Araci Bek, Selçuk Kozagaçli, Taylan Tanay, Efkan Bolaç, Güçlü Sevimli, Güray Dag, Gulvin Aydin, Serhan Arikanoglu, Zeki Rüzgar, Ebru Timtik, Barkin Timtik, Naciye Demir, Günay Dag, Sükriye Erden, Nazan Betül Vangölü Kozagaçli |
2009-2013 |
2013-03-15 |
UA TUR 1/2013 |
|
Bu yazı, Türkiye'de yirmi insan hakları avukatının tutuklanması, gözaltına alınması ve mahkûm edilmesi konusunu ele almaktadır. İnsan Hakları Derneği (İHD) ve Çağdaş Hukukçular Derneği (ÇHD) ile ilişkili olan bu avukatlar, yasadışı silahlı örgüt üyeliği veya destek verme suçlamalarıyla karşı karşıyadır. Vakalar, terörle mücadele yasalarının geniş yorumlanması ve avukatların uygun yasal temsil olmadan gözaltına alınması gibi usul ihlalleri endişeleri içermektedir. Verilen cezalar yedi buçuk yıla kadar değişmektedir. |
|
Özel Prosedürler İletisi – Türkiye’de İnsan Hakları Savunucusu Cemal Bektas’ın Gözaltı ve Yargılanması |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Cemal Bektas |
2011-2012 |
2012-08-09 |
UA TUR 6/2012 |
|
İleti, Türkiye’de zorla kayıplarla ilgilenen Yakay-der başkanı Sayın Cemal Bektas’ın gözaltı ve yargılanması iddialarını konu almaktadır. İletide, adil yargılanma haklarının kısıtlanması; tercüman erişiminin olmaması, savunma süresinin sınırlı olmasından ve kapalı duruşma ortamından endişe duyulmuştur. Vaka, Koma Civaken Kurdistan (KCK) ile bağlantılı suçlamalar ve Silahlı örgüt üyeliği iddialarını içermektedir. İleti, insan hakları savunucularının korunması ve adil yargılamaların sağlanması gerekliliğini vurgulamaktadır. |
|
Özel Prosedürler İletişimi – Türkiye'de İnsan Hakları Savunucularının Tutuklanması ve Gözaltına Alınması |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Osman Isci, Yunus Akil, Belgizar Sazak, Mehmet Arda, Mehmet Siddik Akin, Izzettin Alpergin, Yilmaz Yildirimci, Sakine Esen Yilmaz, Nihat Kilinçalp, Metin Vuranok, Erdal Turan, Ferruh Çelik, Hanim Koçyigit, Seyran Sik, Mehmet Sezgin Ibin, Mustafa Bozan, Aykut Erhan Turgut, Deniz Bozbey, Sibel Anil, Erdal Yilmaz, Bekir Gürbüz, Tarik Kaya, Çerkez Aydın, Veysel Özhekdi, Hasan Örgün, Şerif İldoğan, Mehmet Bozgeyik, Fikret Çalağan |
25 Haziran 2012 – iletişim tarihi itibarıyla devam etmekte |
2012-07-04 |
UA TUR 5/2012 |
|
Bu ileti, 25 Haziran 2012'de Türkiye'de birçok insan hakları savunucusu ve sendika üyesinin tutuklanması ve gözaltına alınmasını konu almaktadır. Operasyon, çeşitli sendikalara bağlı çok sayıda ev ve ofis baskınlarını içermiş ve iddia edilen bir terörist ağını çökertmeyi amaçlamıştır. Bu tutuklamaların, bireylerin temel özgürlüklerini meşru şekilde kullanmaları ve özellikle Kürt meselesine ilişkin muhalif görüşleriyle bağlantılı olduğu endişesi dile getirilmiştir. Yazışmada, tutukluların özgürlük ve adil yargılanma haklarının korunması çağrısı yapılmaktadır. |
|
Özel Prosedürler Yazışması – Türkiye’nin Afet Riski Kanununun Konut Haklarına Etkilerine Dair Endişeler |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
- |
Mayıs 2012 |
2012-05-29 |
AL TUR 4/2012 |
|
Adequate Konut Özel Raportörü, 18 Mayıs 2012’de kabul edilen Afet Riski Altındaki Alanların Dönüşümü Kanunu tasarısıyla ilgili olarak Türk Hükümetine endişelerini iletmiştir. Yazışmada, yasanın belirsiz tanımları, hukuki kesinlik eksikliği ve yetersiz katılım nedeniyle altı milyondan fazla hane halkını etkileyebilecek zorla tahliyeler ve konut hakkı ihlalleri yaşanabileceği vurgulanmaktadır. Etkilenenler için katılım, itiraz ve tazminat mekanizmalarının bulunmaması dikkat çekilmektedir. |
|
Özel Prosedürler İletisi – Uludere Hava Saldırısı ve Sivil Ölümler |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Çetin Encü, Bedran Encü, Erkan Encü, Sivan Encü, Mehmet Encü, Bilal Encü, Aslan Encü, Adem Ant, Savas Encü, Orhan Encü, Celal Encü, Fadil Encü, Mahsum Encü, Servan Encü, Cemal Encü, Cihan Encü, Vedat Encü, Serhat Encü, Salih Encü, Özcan Uysal, Hüseyin Encü, Nevzat Encü, Hamza Encü, M. Ali Tosun, Selam Encü, Zeydin Encü, Yüksel Ürek, Salih Ürek, Nadir Alma, Seyithan Enç, Fikret Encü, Hüsnü Encü, Osman Kaplan, Selahattin Encü, Selman Encü, Recep Tayyip Erdoğan |
28 Aralık 2011’den devam ediyor |
2012-02-22 |
AL TUR 3/2012 |
|
BM Özel Prosedürleri tarafından yapılan bu ileti, 28 Aralık 2011'de Şırnak'ın Uludere ilçesinde Türk Hava Kuvvetleri tarafından gerçekleştirilen hava saldırısında 35 sivilin, bunların arasında 17 çocuk olmak üzere hayatını kaybetmesine dair endişeleri dile getirmektedir. Kurbanlar, Irak'tan Türkiye'ye mal taşırken F-16 savaş uçakları tarafından hedef alınmıştır. Ambulansların bölgeye erişiminin engellenmesi ve acil yardım yapılmaması iddiaları vardır; bu durum, terörle mücadele operasyonlarında zorunluluk, orantılılık ve sivillerin korunması gibi uluslararası ilkelere uyulup uyulmadığı konusunda kaygılar yaratmaktadır. |
|
Özel Prosedürler İletisi – Diyarbakır’daki STK’lara Yönelik İddialı Kanunsuz Baskın |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
- |
13 Ocak 2012 |
2012-02-08 |
AL TUR 2/2012 |
|
Barışçıl toplanma ve insan hakları savunucuları konusunda Özel Raportörler, 13 Ocak 2012’de Diyarbakır’da anti-terör polisince birçok STK’ya yönelik kanunsuz olduğu iddia edilen arama ve baskınla ilgili endişelerini dile getirmiştir. Etkilenen örgütler arasında İHD, KESK, Eğitim-Sen, Kurd-Der ve Tuhay-Der bulunmaktadır. Baskına ilişkin arama emrinin yasalara uygun olarak verilmediği bildirilmekte olup, operasyonun Kürt hakları için çalışan insan hakları savunucularına yönelik devam eden bir taciz kampanyasının parçası olduğu iddia edilmektedir. |
|
Özel Prosedürler İletişimi – Türkiye'de Kürt Avukatların Tutuklanması ve Gözaltına Alınması |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Asya Ülker, Aydın Oruç, Bedri Kuran, Cemal Demir, Cemo Tüysüz, Davut Uzunköprü, Doğan Erbaş, Fuat Çoşacak, Hüseyin Çalışçı, Mehmet Bayraktar, Mehmet Deniz Büyük, Mehmet Nuri Deniz, Mehmet Sani Kızılkaya, Mensur Işık, Mizgin Irgat, Muharrem Şahin, Mehdi Öztüzün, Mustafa Eraslan, Osman Çelik, Sebahattin Kaya, Serkan Akbaş, Servet Demir, Şakir Demir, Şaize Önder, Veysel Vesek, Yaşar Kaya, Cengiz Çiçek, Faik Özgür Erol, Hatice Korkut, İbrahim Bilmez, Ömer Güneş, Emran Emekçi, Mehmet Sabir Tas, Mahmut Alınak, Fırat Aydınkaya, Mehmet Ayata, Nevzat Anuk, Nezahat Paşa Bayraktar, Yalçın Sarıtaş, Ümit Sisligün, Sebahat Zeynep Arat |
22 Kasım 2011'den devam ediyor |
2012-02-02 |
UA TUR 1/2012 |
|
Bu iletişim, Türkiye'de Kürt Topluluklar Birliği'ne (KCK) bağlantılı olduğu iddia edilen 40 Kürt avukat ve hukuk çalışanının tutuklanması, gözaltına alınması ve cezai takibi ile ilgili endişeleri ele almaktadır. Avukatlar, yasa dışı örgüte üye olmak ve yönetmekle suçlanmaktadır. Yetki sahipleri, bu uygulamaların avukatların müvekkillerini savunma hakkı, özgürlük hakkı ve ifade özgürlüğü gibi hakları tehlikeye attığını, terörle mücadele kanununun geniş yorumlarına vurgu yaparak belirtmektedir. |
|
Özel Prosedürler Yazısı – Türkiye'de Pink Life LGBTT Üyelerinin Mahkumiyeti |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Buse Kiliçkaya, Selay Tunç, Naz Gudumen |
Haziran 2010 - Ekim 2011 |
2011-11-30 |
AL TUR 7/2011 |
|
Bu yazı, Ankara, Türkiye'deki Pink Life LGBTT Dayanışma Derneği üyeleri Buse Kiliçkaya, Selay Tunç ve Naz Gudumen'in mahkumiyetini ele almaktadır. Haziran 2010'da tutuklanmalarının ardından kamu görevlilerine karşı direnme ve hakaret suçlarıyla mahkûm edilmişlerdir. Tutuklamalar ve mahkumiyetlerin, cinsiyet kimlikleri ve cinsel yönelim ve cinsiyet kimliğine dayalı ayrımcılığa karşı barışçıl insan hakları savunuculuklarıyla bağlantılı olduğuna dair endişeler dile getirilmektedir. |
|
Özel Prosedürler İletisi – Türkiye’de İnsan Hakları Savunucuları ve Avukatlara Yönelik Tutuklamalar ve Ceza Davaları |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Ragip Zarakolu, Büsra Ersanli, Filiz Kalayci, Hasan Anlar, Halil İbrahim Vargün, Murat Vargün, Zeynep Ceren Bozpotrak, Deniz Zarakolu |
Ekim 2010 - devam ediyor |
2011-11-17 |
UA TUR 6/2011 |
|
Bu ileti, Türkiye'de terörle mücadele operasyonları kapsamında çeşitli insan hakları savunucuları ve avukatların tutuklanması, gözaltına alınması ve cezai suçlamalarla karşılaşmasına ilişkindir. Tutuklanan başlıca kişiler arasında Ragip Zarakolu ve Büsra Ersanlı yer almakta olup, Koma Ciwaken Kurdistan (KCK) üyeliği iddiasıyla suçlanmaktadırlar. Filiz Kalaycı ve Zeynep Ceren Bozpotrak gibi diğer avukatlar da benzer suçlamalarla karşı karşıyadır ve bu suçlamaların esas olarak mesleki faaliyetleri ve iletişimleri üzerine kurulu olduğu bildirilmektedir. Endişeler, bu işlemlerin barışçıl insan hakları ve ifade özgürlüğü faaliyetlerine misilleme niteliğinde olduğuna yöneliktir. |
|
Özel Prosedürler İletisi – Türkiye’de İnsan Hakları Savunucularının Keyfi Tutuklamaları İddiası |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Kemal Aydin, Selahattin Tekin, Cemal Bektas, Nahide Ormani |
Ekim 2011 |
2011-10-26 |
UA TUR 5/2011 |
|
Bu ileti, Türkiye’de Ekim 2011’de insan hakları savunucuları Kemal Aydın, Selahattin Tekin, Cemal Bektaş ve Nahide Ormani’nin iddia edilen tutuklamalarını ele almaktadır. Bahsi geçen kişiler, zorla kayıplar karşıtı derneklerin üyeleri olup barışçıl insan hakları faaliyetleri nedeniyle gözaltına alındıkları bildirilmektedir. Keyfi tutuklama, fiziksel ve psikolojik bütünlükleri ile bulundukları yerin şeffaf olmaması konusunda endişeler dile getirilmiştir. |
|
Özel Prosedürler İletisi – Türkiye'nin Şanlıurfa İlinde İnsan Hakları Savunucularının Tutuklanması ve Gözaltına Alınması |
Özel Prosedürler Yetki Sahipleri |
Müslüm Kina, Müslüm Çiçek, Cemal Babaoglu, Halit Sahin, Sitki Dehset, Veysi Özbingöl, Remziye Sahin, Yasin Öztürkoglu, Muharrem Erbey, Arslan Özdemir, Roza Erdede |
27 Eylül 2011 ve devam etmekte |
2011-10-13 |
UA TUR 4/2011 |
|
Bu ileti, 27 Eylül 2011 tarihinde Türkiye'nin Şanlıurfa ilinde 31 insan hakları savunucusu ve sendikacının gerçekleştirilen operasyonlar sonrası tutuklanmasını içermektedir. Şüpheliler, yasadışı bir örgüt lehine propaganda yapmak ve bu tür bir örgüt üyesi olmakla suçlanmış ve bu suçlamalar terörle mücadele yasaları kapsamında değerlendirilmiştir. Kişilerin fiziksel ve psikolojik bütünlüklerine yönelik endişeler ve terör suçlarının barışçıl insan hakları faaliyetlerine uygulanmasındaki geniş yorumlama eleştirilmektedir. |
|
Evrensel Periyodik İnceleme - Türkiye - Birinci Döngü - Sonuç ve/veya önerilere ilişkin görüşler, gönüllü taahhütler
ve incelenmekte olan Devlet tarafından sunulan cevaplar |
Evrensel Periyodik İnceleme Çalışma Grubu |
- |
— |
2010-09-15 |
A/HRC/15/13/Add.1 |
|
Bu belge, 2010 yılında BM İnsan Hakları Konseyi tarafından gerçekleştirilen Türkiye'nin Evrensel Periyodik İncelemesi'ne (UPR) ilişkin ek bir rapordur. Türkiye'nin çeşitli tavsiyelere verdiği yanıtları içermekte olup bazıları kabul edilmiş, bazıları uygulanmış ve ulusal önceliklere veya politikalarına uygun olmayanlar reddedilmiştir. Öne çıkan konular arasında uluslararası antlaşmaların onaylanması, ayrımcılık karşıtı yasaların geliştirilmesi, ifade özgürlüğü, dini haklar ve azınlık meseleleri bulunmaktadır. Mülteci hakları üzerindeki coğrafi sınırlamanın kaldırılması veya belirli yasaların değiştirilmesi gibi öneriler, ulusal egemenlik veya devam eden yasal düzenlemeler gerekçesiyle kabul edilmemiştir. Eğitim, ayrımcılıkla mücadele ve iltica düzenlemelerindeki ilerlemeler, uluslararası standartlarla uyum çabalarını yansıtmaktadır. |
|
Evrensel Periyodik İnceleme - Türkiye - Birinci Döngü - Çalışma Grubu Raporu |
Evrensel Periyodik İnceleme Çalışma Grubu |
- |
— |
2010-06-17 |
A/HRC/15/13 |
|
İnsan Hakları Konseyi'nin 15. oturumunda Türkiye'nin Evrensel Periyodik İnceleme (EPİ) süreci kapsamında insan hakları alanındaki ilerlemeleri değerlendirildi. Türkiye, anayasa değişiklikleri, yasama reformları ve uluslararası standartlara uyum gibi ilerlemelerini sundu; idam cezasının kaldırılması ve işkenceyle mücadele gibi konularda gelişmeler kaydedildiği vurgulandı. İncelemede, kadınlara yönelik şiddet, azınlık hakları ve ifade özgürlüğü gibi alanlardaki zorluklar ele alınırken, eğitim ve yargı reformlarındaki ilerlemeler övüldü. Öneriler arasında ulusal bir insan hakları kurumunun kurulması, ayrımcılıkla mücadele ve azınlıkların korunmasının güçlendirilmesi yer aldı. Türkiye, reformları sürdürme kararlılığını ifade ederek önerileri değerlendireceğini taahhüt etti. |
|
Evrensel Periyodik İnceleme - Türkiye - Birinci Döngü - İnsan Hakları Konseyi’nin 5/1 Sayılı Kararının Ekindeki 15 (a) Maddesine Uygun Olarak Sunulan Ulusal Rapor |
Evrensel Periyodik İnceleme Çalışma Grubu |
- |
— |
2010-02-22 |
A/HRC/WG.6/8/TUR/1 |
|
Türkiye’nin Evrensel Periyodik İnceleme kapsamında sunduğu ulusal rapor, 2001’den itibaren insan haklarında kaydedilen ilerlemeleri ele alıyor. Raporda idam cezasının kaldırılması, eşitlik ilkesinin güçlendirilmesi, ifade özgürlüğünün genişletilmesi ve ayrımcılıkla mücadele düzenlemeleri gibi önemli reformlar vurgulanıyor. Ayrıca yargı reform stratejisi, insan hakları eğitimi, işkenceye karşı sıfır tolerans politikası ve çocuklar, kadınlar ve engelli bireyler için politikalar ele alınıyor. Uluslararası insan hakları mekanizmalarıyla iş birliği, iltica politikaları ve insan ticaretiyle mücadele konularında yapılan çalışmalar da raporda yer alıyor. Hükümet, ulusal yasaların uluslararası insan hakları standartlarıyla uyumlu hale getirilmesine kararlıdır. |
|
Evrensel Periyodik İnceleme - Türkiye - Birinci Döngü - BM Bilgilerinin Derlenmesi |
Evrensel Periyodik İnceleme Çalışma Grubu |
- |
— |
2010-02-19 |
A/HRC/WG.6/8/TUR/2 |
|
Bu rapor, taraf organlarının raporları, özel prosedürler, ilgili devletin gözlemleri ve yorumları dahil olmak üzere, diğer ilgili resmi Birleşmiş Milletler belgelerinde yer alan bilgilerin bir derlemesidir. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği Ofisi'nin (OHCHR), kamuya açık raporlarında yer alanlar dışında herhangi bir görüş, öneri veya yorumu içermemektedir. İnsan Hakları Konseyi tarafından kabul edilen genel yönergelere uygun bir yapı izlemektedir. Burada yer alan bilgiler, dipnotlarda sistematik olarak referanslandırılmıştır. Rapor, incelemenin ilk döngüsünün dört yıllık periyodikliği dikkate alınarak hazırlanmıştır. Güncel bilgilerin bulunmadığı durumlarda, mevcut en son raporlar ve belgeler dikkate alınmış, ancak bunlar eski değilse göz önünde bulundurulmuştur. Bu rapor yalnızca resmi Birleşmiş Milletler belgelerinde yer alan bilgileri derlediği için, belirli konularla ilgili bilgi eksikliği veya odaklanmama, bir sözleşmenin onaylanmamış olması ve/veya uluslararası insan hakları mekanizmalarıyla düşük düzeyde etkileşim veya iş birliğinden kaynaklanıyor olabilir. |
|
Evrensel Periyodik İnceleme - Türkiye - Birinci Döngü - Paydaşların Türkiye ile ilgili Bildirimlerinin Özeti |
Evrensel Periyodik İnceleme Çalışma Grubu |
- |
— |
2010-02-17 |
A/HRC/WG.6/8/TUR/3 |
|
Bu rapor, evrensel periyodik inceleme kapsamında 25 paydaşın sunumlarının bir özetidir. İnsan Hakları Konseyi tarafından kabul edilen genel yönergelere uygun bir yapı izlemektedir. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği Ofisi'nin (OHCHR) herhangi bir görüş, öneri veya yorumu ile belirli iddialar hakkında bir yargı veya karar içermemektedir. Burada yer alan bilgiler, dipnotlarda sistematik olarak referanslandırılmış ve mümkün olduğunca orijinal metinler değiştirilmemiştir. Belirli konulara ilişkin bilgi eksikliği veya odaklanmama, paydaşların bu konularla ilgili sunum yapmamış olmasından kaynaklanabilir. Alınan tüm sunumların tam metinleri OHCHR web sitesinde mevcuttur. Rapor, incelemenin ilk döngüsünün dört yıllık periyodikliği dikkate alınarak hazırlanmıştır. |